I PRN 17/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Wasilewski. Sędziowie: S. Rejman (sprawozdawca), E. Jachczyk.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Elżbiety W. przeciwko Ośrodkowi Badawczo-Rozwojowemu Przemysłu Oponiarskiego "Stomil" w P. o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne na skutek rewizji nadzwyczajnej Centralnej Rady Związków Zawodowych od prawomocnego orzeczenia Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 28 kwietnia 1975 r.uchylił zaskarżony wyrok oraz orzeczenie Powiatowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy przy Naczelniku Dzielnicy P. z dnia 27 marca 1975 r. i przekazał sprawę do rozpoznania Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy w P.Uzasadnienie faktyczneInspektor Pracy Związku Zawodowego Chemików wniósł do Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy przy Naczelniku Dzielnicy P. odwołanie od wypowiedzenia Elżbiecie W. umowy o pracę, dokonanego przez Ośrodek Badawczo-Rozwojowy "Stomil" w P.Przewodniczący komisji odmówił przyjęcia wniosku, jako wniesionego przez osobę nieuprawnioną. Żaden bowiem przepis nie przewiduje, aby inspektor pracy mógł samodzielnie wnosić odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę z indywidualnym pracownikiem.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu oddalił odwołanie, wyrażając następujący pogląd prawny. Zgodnie z przepisem art. 270 § 1 k.p., oprócz osób wymienionych w art. 258 § 1 k.p., pełnomocnikiem pracownika może być także inny przedstawiciel związku zawodowego.Wprawdzie - jak to trafnie podniesiono w odwołaniu - inspektor pracy jest przedstawicielem związku zawodowego, ale jedynie w zakresie spraw związanych z bezpieczeństwem i higieną pracy. Odwołujący się nie przedstawił ani upoważnienia zarządu związku zawodowego, ani pełnomocnictwa Elżbiety W.Oddalenie odwołania znajduje przeto uzasadnienie w treści art. 61 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych.Centralna Rada Związków Zawodowych - na podstawie art. 276 i 277 k.p. - wniosła rewizję nadzwyczajną z wnioskiem o uchylenie zaskarżonego orzeczenia komisji i przekazanie sprawy do rozpatrzenia Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy w P.Rewizja nadzwyczajna zarzuca Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy rażące naruszenie art. 245 k.p. oraz § 27, 28, 32 i 34 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 października 1974 r. sprawie komisji rozjemczych oraz komisji odwoławczych do spraw pracy (Dz. U. Nr 41, poz. 243). Inspektor pracy, występując jako pełnomocnik Elżbiety W., nie był należycie umocowany w sprawie, jednakże brak ten mógł być usunięty już na pierwszym posiedzeniu komisji. Przepisy kodeksu pracy, jak i wyżej wzmiankowanego rozporządzenia, nie przewidują rozpoznawania spraw na posiedzeniu niejawnym, jak to miało miejsce w danym wypadku.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona. Jak wynika z jej treści, została ona złożona od orzeczenia Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy, zatwierdzonego postanowieniem Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Do postępowania przed Sądem Najwyższym, wywołanego złożeniem rewizji nadzwyczajnej, stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego dotyczące rewizji nadzwyczajnej (art. 277 § 2 k.p.). Jeżeli więc brak jest warunków do ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy, to wówczas Sąd Najwyższy uchyla zaskarżone orzeczenie, a w razie potrzeby także orzeczenie sądu pierwszej instancji i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania (art. 422 § 2 k.p.c.). Dlatego też w tej sprawie zachodziła konieczność uchylenia przede wszystkim postanowienia Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, a następnie orzeczenia Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy i przekazania jej sprawy do rozpoznania.Dotąd bowiem nie doszło do merytorycznego rozpatrzenia wniosku Elżbiety W., zawierającego odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę, pomimo że do odwołania od orzeczenia komisji inspektor pracy Związku Zawodowego Chemików załączył pełnomocnictwo.Słusznie jednak podniesiono w rewizji nadzwyczajnej, że inspektor pracy nie jest przedstawicielem związku zawodowego w rozumieniu art. 270 § 1 k.p. ani też w rozumieniu przepisów statutu związku zawodowego.Przedstawicielami związku zawodowego są osoby uprawnione do działania w jego imieniu na podstawie przepisów statutu związku lub na podstawie upoważnienia. Tak więc przewodniczący komisji powinien był wezwać inspektora pracy do złożenia pełnomocnictwa oraz upoważnienia właściwej instancji związkowej do występowania w charakterze pełnomocnika Elżbiety W. Zarządzenie to mógł połączyć z wyznaczeniem terminu posiedzenia komisji (§ 26 pkt 1 rozp.). Uprzednie wezwanie strony do oświadczenia się na okoliczność udzielenia pełnomocnictwa inspektorowi pracy nie byłoby celowe.Brak było natomiast podstaw do odmowy przyjęcia wniosku przez przewodniczącego komisji odwoławczej. Trafnie podniesiono w rewizji nadzwyczajnej, że obowiązujące przepisy nie przewidują rozpoznawania spraw przez komisje odwoławcze do spraw pracy na posiedzeniu niejawnym. W świetle jednak § 24 w związku z § 51 rozporządzenia przewodniczący może wydać na posiedzeniu niejawnym orzeczenie, ale tylko o niewłaściwości komisji, a nawet może na żądanie pracownika zwrócić mu wniosek bez wydania orzeczenia.Dlatego też orzeczenie przewodniczącego komisji zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. To samo odnosi się do orzeczenia Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, który powinien był żądać od inspektora pracy upoważnienia właściwej instancji związkowej do występowania w charakterze pełnomocnika Elżbiety W., a po jego złożeniu uchylić zaskarżone orzeczenie (art. 63 § 2 pkt 2 ustawy o sądach pracy i ubezpieczeń społecznych).Z mocy przepisów art. 245 pkt 2 k.p. zarówno komisja odwoławcza do spraw pracy, jak i okręgowy sąd pracy i ubezpieczeń społecznych powinny udzielić pracownikowi potrzebnych wskazówek co do jego uprawnień oraz wyjaśnić mu treść obowiązujących przepisów prawa.W rozpoznawanej sprawie - w wyniku rażącego naruszenia prawa zarówno przez komisję, jak i przez sąd - nie doszło do merytorycznego rozpoznania odwołania pracownika od wypowiedzenia umowy o pracę. Jeżeli inspektor pracy dotąd nie złożył upoważnienia właściwej instancji związkowej, to do uzupełnienia tego braku powinien być wezwany przez komisję odwoławczą do spraw pracy.Z tych względów rewizja nadzwyczajna zasługuje na uwzględnienie.