I PRN 169/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Wasilewski. Sędziowie SN: A. Grymaszewski, F. Rusek (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 1984 r. sprawy z wniosku Janisława K. przeciwko Państwowemu Gospodarstwu Rolnemu w D. o przywrócenie do pracy na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia 20 lutego 1984 r.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneTerenowa Komisja Odwoławcza oddaliła wniosek o przywrócenie do pracy wnioskodawcy, zwolnionego z pracy ze skutkiem natychmiastowym z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych. Komisja ustaliła, że wnioskodawca w okresie korzystania ze zwolnienia lekarskiego pił alkohol i wykonywał pewne prace w polu, bezwzględnie przeciwwskazane, co stanowi nadużycie w zakresie korzystania ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, a także wydłuża okres nieobecności w pracy.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych - po rozpoznaniu odwołania - zmienił zaskarżone orzeczenie i przywrócił wnioskodawcę do pracy na dotychczasowym stanowisku w Państwowym Gospodarstwie Rolnym w D.Sąd - przyjmując, że wnioskodawca korzystał z długotrwałego zwolnienia lekarskiego w związku z dolegliwościami kręgosłupa - nie podzielił ustaleń Komisji co do tych zeznań świadków, z których to zeznań w szczególności wynikało, że wnioskodawca 1 października 1983 r. zbierał ziemniaki na polu i pomagał przy ich znoszeniu z przyczepy. W tej mierze Sąd podniósł, że Komisja nie zwróciła uwagi, iż bezstronność tych świadków nasuwa poważne wątpliwości, skoro np. świadek J.Ch. ma żal do wnioskodawcy, że "wyciągał" jej męża na wódkę, co doprowadziło do zwolnienia męża z tego powodu z pracy.Również Komisja nie dokonała właściwej oceny sporządzonego protokołu kontroli prawidłowości wykorzystywania przez wnioskodawcę zwolnienia lekarskiego, chociaż protokół ten nie jest dowodem, gdyż zawiera szereg nieprawidłowości i nie został podpisany przez osoby kontrolujące.Ostatecznie Sąd stwierdził, że nie ma dostatecznych dowodów do przyjęcia, iż w dniu 1 października 1983 r. wnioskodawca wykonywał w polu pracę przeciwwskazaną zwolnieniem lekarskim.Powyższy wyrok zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych, podnosząc zarzut rażącego naruszenia prawa i interesu PRL, wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Okręgowemu Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzuty skarżącego w świetle całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie należy uznać za trafne. Przesłuchani przez Komisję świadkowie zeznali, że wnioskodawca w dniu 1 października 1983 r. zbierał ziemniaki (K.S., J.Ch., S.K.), pomagał przy znoszeniu worków z ziemniakami z przyczepy (P.P., S.K., T.K.), widywany był w stanie nietrzeźwości w okresie korzystania ze zwolnienia lekarskiego (W.Z., S.K., J.Ch.), wytrząsał perz (łęciny) na polu (E.K.), nosił węgiel (S.M.). Również Zarząd Związku Zawodowego Pracowników PGR nie podjął się interwencji w sprawie zwolnienia z pracy wnioskodawcy z uwagi na częste picie alkoholu i wykonywanie prac zabronionych przez lekarza.Na rozprawie wprawdzie Sąd przesłuchał dwóch nowych (J.W. i E.Z.), ale zeznania te w sumie nie mają istotnego znaczenia dla sprawy. Na zeznania tych świadków Sąd też zresztą nie powołuje się jako na podstawę innej oceny wiarygodności zeznań świadków przesłuchanych przez Komisję i jako na podstawę dokonania nowych odmiennych ustaleń. W tej sytuacji stanowisko Sądu nie znajduje uzasadnienia ani w zeznaniach przesłuchanych przez Sąd świadków, ani w zdyskwalifikowanym przez Sąd protokole z przeprowadzonej z ramienia pozwanego u wnioskodawcy kontroli wykorzystywania zwolnienia lekarskiego. Protokół ten zresztą nie był podstawą ustaleń Komisji i w ostatecznym rezultacie (poza potrzebą stwierdzenia niedopuszczalności uchybień w jego sporządzeniu) nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.Ogólnikowe uzasadnienie odmiennej oceny wiarygodności zeznań świadków przesłuchanych przez Komisję tym, że bezstronność części świadków nasuwa poważne wątpliwości i nie ma pewności, czy nie zeznają tendencyjnie, jest nie do przyjęcia, skoro w konkretnej sprawie brak jest podstawy do takiej oceny. Dokonanie odmiennej oceny zeznań tych świadków, na których to zeznaniach Komisja oparła swoje ustalenia co do zasadności rozwiązania z wnioskodawcą umowy o pracę bez wypowiedzenia - bez ponownego przesłuchania tych świadków na rozprawie - należy uznać za rażące naruszenie przepisów o postępowaniu, nie odpowiadające doświadczeniu życiowemu i wskazujące na brak koniecznej rozwagi, zwłaszcza, jeśli uwzględnić, że te nowe odmienne ustalenia Sądu nie będą już przedmiotem kontroli instancyjnej.Uchybienia te godzą również w naczelne zasady postępowania, przede wszystkim w zasadę prawdy obiektywnej i w zasadę swobodnej oceny dowodów, co nie może wzbudzać zaufania do legalności i zasadności zaskarżonego wyroku. Powyższe uchybienia więc uzasadniają przyjęcie zarzutu rażącego naruszenia prawa i naruszenia interesu PRL.Na podstawie art. 56 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych Sąd może na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie (przez organ orzekający i na rozprawie) dokonać nowych ustaleń.Dokonanie jednak nowych odmiennych ustaleń, jeśli nie przemawiają za tym zwłaszcza dowody z dokumentu, nie może być - co do istotnych dla sprawy okoliczności będących główną podstawą konkretnego rozstrzygnięcia - wynikiem tylko i wyłącznie innej oceny wiarygodności zeznań świadków przesłuchanych przez organ orzekający bez ponownego przeprowadzenia przez Sąd dowodu z zeznań tych świadków.Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Sąd przesłucha na rozprawie ponownie świadków, zeznania których Komisja przyjęła za podstawę ustaleń w sprawie i oparła swoje orzeczenie, przeprowadzi ewentualne dalsze stosowne postępowanie w świetle całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie, dokona właściwych ustaleń i orzeknie co do istoty sprawy.Z tych względów i na mocy art. 388 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.