II CR 1000/57

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Ireny J. przeciwko Państwowemu Zakładowi Ubezpieczeń Inspektoratu Powiatowego w R. o 2.000 zł, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kielcach Ośrodek w Radomiu z dnia 26 marca 1957 r., zmienił wyrok Sądu Wojewódzkiego w Kielcach Ośrodek w Radomiu z dnia 26 marca 1957 r. oraz wyrok Sądu Powiatowego w Radomiu z dnia 18 października 1956 r. i powództwo oddalił.Uzasadnienie faktycznePowódka jako pracowniczka MHD jest ubezpieczona w pozwanym Zakładzie na skutek rodzinnego grupowego ubezpieczenia na wypadek śmierci. § 1 art. 4 pkt 3 ogólnych warunków ubezpieczeniowych wyjaśnia, że ubezpieczeniem rodzinnym objęci są automatycznie będący na utrzymaniu ubezpieczonego rodzice i dziadkowie jego jak i jego małżonka, jeżeli zamieszkują wspólnie z ubezpieczonym. W dniu 6 marca 1956 r. zmarła matka powódki nie zamieszkiwała u niej, wskutek czego pozwany Zakład odmawia zapłaty sumy ubezpieczeniowej. Powódka twierdzi, że jej matka w rzeczywistości cały dzień przebywała w jej mieszkaniu, żywiła się tam i doznawała opieki rodzinnej, a tylko wskutek zagęszczenia mieszkania powódki zmuszona była sypiać u siebie. W związku z tym powódka jest zdania, że ogólne warunki ubezpieczeniowe w wyżej przytoczonym punkcie powinny być tłumaczone z uwzględnieniem panującej sytuacji mieszkaniowej, czyli że warunki wspólnego zamieszkiwania nie powinny odpaść, jeżeli członkowie rodziny objęci ubezpieczeniem wskutek braku dostatecznego miejsca nie mogą zamieszkiwać razem z ubezpieczonym, a zwłaszcza gdy nie mogą pozostać u niego na noc. Na tej podstawie powódka żąda zapłaty sumy 2.000 zł. Sąd Powiatowy podzielił stanowisko powódki i powództwo zasądził. Sąd Wojewódzki zaś rewizję pozwanego od tego wyroku oddalił wychodząc z założenia, że warunek wspólnego zamieszkania ma na celu tylko chronienie przed nadużyciami, a nadużycia żadnego nie ma, gdy ubezpieczony dostarcza utrzymania osobie nie zamieszkującej u niego, przeciwnie jego nakłady są wówczas większe. Obecnie Prokurator Generalny wnosi o zmianę tych wyroków i oddalenie powództwa.Rewizja jest uzasadniona. Słusznie skarżący podkreśla, że wszelkie warunki umów ubezpieczeniowych opierają się na szczególnych przeprowadzonych przez zakład ubezpieczeń kalkulacjach, że przy kalkulacji grupowego ubezpieczenia pracowniczego i rodzinnego na wypadek śmierci PZU brał pod uwagę odnośnie rodziców i dziadków ubezpieczonych tylko osoby zamieszkałe wspólnie z ubezpieczonym i dlatego jedynie te osoby zostały objęte ubezpieczeniem, co znalazło swój wyraz w sformułowaniu postanowienia § 1 ustęp 4 p.c. "Ogólnych warunków." Jest bowiem rzeczą oczywistą, że zastrzeżenie o wspólnym zamieszkaniu ścieśnia istotnie krąg osób ubezpieczeniem objętych. Zakład kładąc nacisk na to, że tylko osoby mieszkające wspólnie z ubezpieczonym są ubezpieczeniem objęte, liczy się z tym, że ilość tych osób właśnie ze względu na istniejące stosunki mieszkaniowe nie będzie duża i że odpowiednio do tego może obniżyć składki ubezpieczeniowe.Podnieść zaś należy, że ogólne warunki ubezpieczeniowe są wydane w roku 1954, a więc w czasie, gdy istniały trudne warunki mieszkaniowe, co tym bardziej przemawia za tym, że cel zastrzeżenia o wspólnym zamieszkaniu nie mógł być inny. Innego celu nie spełnia też np. art. 391 § 2 k.z. I według niego chodzi nie o zastrzeżenie, które można by eliminować w drodze liberalnej wykładni, lecz o czynnik ograniczający krąg osób uprawnionych. Wszystko to dowodzi, że warunki ubezpieczeniowe powinny być rozumiane ściśle i że do stosowania względów słuszności nie pozostawiają miejsca. Ponieważ więc nie ma wątpliwości w sporze co do tego, że matka powódki u niej nie zamieszkiwała, należało na rewizję pozwanego Zakładu wyrok Sądu Powiatowego zmienić i powództwo oddalić.