I PRN 42/89

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Bała. Sędziowie SN: E. Mzyk (sprawozdawca), Z. Zaziemski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Michała R. i Tadeusza B. o unieważnienie świadectwa racjonalizatorskiego wydanego twórcy Marianowi S. do projektu nr (...) na skutek rewizji nadzwyczajnej Prezesa Urzędu Patentowego od decyzji Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym w Warszawie z dnia 20 czerwca 1989 r.uchylił zaskarżoną decyzję oraz oddalił odwołanie Michała R. i Tadeusza B. od decyzji Urzędu Patentowego z dnia 28 listopada 1988 r.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawcy Michał R. i Tadeusz B. wystąpili do Urzędu Patentowego z żądaniem unieważnienia świadectwa racjonalizatorskiego wydanego Marianowi S. przez Zakłady Naprawcze Maszyn (...) do projektu nr 78/81 pt. "Specjalna zasadka klucza pneumatycznego do wykręcania śrub (...)". Wnioskodawcy twierdzili, iż w tychże Zakładach zgłosili wcześniej taki sam projekt, mimo jego odmiennej nazwy otrzymali świadectwa racjonalizatorskie nr 39/80 ZNM. Wobec tożsamości rozwiązań zawartych w projektach nr 78/81 i 39/80 zdaniem wnioskodawców, uzasadnione jest żądanie unieważnienia świadectwa racjonalizatorskiego wydanego Marianowi S., przy czym ponadto bez ich zgody i wiedzy projekt zgłoszony został w Urzędzie Patentowym jako wzór użytkowy, na który wydano świadectwo ochronne.Decyzją z dnia 28 listopada 1988 r. Urząd Patentowy, działając w trybie postępowania spornego i rozpoznając sprawę po raz drugi, oddalił wniosek Mariana R. i Tadeusza B. W uzasadnieniu decyzji Urząd Patentowy powołał się na analizę merytoryczną obydwu projektów, uznając, że nie zachodzi tożsamość rozwiązań i brak podstaw do uwzględnienia wniosku.Decyzją z dnia 20 czerwca 1989 r. Komisja Odwoławcza przy Urzędzie Patentowym, po rozpoznaniu odwołania wnioskodawców, uchyliła zaskarżoną decyzję i unieważniła świadectwo racjonalizatorskie wydane Marianowi S. do projektu nr 78/81/ZNM. Komisja Odwoławcza uznała, że wprawdzie kształt nasadki według projektu nr 78/81 jest inny niż w projekcie nr 39/80, lecz zasada konstrukcji jest taka sama, a przesunięcie występku w głąb otworu nie zmienia sposobu wykorzystania nasadki, które dotyczą w rezultacie identycznych sposobów odkręcania śrub. W podstawie prawnej decyzji powołany został art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy o wynalazczości oraz § 77 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 czerwca 1984 r. w sprawie projektów wynalazczych.Od powyższej decyzji Komisji Odwoławczej rewizję nadzwyczajną wniósł Prezes Urzędu Patentowego, podnosząc zarzut rażącego naruszenia prawa. Skarżący na podstawie art. 117 ustawy o wynalazczości oraz art. 417-424 k.p.c. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy tej Komisji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Niewątpliwie trafne są wywody rewizji nadzwyczajnej wykazujące, iż wnioskodawcy mają legitymację procesową do żądania unieważnienia świadectwa autorskiego udzielonego Marianowi S. na wzór użytkowy nr (...), lecz z żądaniem tym mogą wystąpić dopiero po pozytywnym dla siebie rozstrzygnięciu sprawy autorstwa tego wzoru. Wywody te jednak są bezprzedmiotowe skoro wnioskodawcy nie wystąpili z tego rodzaju żądaniem, a w postępowaniu przed Urzędem Patentowym domagali się wyłącznie unieważnienia świadectwa racjonalizatorskiego do projektu nr 78/81 wydanego przez Zakłady Naprawcze Maszyn w P.Istota zagadnienia sprowadza się przede wszystkim do rozważenia czy Urząd Patentowy, w trybie postępowania spornego, właściwy był do rozstrzygania o żądaniu unieważnienia świadectwa racjonalizatorskiego, gdy żądanie to oparte zostało na twierdzeniu, iż wnioskodawcy zgłosili wcześniej w jednostce gospodarki uspołecznionej taki sam projekt racjonalizatorski. W tym zakresie wywody rewizji nadzwyczajnej nie prezentują jednoznacznego stanowiska.Stosownie do art. 14 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (jedn. tekst: Dz. U. z 1984 r. Nr 33, poz. 177) Urząd Patentowy wydaje decyzję w trybie postępowania spornego w sprawach o unieważnienie patentu, prawa ochronnego na wzór użytkowy, świadectwa autorskiego i świadectwa racjonalizatorskiego.Powołany przepis, o charakterze procesowym, określa właściwość Urzędu Patentowego w zakresie unieważnienia świadectwa racjonalizatorskiego w trybie postępowania spornego. Jest przy tym oczywiste, iż podstaw i przesłanek materialnoprawnych, uzasadniających decyzję o unieważnieniu świadectwa, należy poszukiwać w pozostałych przepisach ustawy o wynalazczości.O unieważnieniu patentu, prawa ochronnego i świadectwa autorskiego Urząd Patentowy orzeka w przypadkach określonych w art. 40, 55 i 68 ustawy o wynalazczości, natomiast o unieważnieniu świadectwa racjonalizatorskiego w sytuacji, o której mowa w art. 90 tej ustawy. Według art. 90 ustawy, gdy zostanie stwierdzone, że przedmiotem projektu racjonalizatorskiego jest rozwiązanie, które jest również przedmiotem chronionego w Polsce wynalazku lub wzoru użytkowego, świadectwo racjonalizatorskie zostanie unieważnione na wniosek osoby zainteresowanej. Decyzję o unieważnieniu wydaje Urząd Patentowy. Powołany zatem przepis stanowi podstawę materialnoprawną do orzekania w trybie postępowania spornego o unieważnieniu świadectwa racjonalizatorskiego. Jednocześnie, wobec braku odesłania, zawartego w art. 91, do art. 40, 55 i 68 ustawy, wymienione w tych przepisach sytuacje, a więc także pierwszeństwo projektu racjonalizatorskiego, nie może stanowić podstawy prawnej decyzji o unieważnieniu świadectwa racjonalizatorskiego.Przytoczone rozważania uzasadniają tezę, że Urząd Patentowy w trybie postępowania spornego, wydaje decyzję o unieważnieniu świadectwa racjonalizatorskiego jedynie wówczas, gdy przedmiotem projektu racjonalizatorskiego jest rozwiązanie, które jest jednocześnie przedmiotem chronionego wynalazku lub wzoru użytkowego (art. 90 w związku z art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy o wynalazczości). Brak zatem jest podstaw do orzekania o unieważnieniu świadectwa racjonalizatorskiego przez Urząd Patentowy z innych przyczyn niż wymienione w art. 90 ustawy.W sprawie wnioskodawcy domagali się unieważnienia świadectwa racjonalizatorskiego z wyłączeniem podstaw z art. 90 ustawy, wobec czego decyzja Urzędu Patentowego z dnia 28 listopada 1988 r. w ostatecznym rezultacie jest prawidłowa. Stąd też zaskarżona rewizją nadzwyczajną decyzja Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym z dnia 20 czerwca 1989 r. wydana została z rażącym naruszeniem art. 90 ustawy o wynalazczości.Z powyższych względów Sąd Najwyższy, uwzględniając rewizję nadzwyczajną, na podstawie art. 422 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji.