I PRN 67/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN A. Filcek.Sędziowie SN: A. Grymaszewski, St. Rejman (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, W. Grocholi, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Tadeusza W. przeciwko Zakładom Przemysłu Skórzanego w N. o przywrócenie dotychczasowych warunków pracy, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 29 listopada 1978 r.uchylił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie wnioskodawcy.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca, zatrudniony w dziale głównego technologa zakładu produkcji wyrobów gumowych w pozwanych zakładach, złożył wniosek do Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy o przywrócenie dotychczasowych warunków pracy twierdząc, że od kilku lat pracował w systemie zmianowym po 6 godzin dziennie, w maju zaś 1978 r. otrzymał polecenie pracy w wymiarze 8 godzin dziennie.Pozwane Zakłady domagały się oddalenia roszczenia, podnosząc, że wnioskodawca nie posiada uprawnień do pracy w skróconym wymiarze czasu. Terenowa Komisja Odwoławcza oddaliła wniosek. Na skutek odwołania wnioskodawcy Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie zmienił orzeczenie Komisji i przywrócił wnioskodawcy dotychczasowe warunki pracy w zakresie wymiaru czasu pracy, tj. w ilości 6 godzin na dobę. Sąd ustalił, że wnioskodawca pracuje w takich samych warunkach, w jakich pracował przez okres poprzednich lat, i wykonuje te same czynności. Wobec tego, że obowiązujące od 1970 r. zarządzenie nr 54/70 Naczelnego Dyrektora Zjednoczenia Przemysłu Skórzanego z dnia 14 listopada 1970 r. ogólnie tylko określa pracowników umysłowych upoważnionych do skróconego czasu pracy, to przedłużenie czasu pracy o dwie godziny dziennie, jako znacznie pogarszające warunki pracy, wymaga - zdaniem Sądu - wypowiedzenia. Tymczasem pozwane Zakłady dokonały jednostronnie zmiany warunków pracy bez dokonania stosownego wypowiedzenia.Od prawomocnego wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych złożył rewizję nadzwyczajną, zarzucając zaskarżonemu wyrokowi rażące naruszenie prawa, a w szczególności przepisu art. 55 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych, przepisu art. 129 § 1 i art. 130 § 1 k.p. w związku z postanowieniem § 8 ust. 3 układu zbiorowego pracy dla przemysłu skórzanego w brzmieniu obowiązującym w dniu 1.I.1978 r. oraz interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Wniosek rewizyjny zmierzał do uchylenia wyroku i oddalenia odwołania wnioskodawcy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy doszedł do następujących wniosków.Zaskarżony wyrok rażąco narusza wyżej wskazane przepisy prawa.Stosowanie skróconego czasu pracy uzależnione jest od wykonywania pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub szczególnie uciążliwych, określonych właściwymi przepisami. W tej konkretnej sytuacji przepisem takim jest § 3 ust. 3 zał. nr 1 do układu zbiorowego pracy dla przemysłu lekkiego z dnia 30 grudnia 1974 r. według stanu prawnego na dzień 1.I.1978 r. W myśl tego przepisu skrócony czas pracy w wymiarze 36 godzin tygodniowo, tj. po 6 godzin na dobę, stosuje się w systemie pracy czterozmianowej do pracowników zatrudnionych bezpośrednio w istniejących i nowo uruchomionych oddziałach produkcji gumy i spodów gumowych, z wyłączeniem pracowników obsługujących wtryskarki. Taki sam wymiar czasu stosuje się również dla mistrzów i innych pracowników bezpośrednio obsługujących lub nadzorujących robotników zatrudnionych w tych wydziałach (oddziałach). Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika ewidentnie, że wnioskodawca pracując w laboratorium nie zalicza się do żadnej z tych kategorii pracowników. Obowiązuje więc jego, tak jak innych pracowników, 8-godzinny dzień pracy na dobę i 56-godzinny czas pracy w tygodniu. Faktem jest, że w dniu 14.XI.1970 r. Dyrektor Zjednoczenia Przemysłu Skórzanego wydał zarządzenie nr 54/70 określając krąg pracowników umysłowych upoważnionych do skróconego czasu pracy oraz wymiar czasu pracy. Zarządzenie to nie naruszało natomiast postanowienia art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 19 kwietnia 1950 r. o skróconym czasie pracy. W myśl zaś tego przepisu, tak zresztą jak i pod rządem art. 130 § 1 k.p., skrócenie czasu pracy wprowadza się na czas trwania uciążliwych lub szkodliwych warunków pracy. Ustanie tych okoliczności powoduje zatem, że pracownik obowiązany jest świadczyć pracę w normalnym wymiarze czasu bez potrzeby zastosowania w stosunku do niego przez zakład pracy tzw. wypowiedzenia zmieniającego. Sytuacja jest analogiczna do tej, gdy pracownik otrzymuje ekwiwalent za pracę w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia. I w tym przypadku przeniesienie pracownika do takiej samej pracy wykonywanej w normalnych warunkach nie wymaga wypowiedzenia. Jeżeli więc pracownik, który był zatrudniony w warunkach szkodliwych dla zdrowia, traci - z mocy ustawy - prawo do skróconego czasu pracy, gdy tylko warunki pracy przestaną być szkodliwe, to tym bardziej traci je ten pracownik, który nigdy nie pracował w warunkach szkodliwych, a korzystał ze skróconego czasu pracy bez żadnej podstawy prawnej.W rozpoznawanej sprawie pracodawca jedynie przez przeoczenie nie sprzeciwiał się temu, że wnioskodawca pracował w skróconym czasie pracy.Okoliczność natomiast, czy wnioskodawca rzeczywiście pracuje w warunkach szkodliwych dla zdrowia, jest bez znaczenia prawnego. Nie każdy bowiem, kto jest zatrudniony w takich warunkach, korzysta ze skróconego czasu pracy, a tylko ten, którego do skróconego czasu pracy uprawniają odpowiednie przepisy.Z tych przyczyn oraz z powodu rażącego naruszenia interesu PRL Sąd Najwyższy z mocy art. 421 § 2 in fine i 422 § 1 k.p.c. w zw. z art. 277 § 2 k.p. uchylił zaskarżony wyrok i orzekł co do istoty sprawy.