I PRN 6/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN: A. Szczurzewski. Sędziowie SN: E. Brzeziński, M. Rafacz-Krzyżanowska (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 1985 r. sprawy z wniosku Mieczysława K. przeciwko Kombinatowi Budowy Elektrowni - Zakład Usług Socjalnych Budownictwa w B. o przywrócenie do pracy na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia 27 września 1984 r.:uchylił zaskarżony wyrok, jak również poprzedzające ten wyrok orzeczenie Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy w Bełchatowie z dnia 13 sierpnia 1984 r. i sprawę przekazał tej Komisji w celu rozpoznania roszczenia wnioskodawcy o przywrócenie do pracy.Uzasadnienie faktycznePozwany Kombinat rozwiązał z wnioskodawcą umowę o pracę bez wypowiedzenia z jego winy z dniem 27 lipca 1984 r. powołując się na niedopełnienie obowiązków służbowych, wskutek czego doszło do włamania do pomieszczeń magazynowych restauracji "Estakada".Od powyższej decyzji wnioskodawca odwołał się do Terenowej Komisji Odwoławczej. Na posiedzeniu Komisji w dniu 13 sierpnia 1984 r. strony zawarły ugodę zmieniającą tryb rozwiązania stosunku pracy, ustalając, iż umowa o pracę rozwiązana została z dniem 27 lipca 1984 r. na zasadzie porozumienia stron.W związku z tym Terenowa Komisja Odwoławcza umorzyła postępowanie w sprawie.Pismem z dnia 7 września 1984 r., skierowanym do Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, pozwany Kombinat wniósł o wznowienie postępowania, a następnie na rozprawie w dniu 27 września 1984 r. wniósł o potraktowanie powyższego pisma jako odwołania od orzeczenia Komisji. Strona pozwana podnosiła, iż wnioskodawca stawił się do pracy w stanie nietrzeźwości, spożywał alkohol w czasie pracy i opuścił stanowisko pracy bez usprawiedliwienia, które to postępowanie w pełni uzasadniało rozwiązanie umowy o pracę z wnioskodawcą w trybie przewidzianym przepisem art. 52 § 1 k.p.Zaskarżonym wyrokiem Okręgowy Sąd oddalił odwołanie pozwanego Kombinatu, stwierdzając w motywach orzeczenia, że strona pozwana nie wykazała, by jej oświadczenie woli w przedmiocie zawarcia ugody było dotknięty jedną z wad oświadczenia woli.Wyrok ten zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych, zarzucając rażące naruszenie art. 245 pkt 1 k.p. oraz art. 37 § 3 i art. 55 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych. Skarżący wnosi o uchylenie wyroku Sądu Pracy, jak również poprzedzającego go orzeczenia Komisji Odwoławczej i przekazanie sprawy Sądowi Pracy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Strona pozwana zaskarżyła orzeczenie Komisji umarzające postępowanie w sprawie na skutek zawarcia ugody. W tych warunkach Sąd Pracy powinien potraktować odwołanie strony pozwanej, jako zażalenie na orzeczenie w przedmiocie umorzenia postępowania (art. 394 § 1 k.p.c. w związku z art. 72 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych). Prawidłowe potraktowanie przez Sąd Pracy środka odwoławczego strony pozwanej powinno było doprowadzić nie do wydania wyroku, lecz do wydania postanowienia. Należało bowiem ocenić, czy orzeczenie umarzające postępowanie na skutek zawarcia ugody jest prawidłowe, czy też nie ma ono takiego charakteru. Ocena prawidłowości tego orzeczenia zależała od stwierdzenia, że zawarcie ugody w postępowaniu przed Komisją było zgodne z prawem (§ 40 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 października 1974 r. w sprawie komisji rozjemczych oraz komisji odwoławczych do spraw pracy - jedn. tekst: Dz. U. z 1976 r. Nr 31, poz. 183). Tymczasem Sąd Pracy uchylił się od obowiązku dokonania takiej oceny, czym naruszył art. 37 § 3 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych.II. Zarówno