I PR 520/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Zieliński (sprawozdawca). Sędziowie: S. Rejman, Z. Stypułkowska.SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Przedstawiciela Prokuratury Generalnej PRL prokuratora S. Dzwonkowskiego, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Stanisławy G., Tadeusza G., Zofii G. i Bożeny G. przeciwko Spółdzielni Inwalidów "Jedność" w Grójcu o 1.492 zł, na skutek rewizji powodów od wyroku Sądu Powiatowego w Grójcu z dnia 7 kwietnia 1970 r. oraz w związku z zagadnieniem prawnym przedstawionym przez Sąd Wojewódzki dla Województwa Warszawskiego w Warszawie w trybie art. 391 § 1 k.p.c.,przejął sprawę do rozpoznania;uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu w Grójcu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowodowie żądali zasądzenia od pozwanej Spółdzielni na ich rzecz 1.492 zł i twierdzili, że są spadkobiercami Stefana G., który zmarł dnia 17 marca 1969 r. i nie wykorzystał bieżącego (za rok 1969) urlopu wypoczynkowego, a dochodzona kwota stanowi ekwiwalent pieniężny za tez nie wykorzystany urlop.Wyrokiem z dnia 7 kwietnia 1970 r. Sąd Powiatowy oddalił powództwo przyjmując, że prawo do urlopu ma charakter osobisty i nie może być przedmiotem dziedziczenia.Przy rozpoznawaniu rewizji powodów Sąd Wojewódzki przedstawił w trybie art. 391 § 1 k.p.c. do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu następujące zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości:"Czy uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2.VIII.1967 r. III PZP 32/67 (OSNCP z 1968 r., poz. 17), w myśl której spadkobiercom nie należy się ekwiwalent pieniężny za nie wykorzystany urlop przysługujący za rok, w którym pracownik zmarł, zachowała swą aktualność pod rządem art. 19 pkt 1 ustawy z dnia 29.IV.1969 r. o pracowniczych urlopach wypoczynkowych?"Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy przejął sprawę do rozpoznania i zważył, co następuje.Pogląd Sądu Najwyższego w powołanej w przedstawionym przez Sąd Wojewódzki zagadnieniu prawnym uchwale z dnia 2.VIII.1967 r. wynikał z rozważań dotyczących charakteru prawa do urlopu jako prawa osobistego oraz przepisów o dziedziczeniu, według których stosownie do art. 922 § 1 i 924 k.p.c. na spadkobierców przechodzą jedynie prawa majątkowe w takich granicach, w jakich przysługiwały pracownikowi-spadkodawcy w chwili jego śmierci, pracownikowi zaś przysługiwało w chwili jego śmierci tylko uprawnienie ściśle osobiste do wykorzystania urlopu w naturze, natomiast nie miał on w tym momencie żadnego roszczenia majątkowego do pracodawcy.Pod rządem obecnie obowiązującej ustawy z dnia 29.IV.1969 r. o pracowniczych urlopach wypoczynkowych (Dz. U. Nr 12, poz. 85) stan prawny w zakresie objętym uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 2.VIII.1967 r. III PZP 32/67 uległ zmianie. Mianowicie art. 19 pkt 1 cyt. ustawy o pracowniczych urlopach wypoczynkowych przewiduje wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego w razie niewykorzystania przysługującego urlopu z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy. Sąd Wojewódzki trafnie zauważył, że ustawodawca nie wskazał w tym przepisie adresata, któremu ekwiwalent pieniężny przysługuje, w odróżnieniu od innych przepisów ustawy, np. art. 17 czy 18, które odnoszą się do pracowników.Artykuł 19 pkt 1 cyt. ustawy o urlopach przewiduje przyznanie ekwiwalentu pieniężnego za nie wykorzystany, a przysługujący urlop we wszystkich wypadkach rozwiązania i wygaśnięcia stosunku pracy, jeżeli wyraźnie nie zostały one z woli ustawodawcy wyłączone, a zatem także w razie wygaśnięcia stosunku pracy na skutek zdarzenia prawnego, jakim jest śmierć pracownika.Skoro śmierć pracownika prowadzi do wygaśnięcia stosunku pracy, tego zaś zdarzenia prawnego ustawodawca nie wyłączył z przepisu art. 19 omawianej ustawy, a zarazem brak jest w niej tego rodzaju ograniczeń w innych przepisach, to należy przyjąć, że powołany przepis stanowi samoistne źródło uprawnień następców prawych zmarłego pracownika do ekwiwalentu pieniężnego przewidzianego w art. 19 ustawy o urlopach.W świetle stanu prawnego obowiązującego po 1 stycznia 1969 r., to jest po wejściu w życie ustawy z dnia 29.IV.1969 r. o pracowniczych urlopach wypoczynkowych, spadkobiercom zmarłego pracownika należy się ekwiwalent pieniężny za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy pracownika przysługujący mu w roku kalendarzowym, w którym nastąpiło wygaśnięcie stosunku pracy wskutek śmierci pracownika.Konieczność poczynienia ustaleń w zakresie wysokości roszczenia oraz wykazania legitymacji czynnej powodów przez złożenie postanowienia o nabyciu praw do spadku po zmarłym Stefanie G. uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania (art. 388 § 1 k.p.c.).