I PRN 122/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN M. Rafacz-Krzyżanowska. Sędziowie SN: E. Jachczyk, W. Myga (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Marii F. przeciwko Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu Komunikacji Miejskiej w S. o przywrócenie do pracy na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie z dnia 25 maja 1984 r.uchylił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie wnioskodawczyni od orzeczenia Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy w Szczecinie z dnia 27 stycznia 1984 r.Uzasadnienie faktyczneOrzeczeniem z dnia 27 stycznia 1984 r. Terenowa Komisja Odwoławcza oddaliła roszczenie wnioskodawczyni Marii F. o przywrócenie do pracy, uznając, że rozwiązanie z nią umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. było zasadne. Wnioskodawczyni zatrudniona u strony pozwanej w charakterze rejestratorki medycznej przedstawiła zaświadczenie o niezdolności do pracy w dniach 12-14 października 1983 r. W dniu 12 października 1983 r. stwierdzono, że wnioskodawczyni wykonywała pracę pomocy dentystycznej w prywatnym gabinecie dentystycznym, w którym była zatrudniona na podstawie umowy zlecenia. Przy powyższym ustalaniu Komisja Odwoławcza uznała, że rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia było zgodne z prawem, bowiem wykonywanie pracy zarobkowej w okresie korzystania ze zwolnienia lekarskiego stanowi nadużycie świadczeń z ubezpieczenia społecznego i jest ciężkim naruszeniem podstawowych obowiązków pracowniczych w rozumieniu art. 52 § 1 pkt 1 k.p.Na skutek odwołania wnioskodawczyni Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 25 maja 1984 r. zmienił zaskarżone orzeczenie i przywrócił wnioskodawczynię do pracy u strony pozwanej oraz zasądził na rzecz Marii F. wynagrodzenie za okres trzech miesięcy pozostawania bez pracy.Okręgowy Sąd, podzielając ustalenie Komisji Odwoławczej w przedmiocie wykonywania przez wnioskodawczynię pracy w okresie korzystania ze zwolnienia lekarskiego oraz że wnioskodawczyni nieprawidłowo korzystała ze zwolnienia lekarskiego, równocześnie uznał, że jednorazowy tego rodzaju przypadek nie może być oceniony jako "nadużycie świadczeń" w rozumieniu art. 52 § 1 pkt 1 k.p. Wprawdzie postępowanie wnioskodawczyni było naganne, ale przy uwzględnieniu dotychczasowego okresu nienagannego zatrudnienia oraz skutków takiego sposobu rozwiązania umowy o pracę, brak było podstaw do zastosowania art. 52 k.p., tym bardziej że strona pozwana mogła zastosować inne środki dyscyplinarne (kary porządkowe, potrącenie premii itp.).Wyrok powyższy zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych, który zarzucając rażące naruszenie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania wnioskodawczyni od orzeczenia Terenowej Komisji Odwoławczej. Zdaniem rewidującego, sformułowanie zawarte w art. 52 § 1 pkt 1 k.p. "... dokonanie nadużyć w zakresie korzystania ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń socjalnych" nie może oznaczać, że do rozwiązania przez zakład pracy umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie tego przepisu konieczne jest ujawnienie wielokrotnych nadużyć dokonanych przez pracownika w tym zakresie, lecz wystarczającą podstawą jest stwierdzenie chociażby jednego przypadku nadużycia w zakresie korzystania ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych zasługuje na uwzględnienie.W świetle materiału dowodowego zebranego przez Terenową Komisję Odwoławczą należy podzielić ustalenie tej Komisji, że wnioskodawczyni w okresie korzystania ze zwolnienia lekarskiego wykonywała pracę zarobkową w prywatnym gabinecie dentystycznym. Ustalenia w tym zakresie Komisja Odwoławcza dokonała po ocenie zebranego materiału dowodowego - w ramach swobodnej oceny dowodów zgodnie z art. 233 § 1 k.p.c. - trafnie w okolicznościach danej sprawy, dając wiarę zeznaniom świadków, którzy stwierdzili fakt wykonywania przez wnioskodawczynię pracy w dniu 12 października 1983 r., tj. w dniu korzystania ze zwolnienia lekarskiego. Tego rodzaju postępowanie wnioskodawczyni słusznie zostało zakwalifikowane przez Komisję Odwoławczą jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych w rozumieniu art. 52 § 1 pkt 1 k.p., uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia.Odmienna ocena prawna tegoż zdarzenia przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych została dokonana z rażącym naruszeniem art. 52 § 1 pkt 1 k.p.Wykładnia gramatyczna art. 52 § 1 pkt 1 k.p. - wbrew odmiennemu poglądowi Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych - prowadzi do wniosku, że nawet jednorazowy przypadek "dokonania nadużyć w zakresie korzystania ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego" stanowi ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych uzasadniające podjęcie decyzji o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. Użycie w art. 52 § 1 pkt 1 k.p. liczby mnogiej "dokonania nadużyć" było konieczne, skoro te nadużycia mogą wystąpić w dwóch grupach świadczeń, a to: "w zakresie korzystania ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego" oraz "innych świadczeń socjalnych". Każde jednak nadużycie świadczeń, czy to z ubezpieczenia społecznego, czy świadczeń socjalnych, stanowi ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia. Oczywiście, ocena jednorazowego przypadku nadużycia świadczeń z ubezpieczenia społecznego i w następstwie ocena stopnia naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Jeśli jednak, tak jak w przedmiotowej sprawie, wnioskodawczyni świadomie nadużyła zwolnienia lekarskiego, wykonując w jego okresie pracę zarobkową, nadużycie to ma charakter ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych.Identyczny pogląd prawny o dopuszczalności rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia w przypadku wykonywania pracy zarobkowej w czasie korzystania ze zwolnienia lekarskiego został wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 lipca 1963 r. ("Nowe Prawo" 1964, nr 12, s. 1209); jest on aktualny pod rządem art. 52 § 1 pkt 1 k.p.Błędny i sprzeczny z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego jest pogląd Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, że przy uwzględnieniu dotychczasowego okresu zatrudnienia wnioskodawczyni oraz ze względu na dolegliwości, które pociąga za sobą rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika, strona pozwana powinna zastosować inny środek dyscyplinarny. Sąd nie jest władny korygować zgodnych z prawem decyzji zakładu pracy. W szczególności nie może przywrócić pracownika do pracy na tej podstawie, że w stosunku do pracownika dopuszczającego się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych zakład pracy mógł zastosować łagodniejszy środek dyscyplinarny (porównaj wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 października 1976 r., OSNCP 1977, z. 5-6, poz. 100).W świetle powyższego, skoro zaskarżony wyrok zapadł z rażącym naruszeniem art. 52 § 1 k.p., na podstawie art. 422 § 1 k.p.c. w związku z art. 277 k.p., podlegał on uchyleniu, a odwołanie wnioskodawczyni od orzeczenia Terenowej Komisji Odwoławczej - oddaleniu, albowiem Komisja Odwoławcza zasadnie przyjęła, że wnioskodawczyni dopuściła się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych.