I PRN 8/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN St. Rejman (sprawozdawca). Sędziowie SN: E. Brzeziński, Z. Świeboda.SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, K. Soboty, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Henryka D. przeciwko Spółdzielni Kółek Rolniczych w E. z siedzibą w G. o przywrócenie do pracy, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni z dnia 9 października 1980 r.uchylił zaskarżony wyrok oraz poprzedzające go orzeczenie Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy w E. z dnia 4 czerwca 1980 r. i przekazał sprawę Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni do ponownego rozpatrzenia.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca Henryk D. domagał się przywrócenia do pracy w Spółdzielni Kółek Rolniczych w E. z siedzibą w G., anulowania kar porządkowych oraz dopłaty do biletów miesięcznych PKS.Terenowa Komisja Odwoławcza do Spraw Pracy oddaliła wniosek. Przyjęła, że wypowiedzenie wnioskodawcy umowy o pracę nastąpiło prawidłowo wskutek likwidacji zakładu pracy, tj. Wojewódzkiej Spółdzielni Budownictwa Wiejskiego, przez połączenie jej z pozwaną w niniejszej sprawie Spółdzielnię Kółek Rolniczych w E. Nieuzasadnione są także inne roszczenia wnioskodawcy.Odwołanie od tego orzeczenia Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił. Sąd podzielił ustalenia i wnioski Komisji Odwoławczej, ustosunkowując się m.in. do zarzutu wnioskodawcy w przedmiocie szczególnej ochrony przed wypowiedzeniem przysługującej na podstawie art. 39 pkt 4 k.p. Sąd stwierdził w tej mierze, iż wnioskodawca liczący 58 lat nie podlega szczególnej ochronie, a fakt korzystania przez niego z uprawnień kombatanckich, dopuszczających możliwość wcześniejszego przejścia na emeryturę, niczego w sprawie nie zmienia.Wyrok ten - w terminie 6-miesięcznym - zaskarżył Prokurator Generalny PRL, wnosząc o jego uchylenie, a także o uchylenie poprzedzającego go orzeczenia Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy i przekazanie sprawy Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych do ponownego rozpatrzenia.Wyrokowi powyższemu zarzucono rażące naruszenie art. 55 i 56 ustawy o sąd. pr. i ub. społ. (w zw. z art. 72 tej ustawy i art. 214 k.p.c. w zw. z art. 38 § 1, art. 40 § 1 i art. 46 k.p.).Sąd Najwyższy uznał rewizję nadzwyczajną za uzasadnioną.Przede wszystkim w sprawie zachodzi nieważność postępowania w rozumieniu art. 369 pkt 5 k.p.c. z powodu zaistnienia okoliczności wymienionych w art. 214 k.p.c. W myśl tego przepisu rozprawa ulega odroczeniu m.in. wówczas, jeżeli nieobecność strony jest wywołana znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć.Jak natomiast wynika z akt sprawy, wnioskodawca prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy przed Okręgowym Sądem wyznaczonej na dzień 9.X.1980 r., w piśmie procesowym dostarczonym Sądowi 8.X.1980 r. wnosił o odroczenie rozprawy. W piśmie tym wskazał, że zamierza osobiście przedstawić Sądowi niektóre okoliczności sprawy, lecz choroba udokumentowana załączonym zaświadczeniem o czasowej niezdolności do pracy uniemożliwia mu stawiennictwo w Sądzie w wyznaczonym terminie.Sąd mimo to rozpoznał sprawę i wydał niekorzystne dla wnioskodawcy orzeczenie.Już tylko ta okoliczność czyni rewizję nadzwyczajną uzasadnioną, ponieważ rozpoznanie sprawy i wydanie wyroku w nieobecności wnioskodawcy, który przed tym terminem wykazał zaświadczeniem lekarskim niemożność stawienia się w sądzie i wnosił o odroczenie rozprawy, powoduje nieważność postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony jej praw.Niezależnie od rażącego naruszenia zasad postępowania Sąd dopuścił się także innych uchybień.Załączony do akt protokół z dnia 25.III.1980 r. w sprawie likwidacji Wojewódzkiej Spółdzielni Budownictwa Wiejskiego w E. wskazuje, że na podstawie uchwały walnego zgromadzenia tej spółdzielni w dniu 18.III.1980 r. uległa ona przyłączeniu do Spółdzielni Kółek Rolniczych w E.Połączenie się dwóch zakładów pracy nie jest równoznaczne z likwidacją któregokolwiek z nich. Dał temu wyraz Sąd Najwyższy w uchwale Składu Siedmiu Sędziów z dnia 28.VIII.1979 r. V PZP 2/79 wpisanej do księgi zasad prawnych (OSNCP 1980, poz. 1). W takim wypadku zachodzi kontynuacja stosunku pracy pracowników zatrudnionych w obu połączonych zakładach z zastosowaniem przepisów kodeksu pracy, w tym także przepisów o wypowiedzeniu umów o pracę.Jeżeli więc w wyniku połączenia zakładów zajdzie potrzeba zmniejszenia stanu zatrudnienia, rozwiązanie umowy o pracę z pracownikami powinno następować z zachowaniem zasad kodeksowych. Jeśli rozwiązanie umowy o pracę następuje w drodze wypowiedzenia, to odpowiednie decyzje imienne muszą być uzasadnione (art. 45, k.p.), a ponadto muszą być podjęte bez naruszenia przepisów o wypowiadaniu umów o pracę (art. 46 k.p.).Błędny jest więc pogląd Komisji Odwoławczej, akceptowany przez Sąd, iż przyjęta w tym wypadku likwidacja zakładu pracy pozwalała na odstąpienie od badania merytorycznych i formalnych przesłanek wypowiedzenia.To wadliwe założenie spowodowało, że Sąd praktycznie nie badał czy w odniesieniu do wnioskodawcy został należycie wykonany obowiązek konsultacji (art. 38 k.p.). Sąd stwierdził tylko, że wypowiedzenie umowy o pracę nastąpiło w dniu 29.III.1980 r., w dniu zaś 25.III.1980 r. o zamiarze wypowiedzenia poinformowano radę zakładową.Poza tym, że stwierdzenie to nie wyjaśni czy rada zakładowa w czasie od 25 do 29.III.1980 r. wypowiedziała się co do proponowanego wypowiedzenia (art. 38 § 2 k.p.), ponadto jest ono nieścisłe.Pismo zawiadamiające radę zakładową o zamiarze wypowiedzenia umowy o pracę wnioskodawcy i innym pracownikom posiada rzeczywiście datę 26.III.1980 r. Jednakże oświadczenie o wypowiedzeniu wnioskodawcy umowy o pracę z dniem 30.VI.1980 r. pochodzi z 25.III.1980 r., a więc zostało wydane przed zamierzoną konsultacją. Okoliczność, że wnioskodawca powziął wiadomość o wypowiedzeniu w dniu 29.III. nie zmienia postaci rzeczy, chyba że rada zakładowa przed tym terminem wyraziła swoje stanowisko. W tym jednak względzie nie poczyniono w sprawie żadnych ustaleń. W myśl pkt IX uchwały Pełnego Składu Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 19.V.1978 r. (V PZP 6/77 - OSNCP 1978, z. 8, poz. 127) kierownik zakładu pracy powinien oczekiwać stanowiska rady zakładowej przez okres, w którym w zwykłym toku czynności mogło ono dojść do niego przy zachowaniu dla rady zakładowej 5-dniowego terminu na zgłoszenie zastrzeżenia.Zachodzi więc konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go orzeczenia Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy w celu uzupełnienia postępowania dowodowego i ponownej jego oceny przez Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.