II C 784/53

Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki ubezwłasnowolnił częściowo Jakuba S. z powodu niedorozwoju psychicznego, uzasadniając swoje orzeczenie opinią lekarza, że Jakub S. dotknięty jest "niedorozwojem umysłowym potęgującym się", i że w związku z tym zachodzi potrzeba ubezwłasnowolnienia go. Zdaniem Sądu, opinię, biegłego popierają zeznania świadka, Weroniki M., i. wnioskodawczyni, na podstawie których stwierdzono, że Jakub S. w miesiącu kwietniu 1951 r. "na podwórzu domu, w którym mieszka, wykopał jamę, zaświecił świece i siedział nad jamą tak długo, aż świece te się wyświeciły".Powyższe orzeczenie zaskarżyła rewizją wnioskodawczyni, wnosząc o jego zmianę i całkowite ubezwłasnowolnienie Jakuba S. - oraz tenże Jakub S., z wnioskiem o zmianę, zaskarżonego orzeczenia i oddalenie wniosku o ubezwłasnowolnienie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Według przepisu art. 12 dekretu z dnia 29 sierpnia 1945 r. w sprawie postępowania o ubezwłasnowolnienie, osoba, która ma być ubezwłasnowolniona, musi być zbadana przez jednego lub więcej biegłych. W przypadku akta sprawy nie zawierają wzmianki o przeprowadzeniu badania somatycznego i psychiatrycznego Jakuba S. przez biegłego i o wynikach tego badania, w szczególności brak wskazania, jakie stwierdzono ujemne właściwości psychiczne zbadanego. Opinia biegłego złożona bez wskazania wyników badania jest opinią nieuzasadnioną i jako taka nie mogła być przez Sąd oceniana ani być podstawą oceny, czy zachodzi potrzeba ubezwłasnowolnienia Jakuba S. ze względu na stan jego i zdrowia. Nie biegły bowiem, ale sąd ocenia, czy zachodzi potrzeba ubezwłasnowolnienia, a podstawą tego jest stwierdzona przez biegłego choroba czy niedorozwój, ich objawy i prognoza.Przepis art. 10 § 1 przep. og. pr. cyw. stanowi, że osoba pełnoletnia może być ubezwłasnowolniona częściowo w przypadkach tam wymienionych m.in. z powodu choroby psychicznej albo niedorozwoju psychicznego. Nie w każdym przypadku choroby lub niedorozwoju psychicznego ubezwłasnowolnienie musi być orzeczone. W szczególności ubezwłasnowolnienie będzie konieczne, jeżeli zachodzi potrzeba zajęcia się sprawami osobistymi chorego np. wymagającego leczenia. Ponadto wtedy, gdy wymagają ubezwłasnowolnienia chorego jego interesy majątkowe. Np. zachodzi potrzeba ochrony jego mienia lub dochodów przez ograniczenie zdolności do czynności prawnych chorego (art. 50 § 2 przep. og. pr. cyw.) lub uprawnienia do rozporządzenia zarobkiem (art. 51 przep. og. pr. cyw.).Sąd Wojewódzki nie przeprowadziwszy należytego zbadania Jakuba S., obraził art. 12 post. o ubezwłasn., nie wskazawszy zaś, na podstawie jakich okoliczności faktycznych uznał ubezwłasnowolnienie Jakuba S. za potrzebne, obraził art. 337 k.p.c. Ponadto brak ustalenia przez Sąd objawów choroby czy niedorozwoju Jakuba S., prognozy i sytuacji majątkowej nie pozwala ocenić, czy Sąd Wojewódzki nie naruszył przepisów art. 9 i art. 10 przep. og. pr. cyw. Z tych względów zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu z mocy art. 384 k.p.c.