II CNP 41/11

Sygn. akt II CNP 41/11 POSTANOWIENIE Dnia 14 grudnia 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Katarzyna Tyczka-Rote po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 14 grudnia 2011r., skargi A. Ś. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia 9 listopada 2009r., wydanego w sprawie z wniosku A. Ś. przy uczestnictwie K. G. o podział majątku wspólnego, odrzuca skargę. 2 Uzasadnienie Wnioskodawczyni A. Ś. wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia 9 listopada 2009 r., wydanego w sprawie z udziałem K. G. o podział majątku wspólnego. W zaskarżonym postanowieniu Sąd ustalił skład majątku wspólnego należącego do A. Ś. i K. G. i dokonał jego podziału w ten sposób, że na wyłączną własność wnioskodawczyni przyznał rzeczy o wartości 114 058,66 zł, w tym spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego w O., zaś uczestnikowi przyznał na wyłączną własność rzeczy o łącznej wartości 26 758,70 zł. Zobowiązał strony do wydania sobie wzajemnie rzeczy będących w ich posiadaniu, a przyznanych drugiej stronie. Ustanowił spłatę z tytułu podziału majątku wspólnego i zasądził z tego tytułu od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika kwotę 43 649,98 zł., a ponadto kwotę 1 075,77 zł tytułem nakładów poczynionych przez uczestnika z majątku osobistego na majątek wspólny. Od powyższego orzeczenia wnioskodawczyni wniosła apelację, która została odrzucona postanowieniem Sądu Rejonowego w O. z dnia 13 maja 2010 r. z uwagi na nieuiszczenie opłaty. Sąd wyjaśnił, że apelację wniósł pełnomocnik wnioskodawczyni, składając jednocześnie wniosek o zwolnienie wnioskodawczyni od opłaty od tego środka zaskarżenia. Wniosek został oddalony, podobnie jak zażalenie wnioskodawczyni na postanowienie odmawiające jej zwolnienia od opłaty. Opłata od apelacji nie została uiszczona. Postanowieniem z dnia 20 lipca 2010 r. Sąd Rejonowy w O. oddalił wniosek wnioskodawczyni o przywrócenia terminu do wniesienia apelacji i odrzucił jej apelację złożoną wraz z wnioskiem. Sąd Okręgowy w P. postanowieniem z dnia 15 października 2010 r. oddalił zażalenie wnioskodawczyni na orzeczenie o odrzuceniu apelacji, podzielając stanowisko o braku podstaw do przywrócenia terminu. Skarżąca oparła swoją skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem na podstawie naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 78 w zw. z art. 176 Konstytucji RP; 35 k.r.o. w zw. z art. 58 § 1 k.c.; 212 § 1 k.c. Ponadto wskazała na naruszenie przepisów postępowania mianowicie: art. 168 § 1 k.p.c. w zw. z art. 567 3 § 3 k.p.c. w zw. z art. 684 k.p.c.; art. 232 zd. 2 k.p.c.; art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.c. Te same przepisy wskazała jako te, z którym zaskarżone orzeczenie jest jej zdaniem niezgodne. Wyrządzenie szkody przez wydanie kwestionowanego orzeczenia skarżąca uprawdopodobniła wskazując, że została niesłusznie obciążona obowiązkiem spłaty z tytułu podziału majątku wspólnego kwotą 47 649,98 zł, obowiązkiem zapłaty kwoty 1 075,77 zł tytułem nakładów poczynionych przez uczestnika K. G. z majątku osobistego na majątek wspólny, a także obowiązkiem zapłaty kwoty 2 231,23 zł tytułem zwrotu części kosztów postępowania wyłożonych przez Skarb Państwa. Wyjaśniła także, że wartość przedmiotu sporu nie pozwalała jej złożyć skargi kasacyjnej, a nie zachodziły przesłanki uzasadniające wystąpienie o wznowienie postępowania oraz nie istnieją podstawy do wniesienie powództwa przeciwegzekucyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Niniejsza skarga wniesiona została od orzeczenia sądu pierwszej instancji, które nie zostało skutecznie zaskarżone z wykorzystaniem przewidzianych prawem środków. W takim wypadku dopuszczalność skargi wymaga łącznego spełnienia dwóch przesłanek - istnienia wyjątkowego wypadku oraz występowania kwalifikowanej postaci niezgodności kwestionowanego orzeczenia z prawem, która wynikać musi z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP 4/06, OSNC 2006/6/113, podobne stanowisko wyrażone zostało w szeregu późniejszych, nie publikowanych orzeczeń). Wystąpienie takiego wyjątkowego wypadku strona powinna wykazać w skardze, w ramach realizacji obowiązku przewidzianego w art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c. W orzecznictwie przyjmuje się, że podstawę określoną w art. 4241 § 2 k.p.c. może stanowić zamknięcie drogi do instancji odwoławczej (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2006 r., V CNP 86/06, OSNC 2007/3/47) i w tym kierunku zmierza argumentacja skarżącej. Jednakże pozbawienie strony możliwości wykorzystania dwuinstancyjnego postępowania tylko wówczas uprawnia 4 do oparcia na tej podstawie skargi, kiedy jest skutkiem okoliczności obiektywnie uniemożliwiających stronie wniesienie środka zaskarżenia, a nie kiedy wynika z woli lub zaniedbań tej strony (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 sierpnia 2010 r., II CNP 39/10, nie publ. poza bazą Lex nr 603891). Uchybienia przez stronę skarżącą obowiązkom związanym z opłaceniem zwykłego środka zaskarżenia, jaki przysługiwał od postanowienia Sądu pierwszej instancji trafnie zaliczone zostało w toku postępowania o przywrócenie terminu do zdarzeń zawinionych przez stronę. Nie zachodzi więc przewidziana w art. 4241 § 2 k.p.c. niezbędna przesłanka dopuszczalności skargi w postaci wyjątkowego wypadku usprawiedliwiającego nieskorzystanie z przysługującego środka zaskarżenia wyroku sądu pierwszej instancji, ani też przesłanka naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela. Z przytoczonych przyczyn Sąd Najwyższy odrzucił skargę na podstawie art. 4248 § 2 k.p.c. md