I PRN 189/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN B. Błachowska. Sędziowie SN: W. Dębicka, Z. Świeboda (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Henryka W. przeciwko Przedsiębiorstwu Budownictwa Przemysłowego "Budostal" w K. o sprostowanie zaświadczenia o zarobkach dla celów emerytalno-rentowych na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 24 września 1982 r.oddalił rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca domagał się przed Terenową Komisją Rozjemczą ustalenia rzeczywistej wysokości zarobków, jakie osiągał w Przedsiębiorstwie Budownictwa Przemysłowego "Budostal-3" w okresie od dnia 1.IV.1976 r. do dnia 31.III.1977 r. W uzasadnieniu wniosku twierdził, że wystawione mu przez pozwane Przedsiębiorstwo zaświadczenia o zarobkach nie odpowiadają faktycznie pobieranemu w tym okresie wynagrodzenia za pracę. Różnica między osiąganymi zarobkami a zarobkami wskazanymi w zaświadczeniach wydanych przez zakład pracy (stronę pozwaną) wynosi 30.776 zł.Terenowa Komisja Rozjemcza orzeczeniem z dnia 31.III.1982 r. odrzuciła wniosek z dwóch powodów, a mianowicie - przedawnienia określonego w art. 291 § 1 k.p. oraz rozstrzygnięcia sprawy przez ZUS, których to rozstrzygnięć Komisja nie jest władna zmieniać.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, rozpoznając sprawę na skutek odwołania wnioskodawcy, oddalił odwołanie. Sąd ustalił, że w ZUS Oddział w Częstochowie, toczy się sprawa wnioskodawcy o ustalenie wysokości wymiaru emerytury. W związku z tym Sąd uznał, że nie jest dopuszczalne żądanie ustalenia wysokości wynagrodzenia za pracę dla celów emerytalnych od organów rozstrzygających spory o roszczenia pracowników ze stosunku pracy. Przed organem rentowym bowiem może wnioskodawca udowadniać wysokość pobieranego wynagrodzenia za pracę. Ustalenie w tym zakresie w tym postępowaniu będzie przesłanką wydania decyzji w sprawie wysokości emerytury, przy czym taka decyzja podlega odrębnemu zaskarżeniu.W rewizji nadzwyczajnej Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenia Terenowej Komisji Rozjemczej oraz przekazanie sprawy tej Komisji do ponownego rozpatrzenia. Skarżący, zarzucając rażące naruszenie art. 248 § 1, art. 300 k.p., art. 55 ustawy o o.s.p. i u.s. oraz interesu PRL, wyraził pogląd, że w niewadliwie ustalonych przez Okręgowy Sąd okolicznościach faktycznych wniosek powinien być merytorycznie rozpoznany.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarżący nie kwestionuje ustalenia Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, iż sprawa wnioskodawcy o wysokość wymiaru emerytury była przedmiotem rozpoznania Okręgowego Sądu w Katowicach, który wyrokiem z dnia 27.XI.1981 r. uchylił orzeczenie z dnia 19.X.1981 r. Rady Nadzorczej Oddziału ZUS w Częstochowie i sprawę przekazał tej Radzie do ponownego rozpatrzenia. Rada Nadzorcza dotychczas nie wydała orzeczenia.Na tle takiej sytuacji faktycznej powstaje pytanie, czy wnioskodawca może przed Terenową Komisją Rozjemczą oraz sądem pracy skutecznie dochodzić ustalenia przewidzianego w art. 248 § 1 pkt 6 k.p. Przepis ten bowiem stanowi, że komisje rozjemcze rozpatrują sprawy o ustalenie uprawnień wynikających ze stosunku pracy, jeżeli pracownik ma w tym interes prawny.Żądanie ustalenia wysokości pobieranego wynagrodzenia za pracę dla celów emerytalnych zmierza niewątpliwie do ustalenia faktu koniecznego do określenia uprawnień. Jest to żądanie ustalenia faktu mającego charakter prawotwórczy i jest ono dopuszczalne. Pracownik może skutecznie wystąpić z takim żądaniem wówczas, gdy ma w tym interes prawny. Interes ten bowiem stanowi konieczną przesłankę wymienionego żądania. Nie wystarcza jednak istnienie interesu, musi być to interes "prawny", czyli dotyczący praw lub stosunków prawnych rozumianych szeroko.Interes prawny zatem zachodzi wówczas, gdy istnieje niepewność stanu prawnego lub prawa, przy czym niepewność ta powinna być obiektywna, tj. zachodzić według rozumnej oceny sytuacji, a nie tylko subiektywna, tj. według odczucia wnioskodawcy. Brak jest interesu prawnego w wypadku, gdy możliwe jest w istniejącej sytuacji wniesienie w odrębnym trybie przed organem rentowym sprawy o ustalenie wysokości wymiaru emerytury, tym bardziej gdy taka sprawa jest już w toku.Organ rentowy jest władny w takim postępowaniu samodzielnie ustalić okoliczności faktyczne mające wpływ na wysokość emerytury i to ustalenie będzie przesłanką wydania stosownej decyzji. Stanowisko takie zajmował już Sąd Najwyższy (por. uchwała z dnia 6.VIII.1976 r. I PZP 35/76) pod rządem rozporządzenia Komitetu Pracy i Płac z dnia 12 grudnia 1968 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalne i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz. U. Nr 48, poz. 347). Zachowało ono także swą aktualność obecnie w świetle przepisów rozdziału 4 i 5 rozporządzenia, Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz. U. Nr 10, poz. 49).Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż wnioskodawca nie ma interesu prawnego w dochodzeniu przed organami rozstrzygającymi spory o roszczenia pracownicze ustalenia rzeczywistej wysokości jego wynagrodzenia za pracę (art. 248 § 1 pkt 6 k.p.) dla celów emerytalnych, jeśli jest możliwe wniesienie w odrębnym trybie przed organem rentowym sprawy o wysokość emerytury, a tym bardziej gdy taka sprawa jest w toku.Ponieważ przesłanka interesu prawnego jest przesłanką merytoryczną wniosku o ustalenie, a nie procesową, brak przesłanki zaś prowadzi do oddalenia wniosku, Terenowa Komisja Rozjemcza powinna wniosek oddalić, a nie go odrzucić.Uchybienie to nie ma jednak bardziej istotnego znaczenia w niniejszej sprawie.Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji (art. 421 § 1 k.p.c. w związku z art. 277 § 2 k.p.).