I PR 64/81
WyrokIzba Cywilna1981-07-08
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zakład pracy, który wypłacił pracownikowi dodatek przyznany na podstawie uchylonego przepisu, może wypowiedzieć ten dodatek, powołując się na brak podstawy prawnej?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że zakład pracy miał prawo i obowiązek zaprzestać wypłacania dodatku, który został przyznany bez podstawy prawnej, ponieważ przepis, na podstawie którego go przyznano, został uchylony. Wypowiedzenie warunków płacy w takiej sytuacji jest uzasadnione, nawet jeśli dodatek był wcześniej wypłacany i formalnie konsultowany ze związkiem zawodowym.Stan faktyczny
Pracownica otrzymała dodatek za wybitne osiągnięcia na podstawie przepisu, który został później uchylony. Mimo to, zakład pracy wypłacił jej dodatek przez pewien czas, a następnie wypowiedział go, powołując się na brak podstawy prawnej. Pracownica odwołała się od wypowiedzenia, a sprawa trafiła do Sądu Najwyższego po tym, jak sądy niższych instancji wydały sprzeczne orzeczenia.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżone orzeczenie i oddalił wniosek o uznanie wypowiedzenia warunków płacy za bezskuteczne.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN T. Kasiński. Sędziowie SN: E. Brzeziński, S. Rejman (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy Janiny M. przeciwko Kombinatowi Maszyn Przemysłu Materiałów Budowlanych "Zremb-Makrum" w B. o zmianę warunków pracy, na skutek odwołania pozwanego od orzeczenia Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy w Bydgoszczy z dnia 17 marca 1981 r. oraz zagadnienia prawnego przedstawionego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu postanowieniem z dnia 25 maja 1981 r.1) przejął sprawę do rozpoznania;2) zmienił zaskarżone orzeczenie i oddalił wniosek o uznanie wypowiedzenia warunków płacy za bezskuteczne.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawczyni jest zatrudniona w Zakładzie Badawczo-Rozwojowym Kombinatu Maszyn Przemysłu Materiałów Budowlanych "Zremb-Makrum" w B. w charakterze kierownika Pracowni Projektowo-Elektrycznej.Decyzją Podsekretarza Stanu Ministerstwa Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych w październiku 1979 r. na wniosek zakładu pracy został jej przyznany dodatek za wybitne osiągnięcia w wysokości 3.000 zł miesięcznie od dnia 1.XII.1979 r. do dnia 1.XII.1981 r. na podstawie § 4 uchwały nr 90/76 Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 1976 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników zatrudnionych w przemyśle elektromaszynowym.Wobec tego, że zakład nie reagował na interwencje wnioskodawczyni w przedmiocie wypłaty przyznanego jej dodatku, wystąpiła ona z roszczeniem do Terenowej Komisji Rozjemczej. Komisja przyznała jej prawo do takiego dodatku w wysokości 3.000 zł miesięcznie od 1.XII.1979 r. W związku z tym pozwany zakład wypłacił wnioskodawczyni dodatek za 13 miesięcy, ale jednocześnie pismem z dnia 30.XII.1980 r. wypowiedział jej ten dodatek ze skutkiem na dzień 31.III.1981 r.Od tego wypowiedzenia wnioskodawczyni odwołała się do Terenowej Komisji Odwoławczej do spraw Pracy, która uznała dokonane wypowiedzenie zmieniające za bezskuteczne, dopatrując się naruszenia trybu konsultacji przewidzianego w art. 38 k.p.Pozwany zakład wniósł o zmianę orzeczenia komisji i oddalenie roszczenia wnioskodawczyni.Przy rozpatrywaniu odwołania Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych nasunęły się wątpliwości, którym dał wyraz w treści następującego pytania prawnego."Czy przyznany imiennie Kierownikowi Pracowni Projektowo-Elektrycznej Kombinatu Maszyn Przemysłu Materiałów Budowlanych decyzją Podsekretarza Stanu Ministerstwa Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych dodatek za wybitne osiągnięcia na ściśle określony czas, na podstawie uchylonego przepisu, może zatrudniający pracownika zakład pracy wypowiedzieć w trybie art. 42 § 1 k.p.?".Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, przyjąwszy sprawę do rozpoznania, zważył, co następuje:Komisja Odwoławcza do spraw pracy uwzględniła roszczenie wnioskodawczyni dopatrując się naruszenia przez zakład pracy przepisu art. 38 k.p. Zamierzone bowiem wypowiedzenie wynikających z umowy o pracę warunków płacy nie było konsultowane z radą zakładową.W odwołaniu strona skarżąca wykazała jednak, że 22.XII.1980 r. kierownik zakładu pracy zwrócił się w tej kwestii do związku zawodowego, który nie zgłosił jednak na piśmie umotywowanych zastrzeżeń. Jako zaś przyczynę zamierzonego wypowiedzenia kierownik zakładu pracy podał brak podstawy prawnej do płacenia wnioskodawczyni dodatku za wybitne osiągnięcia. Wprawdzie zakład pracy fakt konsultacji ze związkiem zawodowym podniósł po raz pierwszy w odwołaniu, choć oczywiście mógł to uczynić wcześniej, ale okoliczność ta nie ma istotnego znaczenia. Postępowanie odwoławcze przed okręgowym sądem pracy i ubezpieczeń społecznych ma charakter apelacyjny, a nie rewizyjny i z tej przyczyny zgłoszenie nowych faktów i dowodów dopiero w tym postępowaniu jest dopuszczalne.Zaskarżone orzeczenie, pomimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Dwie okoliczności mają tu istotne znaczenie. Po pierwsze, wiceminister Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych przyznał wnioskodawczyni dodatek do wynagrodzenia za pracę bez podstawy prawnej, a po drugie, wypłatę jego zlecił zakładowi pracy z funduszów tego zakładu. Faktem jest, że dodatek, o którym mowa, został przyznany w październiku 1979 r. na podstawie § 4 uchwały nr 90/76 Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 1978 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników zatrudnionych w przemyśle elektromaszynowym, który to przepis został uchylony w § 19 pkt 2 uchwały nr 86 Rady Ministrów z dnia 15 czerwca 1979 r. w sprawie specjalizacji zawodowej inżynierów (M.P. Nr 16, poz. 95). Ta ostatnia uchwała weszła w życie z dniem 30.VI.1979 r. Zakład pracy miał więc nie tylko prawo, ale i obowiązek niewypłacenia wnioskodawczyni z własnych funduszy dodatku przyznanego jej - jak już była o tym mowa - bez podstawy prawnej. Orzeczenie Terenowej Komisji Rozjemczej z dnia 1.XII.1980 r. przyznające wnioskodawczyni prawo do dodatku za wybitne osiągnięcia w zakresie mechanizacji i automatyzacji uprawomocniło się, zakład pracy wypłacił dodatek za 13 miesięcy i wypowiedział warunki płacy. Skoro warunki formalne zostały zachowane, to pozostaje jedynie do oceny, czy wypowiedzenie było uzasadnione (art. 45 k.p.). Na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi twierdzącej. Przyczyna podana związkowi zawodowemu była prawdziwa i wystarczająca. Zakład pracy wypowiadając warunki płacy dla tego, że do płacenia wnioskodawczyni dodatku nie ma podstawy prawnej, postąpił zgodnie z prawem.Z tej przyczyny Sąd Najwyższy zmienił zaskarżone orzeczenie i oddalił wniosek o uznanie tzw. wypowiedzenia zmieniającego za bezskuteczne (art. 390 § 1 k.p.c. w zw. z art. 74 § 1 ust. o sąd. pr. i ub. społ.).
Powiązane orzeczenia
- II C 1535/53 1954-05-21Czy pracownikowi, który dochodzi zasądzenia dodatku do wynagrodzenia w wadliwej wysokości, można oddalić powództwo w całości, zamiast dokonać prawidłowego obliczenia należnego wynagrodzenia?
- I PKN 675/98 1999-05-05Czy pracodawca miał obowiązek wypowiedzieć pracownikowi warunki płacy dotyczące dodatku za wysługę lat i dodatku rewidenckiego, jeśli nowe porozumienie płacowe nie przewidywało tych dodatków, ale ogólne wynagrodzenie pra…
- II CR 585/55 1956-07-26Czy pracownikowi przysługuje dodatek za pracę na drugiej i trzeciej zmianie, jeśli wniosek o jego przyznanie nie został zatwierdzony przez władzę nadrzędną, mimo że układ zbiorowy pracy przewiduje obiektywne przesłanki p…
- II PK 234/14/1 2015-08-13Czy pracodawca, wprowadzając nowe rozporządzenie dotyczące wynagrodzeń w sferze budżetowej, miał obowiązek wypowiedzenia zmieniającego warunki pracy i płacy pracownikowi w celu zaprzestania wypłaty dodatku kasowego, któr…
- I PK 347/16 2018-02-08Czy pracownikowi objętemu szczególną ochroną przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosunku pracy, któremu wypowiedziano warunki pracy i płacy z obniżeniem wynagrodzenia w ramach procedury zwolnień grupowych, przysługuje…
Powołane przepisy
art. 38 KPart. 42 § 1 KPart. 45 KPart. 390 § 1 KPCart. 74 § 1§ 4§ 1§ 19 pkt 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026.