I PRN 128/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Rejman. Sędziowie SN: M. Rafacz-Krzyżanowska (sprawozdawca), A. Grymaszewski.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, S. Trautsolta, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Mirosławy P. przeciwko Jednostce Wojskowej Nr (...) w D. o nawiązanie stosunku pracy i wynagrodzenie na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od orzeczenia Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy w Braniewie z dnia 26 kwietnia 1979 r.uchylił zaskarżone orzeczenie i sprawę przekazał Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy w Braniewie w celu ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWe wniosku skierowanym do Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy wnioskodawczyni domagała się nawiązania stosunku pracy z Jednostką Wojskową Nr (...), zapłaty wynagrodzenia za świadczoną pracę w tej Jednostce w dniach 1-16 marca 1979 r. oraz ekwiwalentu za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy. W uzasadnieniu wniosku podała, że na podstawie porozumienia między Jednostką a Urzędem Gminy, gdzie dotychczas pracowała, została przeniesiona do pracy w Jednostce jako pracownik cywilny. Pracę w Jednostce świadczyła do dnia 15.III.1979 r. Umowy o pracę jednak nie sporządzono, a w dniu 16 marca 1979 r. oświadczono jej, że dalsze zatrudnienie jest nieaktualne.Komisja Odwoławcza oddaliła wniosek, traktując go jako wniosek o przywrócenie do pracy. Do pozostałych żądań Komisja w sentencji orzeczenia nie ustosunkowała się.Komisja Odwoławcza ustaliła, że na podstawie pisma Jednostki Wojskowej Nr (...) z dnia 1.III.1979 r. skierowanego do Urzędu Gminy nastąpiło przeniesienie wnioskodawczyni do pracy w Jednostce. Pracę tę wnioskodawczyni świadczyła do dnia 15.III.1979 r., zapoznając się w tym czasie z przyszłymi obowiązkami i przechodząc kilkudniowe przeszkolenie zorganizowane przez Jednostkę. W ten sposób, mimo niezawarcia formalnej umowy o pracę, doszło do nawiązania stosunku pracy między wnioskodawczynią a Jednostką.Zdaniem Komisji okoliczność ta wyklucza żądanie wnioskodawczyni o nawiązanie przyrzeczonej umowy o pracę. Wnioskodawczyni mogłaby tylko domagać się przywrócenia do pracy, ale w tym zakresie żądanie podlega oddaleniu, albowiem w dniu 16.III.1979 r. wnioskodawczyni sama zrezygnowała z kontynuowania zatrudnienia i po tym dniu już się do pracy nie zgłaszała. Odrzuciła również propozycję dowódcy Jednostki co do nawiązania stosunku pracy od dnia 1.IV.1979 r. Gdyby nawet przyjąć - jak stwierdza Komisja - że Jednostka zobowiązała się zatrudnić wnioskodawczynię od dnia 2.III.1979 r., to za okres od tej daty do daty wydania orzeczenia przez Komisję wnioskodawczyni mogłaby tylko dochodzić odszkodowania. Jednakże skoro wnioskodawczyni nie może dochodzić nawiązania stosunku pracy, to tym samym wyłączona jest - w przekonaniu Komisji - możliwość skutecznego domagania się odszkodowania.Orzeczenie to zaskarżył rewizją nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL, zarzucając rażące naruszenie prawa, a w szczególności § 35 pkt 1 w związku z § 54 oraz § 38 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 października 1974 r. w sprawie komisji rozjemczych oraz komisji odwoławczych do spraw pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 1976 r. Nr 31, poz. 183).Skarżący wnosi o uchylenie orzeczenia Komisji Odwoławczej i przekazanie sprawy tej komisji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Pismem Jednostki Wojskowej Nr (...) z dnia 1.III.1979 r., skierowanym do Urzędu Gminy, który był dotychczasowym pracodawcą wnioskodawczyni, zwrócono się o przeniesienie wnioskodawczyni do pracy w tej Jednostce. W związku z treścią tego pisma można przypuszczać, że w wyniku toczących się między stronami pertraktacji doszło do zawarcia między wnioskodawczynią a Jednostką Wojskową umowy przedwstępnej, odpowiadającej warunkom przewidzianym w art. 389 k.c. w związku z art. 300 k.p., tj. określającej istotne postanowienia przyrzeczonej umowy o pracę, takie jak rodzaj pracy i wysokość wynagrodzenia (art. 29 § 1 