I PRN 71/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Zieliński. Sędziowie: W. Grochola, J. Wasilewski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Władysława B. przeciwko Rzemieślniczej Spółdzielni Ogólnobranżowej w O. o ekwiwalent za urlop, na skutek rewizji nadzwyczajnej Centralnej Rady Związków Zawodowych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 25 lutego 1976 r.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu do ponownego rozpatrzenia.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca był zatrudniony w Rzemieślniczej Spółdzielni Zaopatrzenia, Zbytu i Usług w O. od 15.I.1966 r. do 31.XII.1974 r. Podjęcie zatrudnienia przez wnioskodawcę w tej Spółdzielni nastąpiło na podstawie umowy stron i porozumienia między zakładami pracy. Wnioskodawca twierdził, że Spółdzielnia nie udzieliła mu w całości należnych urlopów za poszczególne lata pracy ani też nie wypłaciła ekwiwalentu za nie wykorzystane urlopy. Z tej przyczyny wnioskodawca żądał zasądzenia od Spółdzielni ekwiwalentu za 92 dni nie wykorzystanych urlopów wypoczynkowych w latach 1971-1974.Spółdzielnia twierdziła, że wnioskodawca za sporny okres otrzymał bądź to urlop, bądź też ekwiwalent, natomiast za lata 1968-1970 wypłaciła mu ekwiwalent w kwocie 3.634 zł przed wydaniem orzeczenia przez Komisję Rozjemczą.Komisja Rozjemcza uznała, że strony załatwiły spór ugodowo i umorzyła postępowanie w sprawie. Wnioskodawca odwołał się od orzeczenia Komisji Rozjemczej do Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Sąd ten zmienił zaskarżone orzeczenie i oddalił wniosek z przyczyn następujących:Wbrew stanowisku Komisji Rozjemczej strony nie zawarły ugody w przedmiocie dochodzonych przez wnioskodawcę roszczeń i brak było podstaw do umorzenia postępowania w sprawie.Spółdzielnia wypłaciła wnioskodawcy ekwiwalent za nie wykorzystane urlopy, przysługujące mu za lata 1971-1974. Wnioskodawca żądał ekwiwalentu za nie wykorzystane urlopy w latach 1966-1970, obliczonego na podstawie zarobków, pobieranych w okresie bezpośrednio poprzedzającym rozwiązanie stosunku pracy. Spółdzielnia, zatrudniając wnioskodawcę na podstawie porozumienia z poprzednim zakładem pracy, nie przyjęła obowiązku udzielenia mu urlopu za 1966 r. Żądanie ekwiwalentu za nie wykorzystany urlop w tym roku było nieuzasadnione. Brak też jest podstaw prawnych do obliczenia wysokości ekwiwalentu za urlop z lat 1967-1970 na podstawie ostatnio pobieranego wynagrodzenia. Zatem i w tym zakresie roszczenia są bezzasadne.Centralna Rada Związków Zawodowych wniosła rewizję nadzwyczajną od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, w której zarzuciła rażące naruszenie § 7 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 21 czerwca 1969 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu wypoczynkowego (Dz.U. Nr 22, poz. 158). Według bowiem tego przepisu ekwiwalent w zamian za urlop należało obliczyć w wysokości przeciętnego zarobku z ostatnich trzech miesięcy pracy wnioskodawcy. Rewizja nadzwyczajna zawiera wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i wydanie orzeczenia co do istoty sprawy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Roszczenie wnioskodawcy o ekwiwalent za urlop nie wykorzystany za 1966 r. było nieuzasadnione. Wnioskodawca uzyskał prawo do tego ulopu w poprzednim zakładzie pracy i ten zakład powinien mu udzielić urlopu bądź też wypłacić ekwiwalent pieniężny. Podjęcie przez wnioskodawcę zatrudnienia w Spółdzielni na podstawie porozumienia między nią a poprzednim zakładem pracy nie stanowi okoliczności powodującej przejęcie także obowiązku udzielenia wnioskodawcy urlopu nie wykorzystanego w poprzednim zakładzie pracy. Wnioskodawca natomiast nie wykazał, iż Spółdzielnia przejęła na siebie ten obowiązek. Stanowisko Sądu pracy w części dotyczącej