II C 2949/52

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Zuzanny W. o wykreślenie długu gruntowego, po rozpoznaniu rewizji wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Powiatowego dla m. Poznania z dnia 17 maja 1952 r.,rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneW księdze wieczystej Sądu Powiatowego w Poznaniu Kw. nr 2970 tom I zapisany jest w dziale III od nr 14 na rzecz Michała M. dług gruntowy w wysokości 4.000 zł. Właścicielka obciążonej nieruchomości, Zuzanna W., wniosła dnia 31 stycznia 1952 r. o wykreślenie tego prawa, opierając się na art. XLV § 1 przep. wpr. pr. rzecz. i pr. o ks. wiecz. oraz przedkładając zaświadczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej - Wydział Podatków Wiejskich z dnia 10 stycznia 1952 r. stwierdzające, że w myśl § 2 ust. 1 lit. c) zarządzenia Ministra Finansów z dnia 5 lutego 1951 r. (Dz. Urz. Min. Fin. Nr 3, poz. 9) dług gruntowy nadzwyczajnemu podatkowi od wzbogacenia wojennego nie podlega. Sąd Powiatowy zakreślił wnioskodawczyni termin do przedłożenia zgody wierzyciela na wykreślenie długu gruntowego, a gdy wnioskodawczyni temu wezwaniu nie uczyniła zadość, Sąd Powiatowy odmówił wykreślenia długu gruntowego z tym uzasadnieniem, że art. XLV § 1 przep. wpr. pr. rzecz. i pr. o ks. wiecz. nie może mieć zastosowania, albowiem w myśl obowiązujących przepisów prawnych nie ma wątpliwości, że złote polskie powojenne były walutą obiegową zamiast złotych przedwojennych, a złote powojenne zostały ustawą z dnia 28 października 1950 r. o zmianie systemu pieniężnego (Dz. U. Nr 50, poz. 459) przerachowane na złote obecne.W rewizji od powyższego postanowienia wnioskodawczyni wnosi o jego uchylenie i odesłanie sprawy do pierwszej instancji. Skarżąca wyraża pogląd, że złote przedwojenne, w których wpisany jest dług gruntowy, nie były w dniu 1 stycznia 1947 r. prawnym środkiem płatniczym, a uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie ma żadnego wpływu na interpretację art. XLV § 1 cytowanych przepisów, nawet przeciwnie, potwierdza ono pogląd skarżącej, bo zamiast złotych, w których wyrażony jest dług gruntowy, były w obiegu złote powojenne. Zdaniem skarżącej art. XLV § 1 cytowanych przepisów ma na celu zwolnienie nieruchomości od obciążeń nieaktualnych z uwagi na ich nikłą wartość i uporządkowanie w ten sposób stanu prawnego związanego z tymi obciążeniami.Sąd Wojewódzki przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Najwyższemu na zasadzie art. 388 k.p.c., albowiem rozstrzygnięcie rewizji zależy od rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości, czy obciążenia wpisane w księgach wieczystych w złotych przedwojennych podpadają pod art. XLV § 1 przep. wpr. pr. rzecz. i pr. o ks. wiecz.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarżąca, opierając swe żądanie o wykreślenie długu gruntowego na art. XLV § 1 przep. wpr. pr. rzecz. i pr. o ks. wiecz., nie dostrzega, że przepis ten odnosi się do długów gruntowych, które zapisane są w walutach nie stanowiących już w chwili wejścia w życie prawa rzeczowego prawnego środka płatniczego. Złoty zaś, wprowadzony rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 20 stycznia 1924 r. w przedmiocie systemu monetarnego (Dz. U. Nr 7, poz. 65) łącznie z rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 14 kwietnia 1924 r. o zmianie ustroju pieniężnego (Dz. U. Nr 34, poz. 351), pozostał do chwili powyższej walutą obowiązującą, mimo że uległy zmianie środki płatnicze będące w obiegu w czasie jej obowiązywania. To, że art. XLV przep. wpr. pr. rzecz. i pr. o ks. wiecz. pod walutą już nie obowiązującą rozumiał walutę będącą w obiegu przed wejściem w życie powyższych dwóch ustaw, a nie złote nim wprowadzone, wynika niedwuznacznie z dodatku, że wykreślenie nie nastąpi, jeżeli zostaną zgłoszone wnioski o przerachowanie, co w chwili wydania prawa rzeczowego mogło dotyczyć tylko rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 14 maja 1924 r. o przerachowaniu zobowiązań prywatno-prawnych (Dz. U. z 1925 r. Nr 30, poz. 213) i ewentualnie dawniejszych przepisów o przerachowaniu. W sposób wyjaśniony powyżej potraktowany został złoty polski także w art. 5 ust. 3 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o zaciąganiu nowych i określaniu wysokości nie umorzonych zobowiązań pieniężnych (Dz. U. Nr 45, poz. 332). Takie samo jest wreszcie stanowisko władz finansowych. W szczególności zarządzenie Ministra Finansów z dnia 12 kwietnia 1952 r., ogłoszone w Monitorze Polskim Nr A-34, poz. 495, zarządza zaniechanie ustalania zobowiązań w nadzwyczajnym podatku od wzbogacenia wojennego wynikającego z regulacji zobowiązań, gdy zobowiązania powstały przed dniem 28 kwietnia 1924 r., czyli przed wprowadzeniem w obieg waluty złotowej.Należało zatem rewizję oddalić na zasadzie art. 383 k.p.c. i art. 4 k.p.n.