I PRN 74/82

Uzasadnienie faktyczneDnia 5 stycznia 1982 r. Centralny Związek Spółdzielni Spożywców "Społem" wypowiedział Michałowi O. pracownikowi Samodzielnego Wydziału BHP umowę o pracę ze skutkiem na dzień 30 kwietnia 1982 r. powołując się na uchwałę nr 23 Zarządu z dnia 23 października 1981 r. w sprawie zmian w strukturze organizacyjnej "Społem" CZSS z jednoczesnym zwolnieniem pracownika od świadczenia pracy.Terenowa Komisja Odwoławcza ds. Pracy dla Dzielnicy Warszawa-Mokotów uwzględniając odwołanie wnioskodawcy orzeczeniem z dnia 6 kwietnia 1982 r. uznała rozwiązanie umowy o pracę z Michałem O. za bezskuteczne. Komisja ustaliła, że uchwała nr 23 Zarządu CZSS "Społem" nie dotyczyła jednostki organizacyjnej, w której pracował wnioskodawca i nie może być podstawą uzasadniającą wypowiedzenie umowy o pracę. Ponadto opierając się na zeznaniu przesłuchanych świadków Komisja uznała, że wysunięty w toku postępowania przez stronę pozwaną zarzut kontynuowania przez wnioskodawcę działalności związkowej po ogłoszeniu stanu wojennego nie znalazł potwierdzenia.Okręgowy Sąd rozpoznając odwołanie pozwanego zakładu pracy uzupełnił postępowanie dowodowe przesłuchaniem dwóch dalszych świadków i wyrokiem z dnia 14 czerwca 1982 r. oddalił je zasądzając na rzecz wnioskodawcy kwotę 7.670 zł tytułem wynagrodzenia za pracę pod warunkiem podjęcia jej w terminie 7 dni a nadto koszty procesu od pozwanego zakładu pracy.Oceniając wysoko przydatność wnioskodawcy na zajmowanym dotychczas stanowisku, który w czasie zatrudnienia uzupełniał kwalifikacje zawodowe studiując w Politechnice Warszawskiej i podejmując trud studiów doktorskich na temat związany z działalnością zakładu pracy Sąd uznał podawaną przyczynę wypowiedzenia umowy o pracę, jako niezgodną z prawdą. Do tego wniosku Sąd doszedł mając na uwadze, że uchwała nr 23 miała na celu dostosowanie struktury organizacyjnej do aktualnych zadań statutowych Związku i do działania w okresie przeprowadzanej reformy gospodarczej. Likwidując przerosty zatrudnienia uchwała pozostawiła samodzielny wydział BHP w nienaruszonym stanie organizacyjnym i etatowym, mimo że nie wszystkie etaty w tej komórce były obsadzone. Ponadto w kwestii wysuwanego zarzutu dotyczącego zachowania się wnioskodawcy w dniu przekazywania mienia związku zawodowego pod zarząd administracji zakładu pracy Sąd podzielił stanowisko Komisji Odwoławczej i dopatrzył się w sformułowaniach zakładu pracy na ten temat rzeczywistej przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę.W końcu w obszernych wywodach Okręgowy Sąd uznał za trafny zarzut wnioskodawcy podniesiony w odwołaniu, iż wypowiedzenie umowy o pracę wnioskodawcy, jako działaczowi zawieszonego związku zawodowego jest niezgodne z art. 39 pkt 1 k.p.Zdaniem Sądu przepis ten dotyczy ochrony trwałości stosunku pracy członków organów związków zawodowych nie został uchylony ani dekretem o stanie wojennym ani też jakimkolwiek innym aktem prawnym wydanym po dniu 12 grudnia 1981 r.Wyrok Okręgowego Sądu zaskarżył rewizją nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL i zarzucając mu rażące naruszenie prawa wniósł o jego uchylenie, jak również poprzedzające go orzeczenie Terenowej Komisji Odwoławczej i oddalenie odwołania Andrzeja O.