ekwiwalentu za ten urlop jest prawidłowe.Od 1967 r. wnioskodawca miał prawo do urlopów w Spółdzielni. Jeżeli zatem w poszczególnych latach Spółdzielnia nie udzieliła wnioskodawcy urlopów w przysługującym mu wymiarze i stosunek pracy między stronami został rozwiązany, to wnioskodawcy przysługuje roszczenie o ekwiwalent pieniężny za nie wykorzystane urlopy. Dopóki strony pozostawały w stosunku pracy, dopóty wnioskodawcy przysługiwało jedynie prawo do wykorzystania urlopów w naturze, chociażby dotyczyło to urlopów należnych za poprzednie lata pracy. Roszczenie o ekwiwalent za nie wykorzystane urlopy powstało dopiero z chwilą rozwiązania między stronami stosunku pracy (art. 19 pkt 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1969 r. o pracowniczych urlopach wypoczynkowych). Sąd Pracy wadliwie uznał, że ekwiwalent ten powinien być obliczony na podstawie wynagrodzenia wnioskodawcy z tego okresu pracy, za który nie wykorzystał on urlopu. Stanowisko takie nie ma prawnego uzasadnienia, już choćby z tego tylko względu, że roszczenie o ekwiwalent powstało w dacie rozwiązania stosunku pracy. Do tej daty wnioskodawca mógł wykorzystać urlop przysługujący za lata poprzednie tylko w naturze i wówczas otrzymałby wynagrodzenie za okres urlopu obliczone na podstawie przeciętnego wynagrodzenia z okresu trzech miesięcy poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu (art. 22 ust. 1 cyt. ustawy). Z powyższego przepisu wynika bowiem, że to, za jaki okres pracownik wykorzystuje urlop wypoczynkowy, nie wpływa na podstawę i sposób obliczenia wynagrodzenia za czas urlopu. W każdym przypadku uwzględnia się wynagrodzenie z okresu poprzedzającego rozpoczęcie urlopu, nie zaś wynagrodzenie z roku pracy, za który pracownik wykorzystuje urlop. Szczegółowe zasady obliczania wynagrodzenia pracownika za czas urlopu określało powołane wyżej rozporządzenie Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac.Przepisy tego rozporządzenia też nie zawierają odmiennych postanowień, co do sposobu i podstawy obliczenia wynagrodzenia za czas urlopu należnego za lata poprzedzające rok, w którym był on wykorzystany.Na podstawie natomiast § 7 cyt. rozporządzenia ekwiwalent pieniężny za nie wykorzystany urlop oblicza się według zasad obowiązujących przy ustalaniu wynagrodzenia za czas urlopu. Pracownik nabywa prawo do ekwiwalentu pieniężnego za nie wykorzystany urlop w dacie rozwiązania stosunku pracy. Wysokość ekwiwalentu oblicza się zatem na podstawie wynagrodzenia z okresu bezpośrednio poprzedzającego miesiąc, w którym nastąpiło rozwiązanie stosunku pracy, chociażby ekwiwalent przysługiwał pracownikowi za urlopy należne za poprzednie lata pracy.Kodeks pracy w rozważanym zakresie nie wprowadził zmian. Jednakże w § 19 rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 21 października 1974 r. w sprawie pracowniczych urlopów wypoczynkowych (Dz. U. Nr 43, poz. 259) wyraźnie już zostało stwierdzone, że ekwiwalent pieniężny za urlop oblicza się tak jak wynagrodzenie za czas urlopu, bez względu na to, czy ekwiwalent wypłaca się za urlop za rok bieżący, czy też za urlop należny za lata ubiegłe.Zarzut rażącego naruszenia przez Sąd Pracy § 7 cyt. wyżej rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac jest więc uzasadniony i dlatego Sąd Najwyższy na podstawie art. 422 § 2 k.p.c. w związku z art. 277 § 2 k.p. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych do ponownego rozpatrzenia.W sprawie konieczne będzie bowiem ustalenie, w jakim rozmiarze Spółdzielnia nie udzieliła wnioskodawcy należnych urlopów i obliczenie wysokości przysługującego wnioskodawcy ekwiwalentu na podstawie jego wynagrodzenia z okresu bezpośrednio poprzedzającego rozwiązanie między stronami stosunku pracy, po odliczeniu kwot już wypłaconych z tego tytułu przez Spółdzielnię.