I PR 71/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Rejman. Sędziowie SN: E. Berutowicz, T. Kasiński (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, W. Grocholi, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Małgorzaty R., Wiesławy F., Janiny P., Zofii D. i Zofii Z., przeciwko Ośrodkowi Rehabilitacji Dzieci im. W. Pstrowskiego w R. o ustalenie czasu pracy, na skutek odwołania strony pozwanej od orzeczenia Zakładowej Komisji Rozjemczej przy Śląskim Ośrodku Rehabilitacji Dzieci im. W. Pstrowskiego w R. z dnia 16 stycznia 1980 r. oraz zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie postanowieniem z dnia 5 marca 1980 r., do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych.przejął sprawę do rozpoznania i oddalił odwołanie pozwanego Ośrodka od orzeczenia Zakładowej Komisji Rozjemczej z dnia 16 stycznia 1980 r.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawczynie zatrudnione są w Śląskim Ośrodku Rehabilitacji dzieci w R. jako technicy medyczni fizjoterapii. W październiku 1979 r. zwróciły się pisemnie do dyrekcji Ośrodka o "skorygowanie w umowach o pracę warunków pracy, a w szczególności przez ustalenie w nich czasu pracy w wymiarze 42 godzin na tydzień, w tym 36 godzin pracy z pacjentem i 6 godzin na podnoszenie kwalifikacji - stojąc na stanowisku, że taki czas ich pracy określony został w § 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych obowiązków i uprawnień pracowników zatrudnionych w zakładach służby zdrowia. Zgodnie bowiem z wytycznymi Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 16 grudnia 1972 r. w sprawie zasad zatrudniania i uposażania instruktorów gimnastyki leczniczej są one tzw. instruktorami gimnastyki leczniczej zaliczonymi do średniego personelu medycznego.Wobec negatywnej odpowiedzi na swe pismo wnioskodawczynie złożyły do Zakładowej Komisji Rozjemczej wniosek o ustalenie takiego właśnie czasu ich pracy. We wniosku przytoczyły, że ukończyły Państwową Szkołę Medyczną Techników Fizjoterapii we Wrocławiu, kształcącą specjalistów w zakresie prowadzenia gimnastyki leczniczej - kinezyterapii, czyli leczenia ruchem, masażu i fizykoterapii i zatrudnione zostały w pozwanym zakładzie pracy jako technicy medyczni fizjoterapii z czasem pracy 8 godzin na dobę i 46 godzin na tydzień zgodnie z pkt 6 § 2 wymienionego wyżej rozporządzenia.Wnioskodawczynie uważają za błędne stanowisko pozwanego zakładu, że skrócony czas pracy przewidziany w § 2 pkt 2 rozporządzenia przysługuje tylko absolwentom szkół wyższych wychowania fizycznego ze specjalizacją rehabilitacji oraz absolwentom szkół średnich wychowania fizycznego, wychodzą bowiem z założenia, że szkoła, którą ukończyły, kształci specjalistów właśnie z dziedziny prowadzenia gimnastyki leczniczej.Wnioskodawczynie powołały się również na to, że w innych zakładach pracy, m.in. w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w Przemyślu, została zawarta z technikami fizjoterapii umowa o pracę przewidująca 42-godzinny czas pracy tygodniowo.Zakładowa Komisja Rozjemcza ustaliła, że technicy medyczni fizjoterapii pracujący w kinezyterapii są instruktorami gimnastyki leczniczej w rozumieniu § 2 pkt 2 rozporządzenia, w związku z czym czas pracy wynosi 7 godzin na dobę i 42 godziny na tydzień, w tym 6 godzin przeznaczonych na podnoszenie kwalifikacji zawodowych i na przygotowanie zajęć w zakładzie lub poza zakładem pracy. Zdaniem Komisji nie ulega wątpliwości, że techników takich należy zaliczyć do instruktorów gimnastyki leczniczej ze średnim wykształceniem medycznym, nie ma bowiem innego typu szkół w kraju poza tą, którą wnioskodawczynie ukończyły, która dawałaby kwalifikacje średnie medyczne uprawniające do prowadzenia gimnastyki leczniczej, średnie zaś wykształcenie w zakresie wychowania fizycznego nie daje fachowego przygotowania do pracy w lecznictwie.Pozwany Ośrodek w odwołaniu do Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zarzucił naruszenie przepisów rozporządzenia dotyczących czasu pracy pracowników służby zdrowia.Rozpoznając odwołanie, Okręgowy Sąd postanowił przedstawić Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych zagadnienie prawne, czy technicy medyczni fizjoterapii zatrudnieni w kinezyterapii (prowadzący gimnastykę leczniczą) są instruktorami gimnastyki leczniczej w rozumieniu § 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. (Dz.U. Nr 51, poz. 326).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Treść przepisu określającego czas pracy instruktorów gimnastyki leczniczej zatrudnionych w zakładach służby zdrowia nie precyzuje bliżej warunków, jakim ci instruktorzy powinni odpowiadać - prócz wynikającego z zestawienia go z treścią pkt 1 § 2 wniosku, że chodzi o pracowników ze średnim wykształceniem. Bezsporne jest, że wnioskodawczynie posiadają takie wykształcenie; przy tym szkoła, którą ukończyły, dawała im specjalistyczne przygotowanie w zakresie prowadzenia gimnastyki leczniczej.Niezastrzeżenie w omawianym przepisie, iż skrócony czas pracy dotyczy tylko instruktorów będących absolwentami szkół wychowania fizycznego, czyni nieuzasadnionym stanowisko pozwanego Ośrodka, że technicy medyczni fizjoterapii, chociaż prowadzą gimnastykę leczniczą dla pacjentów pozwanego Ośrodka, nie są instruktorami gimnastyki leczniczej, o których mowa w § 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 27 grudnia 1974 r.Pozwany Ośrodek zresztą przychyla się - jak to wynika z oświadczenia dyrektora zakładu na posiedzeniu Komisji Rozjemczej z dnia 16 stycznia 1980 r. - do uznania słuszności roszczenia wnioskodawczyń, podkreślając, że zatrudnieni tam fizjoterapeuci, jako posiadający wieloletni staż pracy, zostali upoważnieni do samodzielnego prowadzenia zajęć w zakresie gimnastyki leczniczej i wywiązują się z nich bardzo dobrze. Przeszkodą uznania roszczeń jest tylko negatywne w tej kwestii stanowisko jednostek nadrzędnych, a w szczególności Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej, które w piśmie z dnia 30.IV.1979 r. stwierdziło, że czas pracy techników fizjoterapii zatrudnionych w kinezyterapii wynosi 8 godzin na dobę i 46 na tydzień.Należy zauważyć, że treść powyższego pisma zawiera wewnętrzną sprzeczność, stwierdzając bowiem, że zarówno techników fizjoterapii, jak i inspektorów gimnastyki leczniczej (o średnim wykształceniu) zatrudnia się na stanowiskach technika medycznego lub starszego technika medycznego, którzy jako nie wymienieni wśród stanowisk objętych pktem 1 ani 2-5 § 2 powinni być zaliczeni do "pozostałych pracowników", co do których pkt 6 § 2 przewiduje 8-godzinny dzień pracy, tym samym wyklucza w ogóle możliwość korzystania przez osoby prowadzące gimnastykę leczniczą ze skróconego czasu pracy.Zawarty więc w tym piśmie pogląd, że instruktorami gimnastyki leczniczej mogą być tylko osoby mające wyższe wykształcenie lub średnie wykształcenie w zakresie wychowania fizycznego, nie tylko nie jest poparty żadnym argumentem, lecz w swej konkluzji prowadzi do wniosku, że instruktorzy gimnastyki leczniczej o średnim wykształceniu nie korzystają - wbrew wyraźnemu brzmieniu ust. 2 § 2 - ze skróconego czasu pracy.Ze względu również na to, że brak jest innego unormowania, z którego wynikałoby wymaganie, by instruktorzy ci musieli się legitymować "średnim wykształceniem w zakresie wychowania fizycznego", prezentowana przez pozwany Ośrodek wykładnia przepisu o czasie pracy instruktorów gimnastyki leczniczej jest nietrafna i nie może uzasadniać żądania oddalenia zgłoszonego przez wnioskodawczynie wniosku. Za trafną natomiast należy uznać przeciwną argumentację wnioskodawczyń. Średnie wykształcenie medyczne, obejmujące swym programem nauki fizjoterapię ze specjalnością m.in. kinezyterapii, szczególnie predysponuje do prowadzenia gimnastyki leczniczej, a w konsekwencji do samodzielnego prowadzenia zajęć z zakresu gimnastyki leczniczej i do uznania absolwentów takich szkół - w omawianym przypadku - za instruktorów gimnastyki leczniczej w rozumieniu § 2 ust. 2 rozporządzenia.Na zgłoszone przez Okręgowy Sąd pytanie prawne należy zatem udzielić odpowiedzi twierdzącej, tzn. stwierdzić, że technicy medyczni fizjoterapii zatrudnieni w kinezyterapii i uprawnieni do samodzielnego prowadzenia zajęć w zakresie gimnastyki leczniczej są instruktorami gimnastyki leczniczej w rozumieniu § 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych obowiązków i uprawnień pracowników zatrudnionych w zakładach służby zdrowia (Dz.U. Nr 51, poz. 326), korzystającymi z określonego w tym przepisie skróconego czasu pracy.Ponieważ zgodne z powyższą zasadą jest uwzględniające roszczenie wnioskodawczyń orzeczenie Zakładowej Komisji Rozjemczej, od którego pozwany zakład pracy wniósł odwołanie do Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, Sąd Najwyższy ze względów ekonomii procesowej uznał za celowe przejęcie sprawy do rozpoznania i merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy poprzez oddalenie odwołania.