III CRN 313/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN F. Wesely. Sędziowie SN: W. Bryl (sprawozdawca), K. Piasecki.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Eugenii J. przeciwko Państwowemu Zakładowi Ubezpieczeń - Inspektorat w Ś. o 45.000 zł, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Wałbrzychu z siedzibą w Świdnicy z dnia 6 czerwca 1980 r. uchylił zaskarżony wyrok i oddalił rewizję pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 31.III.1980 r. oraz zasądził od pozwanego na rzecz powódki tytułem kosztów procesu za II instancję kwotę 1.000 zł.Uzasadnienie faktycznePowódka wnosiła o zasądzenie od pozwanego kwoty 45.000 zł jako świadczenia należnego na podstawie zawartych umów grupowego ubezpieczenia rodzinnego w związku ze śmiercią Antoniego Z., z którym pozostawała w konkubinacie.Pozwany wnosił o oddalenie powództwa powołując się na treść § 11 i 12 ogólnych warunków ubezpieczenia, zatwierdzonych decyzją Ministra Finansów z dnia 7 sierpnia 1973 r. W myśl tych przepisów świadczenie za zgon osoby pozostającej we wspólnym pożyciu bez formalnego związku małżeńskiego przysługuje wówczas, gdy ubezpieczony w ostatnim okresie przez co najmniej dwa lata zamieszkuje z daną osobą i jest zameldowany na pobyt stały oraz prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Powódka, zdaniem pozwanego, warunków tych nie spełnia, ponieważ w mieszkaniu Antoniego Z. zameldowana była dopiero od dnia 7.VI.1978 r., a więc przez okres 19 miesięcy przed datą jego zgonu, tj. dniem 11.I.1980 r.Sąd Rejonowy w Świdnicy wyrokiem z dnia 31.III.1980 r. uwzględnił powództwo. Ustalił bowiem na podstawie zebranego materiału dowodowego, że powódka pozostawała ze zmarłym w nieformalnym związku od 1976 r., mieszkała u niego i prowadziła z nim wspólne gospodarstwo domowe. Nie dopełniła natomiast formalności zameldowania, ponieważ w układach rodzinnych za celowe uznano, aby nie wymeldowała się z mieszkania swego męża, z którym pozostawała w separacji od 12 lat, do czasu uregulowania spraw mieszkaniowych swojej córki. Zdaniem Sądu Rejonowego bezwzględne egzekwowanie 2-letniego okresu zameldowania nie jest słuszne, i to tym bardziej, że w rozważanym przypadku do tego okresu brakuje około pół roku (niecałe 5 miesięcy).Sąd Wojewódzki nie podzielił tego poglądu Sądu Rejonowego i wyrokiem z dnia 6.VI.1980 r. zmienił wyrok Sądu Rejonowego i powództwo oddalił. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, jedynie tylko w razie zameldowania przez okres dwóch lat - przy istnieniu pozostałych przesłanek - powstaje obowiązek świadczenia ze strony pozwanego Zakładu.Wyrok Sądu Wojewódzkiego zaskarżył Minister Sprawiedliwości rewizję nadzwyczajną z powodu rażącego naruszenia art. 805 § 1 w zw. z art. § 11 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz § 12 ogólnych warunków grupowego ubezpieczenia rodzinnego na życie, zatwierdzonych przez Ministra Finansów decyzją Nr FK 654/4030 - Z/127/73 z dnia 7 sierpnia 1973 r. i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie rewizji pozwanego Państwowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 31.III.1980 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stosownie do § 11 ust. 2 wyżej wskazanych ogólnych warunków grupowego ubezpieczenia rodzinnego na życie PZU wypłaca świadczenia w razie zgonu ubezpieczonego m.in. osobie pozostającej z ubezpieczonym we wspólnym pożyciu, bez formalnego związku małżeńskiego, jeżeli co najmniej od 2 lat wspólnie zamieszkuje z ubezpieczonym i prowadzi z nim wspólne gospodarstwo domowe.Według zaś § 12 ust. 1 wymienionych warunków za wspólne zamieszkiwanie uważa się faktyczne zamieszkiwanie współubezpieczonego z ubezpieczonym oraz zameldowanie z nim na pobyt stały. Paragraf 12 nie formułuje przesłanki zameldowania przez okres dwóch lat, stanowi jedynie wskazówkę, w jakich okolicznościach należy uważać warunek zamieszkiwania za spełniony. W przeciwnym razie już w treści § 11 byłoby zawarte sformułowanie, że osobie pozostającej we wspólnym pożyciu przysługuje świadczenie, jeżeli co najmniej od 2 lat była zameldowana na stałe w miejscu zamieszkiwania ubezpieczonego.Wskazane wyżej zameldowanie jest środkiem dowodowym, pozwalającym ustalić, czy istniało wspólne zamieszkiwanie. Okoliczność tę można dowodzić również innymi środkami dowodowymi. Dowód taki - z zeznań świadków oraz powódki - został przeprowadzony.Istniała zatem podstawa do stwierdzenia przez Sąd Rejonowy, że powódka spełniała ustawowe warunki upoważniające ją do otrzymania świadczeń od pozwanego zakładu, ponieważ przez okres ponad 2 lat mieszkała wspólnie z Antonim Z., pozostając z nim we wspólnym pożyciu i prowadząc z nim wspólne gospodarstwo domowe.Oddalenie powództwa, mimo spełnienia przesłanek uzasadniających wypłatę świadczenia, narusza rażąco art. 805 k.c. Skoro zaś wysokość roszczenia nie była kwestionowana, Sąd Najwyższy na mocy art. 422 § 1 k.p.c. uchylił wyrok Sądu Wojewódzkiego i oddalił rewizję pozwanego od zasądzającego wyroku Sądu Rejonowego.