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył co następuje:Rewizja nadzwyczajna okazała się konieczna, a jej wniosek w pełni uzasadniony.Organy powołane do rozpatrywania sporów ze stosunku pracy, będąc uprawnione do badania zasadności wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę nie skoncentrowały w sprawie niniejszej uwagi na istotną przyczynę wypowiedzenia Michałowi O. umowy o pracę i nie wyciągnęły z tego faktu właściwych wniosków.Wypowiadając umowę o pracę Michałowi O. CZSS "Społem" powołała się na uchwałę nr 23 Zarządu z dnia 23 października 1981 r. w sprawie zmian w strukturze organizacyjnej Centralnego Związku i związaną z nią koniecznością zmniejszenia stanu zatrudnienia. Ustosunkowując się do tej przesłanki zarówno Komisja Odwoławcza, jak i Sąd niewłaściwie oceniły, że skoro komórka BHP, w której zainteresowany był zatrudniony nie została objęta zmianami i pozostała w myśl uchwały nr 23 w nienaruszonym stanie organizacyjnym - to tym samym odpada przesłanka uzasadniająca wypowiedzenie pracownikowi takiej komórki umowy o pracę.Jak słusznie zarzuca skarżący zakład pracy stojący przed koniecznością zmian organizacyjnych i przeprowadzania trudnej operacji kadrowej związanej ze zmniejszeniem stanu zatrudnienia w granicach 15% musi mieć swobodę w podejmowaniu indywidualnych decyzji i nie mogą one ograniczać się tylko do pracowników likwidowanych bądź reorganizowanych komórek strukturalnych zakładu pracy. Przywracanie pracownika w takim przypadku do pracy, gdy komórka, w której pracował nie została objęta reorganizacją stanowi ingerencję w prawo pracodawcy do kształtowania załogi w nowych warunkach organizacyjnych, chyba że wypowiedzenie umowy o pracę pod pretekstem reorganizacji miało np. charakter szykany.W niniejszym przypadku, jakkolwiek wnioskodawca twierdził, że doręczone mu wypowiedzenie umowy o pracę jest niczym innym, jak szykaną w stosunku do jego osoby należy zauważyć, że argument wysunięty w toku postępowania przez zakład pracy, iż wnioskodawca po ogłoszeniu stanu wojennego uniemożliwiał zabezpieczenie mienia komisji zakładowej NSZZ "Solidarność" został użyty marginalnie w związku z sugestiami wnioskodawcy w odwołaniu do Terenowej Komisji Odwoławczej, jakoby doręczone mu wypowiedzenie umowy o pracę pozostawało w związku z jego przynależnością do "Solidarności".Zasadniczą przyczyną wypowiedzenia wnioskodawcy umowy o pracę, jak wykazał pozwany zakład pracy był najkrótszy staż pracy w wydziale BHP czego zresztą wnioskodawca nie kwestionował, a nadto, jak się okazało na rozprawie w Sądzie Najwyższym, praca jego w tym wydziale wbrew temu co podał Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie pokrywała się z kwalifikacjami wnioskodawcy, który przygotowuje się do pracy magisterskiej na Wydziale Mechanicznym Politechniki Warszawskiej.Poza tym za nietrafnością zarzutu szykany przemawia również i to, że pozwany zakład pracy wykazał maksimum troski o swego pracownika zgłaszając wnioskodawcy dwie oferty pracy na stanowiskach kierowniczych, przy czym proponowana praca na stanowisku kierownika warsztatu w Przedsiębiorstwie Produktów Naftowych odpowiadała kierunkowi jego studiów.Decyzja zatem zakładu pracy w kwestii rozwiązania stosunku pracy z wnioskodawcą była ze wszech miar uzasadnioną i Sąd nie miał podstawy do oddalenia odwołania zakładu pracy tylko dlatego, że wnioskodawca cieszył się dobrą opinią i posiadał wysokie kwalifikacje zawodowe, które jak się okazuje, nie odpowiadały jego dotychczasowej pracy na stanowisku inspektora BHP.Wreszcie wysunięty przez Sąd argument, jakoby wnioskodawca podlegał ochronie z art. 39 pkt 1 k.p. z tytułu wykonywania funkcji związkowej jest błędny i sprzeczny z uchwałą Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 1982 r. III PZP 35/82 (OSNCP 1982/11-12 poz. 160), wpisaną do księgi zasad prawnych, która stanowi, że "w okresie zawieszenia działalności związków zawodowych - na czas obowiązywania stanu wojennego członkom zakładowych organów związków zawodowych nie przysługuje ochrona z art. 39 pkt 1 Kodeksu pracy".Sąd Najwyższy będąc związany z tą uchwałą oraz mając na uwadze wyżej podane rozważanie z mocy art. 422 § 1 k.p.c. w związku z art. 277 § 2 k.p. orzekł jak w sentencji.