przepis § 40 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 października 1974 r. w sprawie komisji rozjemczych oraz komisji odwoławczych do spraw pracy (jedn. tekst: Dz. U. z 1976 r. Nr 31, poz. 183), jak i przepis art. 37 § 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych uzależniają zasadność ugody, a tym samym orzeczenia o umorzeniu postępowania na skutek jej zawarcia, od stwierdzenia, że ugoda jest zgodna z prawem. W konsekwencji stwierdzenie niezgodności ugody z prawem przesądza o wadliwości orzeczenia umarzającego postępowanie w związku z zawartą ugodą.Oświadczenie zakładu pracy o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia (art. 30 § 1 pkt 3 k.p.) jest złożone z chwilą, gdy doszło ono do pracownika w taki sposób, że mógł zapoznać się z jego treścią (art. 61 k.c. w związku z art. 300 k.p.). Wnioskodawca w dniu 27 lipca 1984 r. powziął wiadomość o tym, że z tą datą stosunek pracy został rozwiązany na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. Tym samym z dniem 27 lipca 1984 r. oświadczenie zakładu pracy wywołało skutek w postaci ustania między stronami stosunku pracy w trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. W związku z tym powstaje pytanie, czy z mocy woli stron (zakładu pracy i pracownika), znajdującej wyraz w zawartej ugodzie, możliwe jest wsteczne przekreślenie skutków wynikających ze złożonego uprzednio przez zakład pracy oświadczenia w przedmiocie rozwiązania stosunku pracy na podstawie art. 52 k.p. Pozytywna odpowiedź na to pytanie musiałaby zakładać, że z mocy woli obu stron uprzednio złożone przez zakład pracy oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia stało się z mocą wsteczną nieważne, w związku z czym nie doszło do rozwiązania umowy o pracę. Na tle przepisów kodeksu pracy przytoczona koncepcja jest nie do przyjęcia. Kodeks pracy bowiem zerwał z istniejącym stanem przedkodeksowym, który w stosunkach pracy dopuszczał nieważność oświadczeń zakładu pracy w przedmiocie rozwiązania umowy o pracę. W świetle przepisów kodeksu pracy taka możliwość nie istnieje, gdyż każde rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia, choćby nawet z punktu widzenia prawnego wadliwe, wywołuje skutki prawne. Żadne przeto oświadczenie zakładu pracy rozwiązujące stosunek pracy bez wypowiedzenia nie może być uznane za nieważne, choćby nawet taki charakter chciały mu nadać już po jego złożeniu obie strony stosunku pracy. Jedynym i wyłącznym sposobem stwierdzenia wadliwości oświadczenia zakładu pracy w przedmiocie rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia jest wszczęcie przez pracownika postępowania przed organem do tego uprawnionym oraz uzyskanie przez niego korzystnego orzeczenia tego organu.Wynika z tego, że na tle przepisów kodeksu pracy nie jest dopuszczalna ugoda, która by zmieniała uprzednio złożone przez zakład pracy oświadczenie w przedmiocie rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Taką ugodę, jako niedopuszczalną w stosunkach pracy, uznać należy za niezgodną z prawem w rozumieniu art. 37 § 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych.W związku z powyższym należy stwierdzić, że skoro zakład pracy rozwiązał z wnioskodawcą w dniu 27 lipca 1984 r. stosunek pracy na podstawie art. 52 k.p. i skoro to oświadczenie wywarło skutki prawne, to nie było dopuszczalne zawarcie ugody zmieniającej tryb rozwiązania umowy z art. 52 k.p. na rozwiązanie umowy na podstawie porozumienia stron.Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy uchylił oba zaskarżone orzeczenia i sprawę przekazał Komisji Odwoławczej w celu merytorycznego rozpoznania żądania wnioskodawcy o przywrócenie do pracy.