k.p.). Jest bowiem mało prawdopodobne, aby wnioskodawczyni bez uzgodnienia istotnych postanowień umowy przyrzeczonej zgodziła się na rozwiązanie dotychczasowego stosunku pracy i przejście do pracy w Jednostce Wojskowej.Komisja Odwoławcza uchyliła się od dokonania ustaleń, czy umowa przedwstępna została zawarta i czy odpowiadała warunkom przewidzianym w art. 389 k.c. w związku z art. 300 k.p.; między stronami została zawarta w sposób dorozumiany umowa o pracę, co - zdaniem Komisji - wyklucza zasadność żądania wnioskodawczyni o nawiązanie przyrzeczonej umowy o pracę. Powyższy pogląd można by uznać za trafny tylko wówczas, gdyby praca świadczona przez wnioskodawczynię w Jednostce Wojskowej była realizacją uprzednio zawartej umowy przedwstępnej, a zatem gdyby rodzaj pracy i wysokość wynagrodzenia odpowiadały postanowieniom umowy przedwstępnej. W tym zakresie Komisja Odwoławcza nie przeprowadziła żadnego postępowania dowodowego. Skoro Komisja uchyliła się od wyjaśnienia, jakie były warunki umowy przedwstępnej, to w obecnym stanie sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, iż umowa, jaka łączyła wnioskodawczynię z Jednostką Wojskową, była równoznaczna w swym charakterze z umową przyrzeczoną.Wnioskodawczyni w Urzędzie Gminy otrzymywała wynagrodzenie w wysokości 3.900 zł, nie licząc dodatku za staż pracy, natomiast zgodnie z zeznaniami dowódcy Jednostki Wojskowej w tej Jednostce mogła otrzymać wynagrodzenie w wysokości 3.100 zł. Ta różnica w wysokości wynagrodzeń może przemawiać za tym, iż praca podjęta przez wnioskodawczynię w Jednostce Wojskowej nie stanowiła realizacji poprzednio zawartej umowy przedwstępnej, lecz że była to umowa niezależna i nie mająca nic wspólnego z umową przedwstępną.W świetle art. 390 § 2 k.c. w związku z art. 300 k.p. pracownik może dochodzić zawarcia przyrzeczonej umowy o pracę także wówczas, gdy wprawdzie zawarto umowę o pracę, lecz warunki dotyczące rodzaju pracy i wysokości wynagrodzenia odbiegają w sposób istotny od warunków ustalonych w umowie przedwstępnej.Ustalenie Komisji Odwoławczej, że wnioskodawczyni "w sposób stanowczy wyraziła wolę rezygnacji z zatrudnienia" zostało dokonane bez wszechstronnego zbadania sprawy. Trafnie podniesiono w rewizji nadzwyczajnej, że - jak wynika z zeznań świadka J.D. - takie oświadczenie złożyła wnioskodawczyni po rozmowie z kpt. L. W związku z tym zachodziła konieczność przesłuchania kpt. L., jako świadka, gdyż nie jest wykluczone, że wnioskodawczyni powiedziano uprzednio, iż nie jest ona pracownikiem, co dopiero skłoniło ją do zwrócenia przepustki i oświadczenia, że dalej pracy nie będzie wykonywała. Takie przypuszczenie wydaje się o tyle możliwe, że kierownicze czynniki Jednostki Wojskowej nie chciały uznać wnioskodawczyni za pracownika, twierdząc, że wykonywała ona wprawdzie przez 2 tygodnie pewne czynności, polegające w głównej mierze na jej przeszkoleniu, ale czyniła to nie w ramach łączącej wnioskodawczynię z Jednostką Wojskową umowy o pracę, lecz podczas urlopu udzielonego wnioskodawczyni przez Urząd Gminy.Niezależnie od powyższego wymaga rozważenia kwestia, czy gdyby nawet wnioskodawczyni - nie inspirowana przez nikogo w kierownictwie Jednostki - złożyła oświadczenie o rezygnacji z pracy, to czy taka rezygnacja, jako nie dotycząca umowy przyrzeczonej, która w ogóle nie została zawarta, mogła mieć znaczenie z punktu widzenia dochodzonych przez wnioskodawczynię roszczeń.Wreszcie podzielić należy zarzut rewizji nadzwyczajnej kwestionujący oddalenie przez Komisję Odwoławczą roszczenia o wynagrodzenie za pracę wykonywaną w dniach 2-15.III.1979 r. Takie rozstrzygnięcie jest oczywiście sprzeczne z art. 80 k.p. wyrażającym bezwzględną zasadę, że za wykonaną pracę należy się wynagrodzenie. W świetle zaś prawidłowych ustaleń Komisji wnioskodawczyni taką pracę w okresie od dnia 2 do dnia 15.III.1979 r. wykonywała. Wysokość tego wynagrodzenia możliwa będzie do ustalenia po uprzednim wyjaśnieniu podstawowych elementów umowy o pracę.Wobec więc zasadności zarzutów podniesionych w rewizji nadzwyczajnej Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.