I PR 83/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Zieliński. Sędziowie: Z. Zaziemski, J. Knap (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Mariana P., Marcina K., Stefana W. i Wojciecha T. przeciwko Przedsiębiorstwu Budownictwa Rolniczego w L. o wynagrodzenie, na skutek odwołania pozwanego od orzeczenia Zakładowej Komisji Rozjemczej przy Przedsiębiorstwie Budownictwa Rolniczego w L. z dnia 12 marca 1975 r. i na skutek przedstawienia zagadnienia prawnego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie z siedzibą w Przemyślu w trybie art. 66 § 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych, przejął sprawę do rozpoznania i oddalił odwołanie.Uzasadnienie faktyczneMarian P., Marcin K., Stefan W. i Wojciech T., zatrudnieni w charakterze kierowców w Przedsiębiorstwie Budownictwa Rolniczego w L., wystąpili w dniu 21.II.1975 r. do Zakładowej Komisji Rozjemczej przy wskazanym Przedsiębiorstwie z wnioskiem o ustalenie prawa do przyznanego im dodatku za rodzaj prowadzonego pojazdu nie tylko za godziny jazdy, lecz także za wszystkie przepracowane godziny.Orzeczeniem z dnia 12.III.1975 r. Zakładowa Komisja Rozjemcza uznała wniosek za słuszny i przyznała od zakładu pracy Marianowi P. 1.220 zł, Marcinowi K. - 2.188 zł, Stefanowi W. - 4.436 zł i Wojciechowi T. - 840 zł.Przy podjęciu decyzji Komisja miała na uwadze treść punktu 2 pisma Ministerstwa Rolnictwa Departament Planowania i Ekonomiki PLzp 101 z dnia 4.V.1974 r. Według zamieszczonego tam wyjaśnienia kierowca uczestniczący w naprawach i obsługach technicznych pojazdu lub w innych pracach zleconych przez kierownika jednostki organizacyjnej (§ 17 ust. 2 zarządzenia nr 11) otrzymuje stawkę osobistego zaszeregowania łącznie z dodatkiem za rodzaj prowadzonego pojazdu lub wykonywanie niektórych rodzajów przewozów oraz premię indywidualną w wysokości określonej w § 3 zarządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych. Zdaniem Komisji na tle przytoczonego wyjaśnienia wnioskodawcy powinni otrzymywać od zatrudniającego ich Przedsiębiorstwa dodatek za rodzaj prowadzonego pojazdu w zależności od liczby godzin pracy, a nie od liczby godzin jazdy.W odwołaniu pozwany zakład pracy wniósł o zmianę orzeczenia ZKR z dnia 12.III.1975 r. i oddalenie wniosku.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie z siedzibą w Przemyślu postanowieniem z dnia 17.IV.1975 r. wydanym w trybie art. 66 § 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 39, poz. 231), przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia następujące zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości:"Czy na podstawie § 2 ust. 1 zarządzenia nr 11 Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 18 marca 1974 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników zatrudnionych w transporcie samochodowym, spedycji krajowej i komunikacji miejskiej (Dz. Urz. MPPiSS Nr 5/17, poz. 10) i § 17 ust. 2 tegoż zarządzenia należy się kierowcom dodatek godzinowy tylko w razie faktycznego prowadzenia przez nich pojazdu mechanicznego, czy też dodatek taki przysługuje im również za wykonywanie przez nich innych prac?".Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy przejął z mocy art. 66 § 1 powołanej ustawy sprawę do rozpoznania i zważył, co następuje:Uchwała nr 60 Rady Ministrów z dnia 15 marca 1974 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników transportu samochodowego, spedycji krajowej i komunikacji miejskiej (M.P. Nr 9, poz. 66) w § 2 pkt 2 upoważniła Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych do ustalenia w porozumieniu z Ministrem Komunikacji tabeli godzinowych dodatków za rodzaj prowadzonego pojazdu lub wykonywanie niektórych rodzajów przewozów dla pracowników wymienionych w punkcie 1 tej uchwały w wysokości od 0,50 zł do 7,00 zł za godzinę. Szczeble przewidzianego dodatku zostały określone w załączniku nr 1 do zarządzenia nr 11 MPPiSS z dnia 18 marca 1974 r. zgodnie ze wskazaniem zawartym w § 2 ust. 1 tego zarządzenia (Dz. Urz. MPPiSS Nr 5/17, poz. 10 z dnia 30 kwietnia 1974 r.). Dodatki otrzymują w odpowiednim szczeblu zaszeregowania kierowcy prowadzący stale oznaczone w tabeli rodzaje pojazdów samochodowych (tabela A i C).Godzinowy dodatek za rodzaj prowadzonego pojazdu należy się uprawnionemu kierowcy za każdą godzinę pracy przy obsłudze powierzonego mu pojazdu, przez co należy rozumieć nie tylko czas, w którym pojazd jest w ruchu, a więc gdy jest kierowany, lecz także czas pracy, w którym kierowca obowiązany jest do podejmowania wszelkich innych czynności koniecznych do wykonania zlecenia, zgodnie z którym nastąpiło użycie samochodu i oddanie go pod opiekę pracownika. Usprawiedliwione postoje w zleconej podróży zalicza się do czasu pracy kierowcy. Nie stanowią one przerwy w wykonywaniu pracy, nie są dlatego przestojami, za czas których przysługiwałoby pracownikowi wyłącznie roszczenie przestojowe w rozumieniu art. 81 § 2 zd. 1 k.p., sprowadzające się do wynagrodzenia wynikającego z osobistego zaszeregowania pracownika.W przedstawionej sytuacji prawnej wzmianka w odwołaniu zakładu pracy o godzinach jazdy "z wyłączeniem wszelkich przestojów", mająca uzasadniać rozważenie zasadności pretensji powodów w świetle art. 81 § 2 k.p., jest mylna i nietrafna.Wypadku rzeczywistego przestoju pojazdu samochodowego dotyczy § 17 zarządzenia nr 11. Przepis ten w ust. 4 ustala, że w okresie przestoju pojazdu samochodowego z przyczyn technicznych kierowcom i ich pomocnikom - jeśli nie zostali skierowani do pracy zastępczej, odpowiadającej w zasadzie ich kwalifikacjom - przysługuje wynagrodzenie według godzinowej stawki płac zasadniczych. Oznacza to, że kierowca, który w okresie przerwy w pracy spowodowanej przestojem samochodu z przyczyn technicznych, czyli w czasie, gdy pojazd nie jest w eksploatacji z przyczyn od pracownika niezależnych, pozostaje w gotowości do pracy, lecz jest zarazem bezczynny, otrzymuje wynagrodzenie bez dodatku za rodzaj prowadzonego pojazdu. Natomiast gdy kierowca uczestniczy w naprawach i obsługach technicznych pojazdu lub w innych pracach zleconych przez kierownika jednostki organizacyjnej (§ 17 ust. 2 zarządzenia nr 11), otrzymuje stawkę osobistego zaszeregowania łącznie z dodatkiem za rodzaj prowadzonego pojazdu lub wykonywanie niektórych rodzajów przewozów. Tak to zgodnie z treścią § 17 zarządzenia wyjaśniło Ministerstwo Rolnictwa Departament Planowania i Ekonomiki w piśmie PLzp. 101 z dnia 4.V.1974 r.Gdy więc odwołanie zakładu pracy okazało się nieuzasadnione Sąd Najwyższy oddalił je na podstawie art. 61 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych.