I PRN 61/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN B. Błachowska. Sędziowie SN: E. Brzeziński (sprawozdawca), F. Rusek.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Wacława S. przeciwko Biuru Projektów Budownictwa Miejskiego w B. o przywrócenie do pracy na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 22 stycznia 1985 r.:uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Białymstoku (Sądowi Pracy) do ponownego rozpoznania odwołania wnioskodawcy od orzeczenia Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy w Białymstoku z dnia 22 maja 1984 r.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca zatrudniony był w pozwanym Biurze Projektów Budownictwa Wiejskiego w B. na stanowisku projektanta w branży architektury.W dniu 27 marca 1984 r. dyrektor tego Biura zwrócił się do miejscowej organizacji związku zawodowego z następującym "Zawiadomieniem o zamiarze wypowiedzenia umowy o pracę": "Zawiadamiam, że z dniem 31 marca 1984 r. zamierzam dokonać Obywatelowi Wacławowi S. zatrudnionemu na stanowisku st. projektanta branży architektonicznej Pw-5 wypowiedzenia umowy o pracę z zachowaniem ustawowego 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia, tj. ze skutkiem na dzień 30 czerwca 1984 r. Wypowiedzenie umowy jest konieczne wobec braku możliwości dalszego zatrudnienia Ob. Wacława S. w zespole architektonicznym z uwagi na ograniczony zakres uprawnień do opracowania architektury i braku aktualnie odpowiedniej tematyki zleceń pod kątem posiadanych przez niego uprawnień oraz ze względu na odmowę podjęcia pracy w branży konstrukcyjnej na stanowisku st. projektanta pomimo posiadanych kwalifikacji i podniesienia mu stawki płac do wysokości 8.000 zł proponowanych pismem z dnia 19 marca 1984 r. w nawiązaniu do notatki służbowej z dnia 18 stycznia 1984 r. i wniosków Zespołu Oceniającego z dnia 16 stycznia i 26 stycznia 1984 r., a także pisma Wicewojewody Białostockiego z dnia 10 marca 1984 r. Proszę o zajęcie stanowiska w trybie art. 38 k.p. W załączeniu przedkładam akta osobowe Ob. Wacława S.".Organizacja związkowa nie zgłosiła zastrzeżeń. Pismem z dnia 28 marca 1984 r. wypowiedziano wnioskodawcy umowę o pracę ze skutkiem na dzień 30 czerwca 1984 r. Wnioskodawca odwołał się. Terenowa Komisja Odwoławcza ds. Pracy w Białymstoku orzeczeniem z dnia 22 maja 1984 r. oddaliła odwołanie, natomiast Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku wyrokiem z dnia 22 stycznia 1985 r. zmienił orzeczenie Komisji i przywrócił wnioskodawcę do pracy w pozwanym Biurze na dotychczasowych warunkach pracy i płacy.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że w pozwanym Biurze na 44 pracowników w zespołach architektonicznych 11 osób ma wykształcenie wyższe architektoniczne, 25 wykształcenie średnie techniczne, z których 6 osób zatrudnionych jest jako st. projektanci i projektanci, 8 osób ma wyższe wykształcenie inne nie o specjalności architektonicznej, w tym 4 osoby - to kierownicy pracowni i 3 osoby zatrudnione jako projektanci lub st. projektanci. Wnioskodawca więc nie był w Biurze jedynym pracownikiem zatrudnionym niezgodnie z posiadanym wykształceniem. Takich osób było 9. Biuro ma dostateczny profil zleceń zlokalizowanych w innych pracowniach, które mogłyby być wykonywane przez wnioskodawcę analogicznie jak wykonują takie prace inni pracujący o tych samych co wnioskodawca kwalifikacjach. Strona pozwana nie udowodniła swego twierdzenia zawartego w piśmie skierowanym do związku zawodowego, że wypowiedzenie wnioskodawcy umowy o pracę jest konieczne wobec braku możliwości dalszego zatrudnienia w zespole architektonicznym z uwagi na ograniczony zakres uprawnień do opracowania architektury i brak w tym czasie odpowiedniej tematyki zleceń pod kątem posiadanych przez wnioskodawcę uprawnień oraz na odmowę podjęcia pracy w branży konstrukcyjnej, choć ma tytuł inżyniera budownictwa lądowego i uprawnienia w specjalności konstrukcyjno-inżynierskiej. Wnioskodawca ma 52 lata i 11-letni staż pracy w pozwanym Biurze. W Biurze tym są inżynierowie z takim wykształceniem jak wnioskodawca i mają pełne zatrudnienie w innych pracowniach, a nawet technicy są zatrudnieni przy pracach, które mógłby wykonywać wnioskodawca.W rewizji nadzwyczajnej, wniesionej do Sądu Najwyższego dnia 27 czerwca 1985 r., Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych domaga się uchylenia powyższego wyroku i oddalenia odwołania wnioskodawcy od orzeczenia Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Z treści zawiadomienia organizacji związkowej o zamiarze wypowiedzenia wnioskodawcy umowy o pracę wynika, że przyczyną wypowiedzenia był nie tylko "brak aktualnie odpowiedniej tematyki zleceń pod kątem posiadanych przez wnioskodawcę uprawnień", lecz także dążenie strony pozwanej do ukształtowania w bardziej racjonalny sposób obsady personalnej w pozwanym Biurze, m.in. w związku z wnioskami Zespołu Oceniającego z dnia 16 stycznia i 26 stycznia 1984 r. W dokumentach Zespołu Oceniającego zawarta jest ocena pracy wnioskodawcy zakończona wnioskami zmierzającymi do przesunięcia wnioskodawcy na inne stanowisko pracy. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego zdaje się wynikać, że wnioskodawca propozycji strony pozwanej - w tym zakresie - nie przyjął, choć propozycja ta nie wykraczała poza kwalifikacje wnioskodawcy.W uchwale Pełnego Składu Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 1985 r. III PZP 10/85, zawierającej wytyczne dotyczące wykładni art. 45 k.p. i praktyki sądowej stosowania tego przepisu w zakresie zasadności wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nie określony, Sąd Najwyższy wyjaśnił m.in., że jednym z istotnych kryteriów dokonywania oceny zasadności wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę jest m.in. polityka racjonalnego zatrudnienia, zapewniająca prawidłowe wykonywanie zadań przez zakład pracy. Przy ocenie więc, czy wypowiedzenie wnioskodawcy umowy o pracę było uzasadnione, nie może być uznana za decydującą na korzyść wnioskodawcy okoliczność, że w pozwanym Biurze zatrudnieni są na stanowiskach nie w pełni odpowiadających ich kwalifikacjom i możliwościom również inni pracownicy. Konieczne jest wyjaśnienie, czy wypowiedzenie wnioskodawcy umowy o pracę było podyktowane rzeczywistym, realizowanym w dobrej wierze i znajdującym usprawiedliwienie w konkretnych okolicznościach faktycznych dążeniem zakładu pracy do usprawnienia pracy w tym zakładzie.Jeżeli bowiem wypowiedzenie pracownikowi umowy o pracę jest podyktowane rzeczywistym, realizowanym w dobrej wierze i znajdującym usprawiedliwienie w konkretnych okolicznościach faktycznych dążeniem zakładu pracy do usprawnienia pracy w tym zakładzie i jednocześnie nie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, wypowiedzenie takie jest uzasadnione w rozumieniu przepisów kodeksu pracy, choćby nie likwidowało wszystkich nieprawidłowości kadrowych, istniejących w tym zakładzie.Ponieważ z tego punktu widzenia sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona w postępowaniu przed Okręgowym Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, w uwzględnieniu rewizji nadzwyczajnej, na podstawie art. 422 § 2 k.p.c. należało orzec, jak w sentencji.