C 1438/52

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jana i Pelagii G. przeciwko Franciszce W. o zapłatę, po rozpoznaniu zażalenia pozwanej na postanowienie Sądu Powiatowego w Ostrowie z dnia 15 września 1951 r.,zaskarżone postanowienie uchylił i sprawę Sądowi Powiatowemu w Ostrowie do ponownego rozpoznania odesłał.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 13 kwietnia 1950 r. b. Sąd Okręgowy w Ostrowie Wlkp. oddalił powództwo małżonków G. o wynagrodzenie za pracę i zasądził od nich na rzecz pozwanej Franciszki W. 14.200 zł tytułem kosztów prowadzenia sprawy. Sąd Apelacyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 22 września 1950 r. powyższy wyrok zatwierdził, zasądzając dodatkowo od powodów 8.540 zł tytułem kosztów procesu za drugą instancję.Nadając klauzulę wykonalności wymienionym wyrokom, Sąd Powiatowy w Ostrowie postanowieniem z dnia 15 września 1951 r. przeliczył zasądzone na rzecz pozwanej kwoty według stosunku 1 zł nowy za 100 zł dawnych. Sąd Powiatowy uzyskał przy tym przed wydaniem tego postanowienia informację z Prezydium G.R.N., iż przychodowość gospodarstwa, którego posiadaczem jest pozwana, wynosiła przy wymiarze podatku gruntowego za rok 1950 powyżej 360.000 zł (§ 3 rozporządzenia z dnia 28 października 1950 r. Dz. U. Nr 50, poz. 461).Powyższe postanowienie zaskarżyła zażaleniem pozwana, wnosząc o przeliczenie należnych jej kwot według relacji 3 zł nowe za 100 zł dawnych. Pozwana wyjaśniła, iż nie jest użytkownikiem gospodarstwa, którego dotyczyły dane Prezydium G.R.N., a przeciwnie gospodarstwo to stanowi współwłasność 7 osób, tj. jej i sześciorga dzieci zmarłego jej męża.Sąd Wojewódzki w Poznaniu przekazał sprawę Sądowi Najwyższemu w trybie art. 388 k.p.c. ....Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:(...) Ocena, czy zarzut skarżącej jest trafny, nie jest w świetle dotychczas zebranego materiału dowodowego możliwa. O zastosowaniu § 3 powołanego wyżej rozporządzenia z dnia 28 października 1950 r. decyduje, gdy chodzi o kwalifikacje wierzyciela, ta okoliczność, że jest on posiadaczem gospodarstwa rolnego o przychodowości ustalonej przy wymiarze podatku gruntowego na 1950 r. powyżej 360.000 zł w dawnej walucie. Z dotychczas zebranego materiału wynika, iż przychodowość gospodarstwa, z którego korzysta skarżąca, przekracza tę sumę, brak jest natomiast danych do ustalenia, czy jest ona jedyną posiadaczką tego gospodarstwa w rozumieniu omawianego przepisu. Z celu tego przepisu, którym jest ochrona stron ekonomicznie słabszych przed wyzyskiem ze strony elementów kułackich, wynika, iż posiadaczem w jego rozumieniu jest ten, kto faktycznie czerpie korzyści z danego gospodarstwa.Okoliczność, że pozwana jest jedynie współwłaścicielką 1/4 części gospodarstwa, o które chodzi w sprawie, nie przesądza jeszcze zagadnienia, podobnie nie ma takiego znaczenia fakt, że z pozwaną zamieszkują pozostali współwłaściciele, tj. jej dzieci. O tym, czy pozwaną należy traktować jako posiadaczkę w powyższym znaczeniu, powinno decydować to, czy tworzy ona wraz z pozostałymi współwłaścicielami (zwłaszcza jeśli są oni małoletni) jedną rodzinę, czy też wszyscy współwłaściciele, (albo przynajmniej odpowiednia ich część) na tyle się życiowo wyodrębnili, że założyli nowe rodziny i dochody z formalnie wspólnego gospodarstwa przeznaczają na potrzeby tych właśnie rodzin, prowadzących oddzielne gospodarstwa domowe. W pierwszym przypadku pozwaną należałoby uznać za posiadaczkę gospodarstwa o przychodowości powyżej 360.000 zł w rozumieniu § 3 rozporządzenia z dnia 28 października 1950 r., w przeciwnym natomiast przypadku gospodarstwo jej należałoby zaliczyć do mało- lub średniorolnych.O zastosowaniu § 3 rozporządzenia z dnia 28 października 1950 r. decydują jednakże nie tylko kwalifikacje wierzyciela, lecz również sytuacja klasowa dłużnika. Dlatego Sąd Powiatowy powinien zbadać, czy powodowie są robotnikami rolnymi albo posiadaczami gospodarstw rolnych o przychodowości ustalonej przy wymiarze podatku gruntowego na rok 1950 nie powyżej 360.000 zł. Gdyby bowiem nie należeli do jednej z tych kategorii osób, to zastosowanie przeliczenia w stosunku 1 zł nowy na 100 zł dawnych nie byłoby dopuszczalne, choćby nawet pozwana (wierzycielka) była posiadaczką gospodarstwa o przychodowości powyżej 360.000 zł.Z zasad powyższych oraz skoro rozstrzygnięcie sprawy wymaga dodatkowych ustaleń faktycznych, zaskarżone postanowienie należało po myśli art. 384 w związku z art. 394 § 3 k.p.c. uchylić i sprawę odesłać Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania.