II CR 17/91

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN B. Myszka.Sędziowie SN: J. Gudowski, M. Sychowicz (spr.).SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 1991 r. na rozprawie sprawy z powództwa Macieja S. przeciwko Przedsiębiorstwu "D." - Spółce z o.o. w B. o rozwiązanie spółki na skutek rewizji Krzysztofa N. i Hanny P. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 6 lipca 1990 r., sygn. akt VII GC (...) postanawia:przekazać sprawę Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku.Uzasadnienie faktyczneMaciej S. - prezes Zarządu Spółki z o.o. pod firmą Przedsiębiorstwo "D." w B. wniósł o rozwiązanie tejże Spółki przez sąd.Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 6 lipca 1990 r. rozstrzygnął sprawę.W dniu 30 sierpnia 1990 r. wiceprezes Zarządu Spółki Krzysztof N. i wspólnik - Hanna P. wnieśli rewizję od wymienionego wyroku. Akta sprawy przedstawione zostały Sądowi Najwyższemu celem rozpoznania tej rewizji.Sąd Najwyższy wyznaczył rozprawę i ograniczył ją do zagadnienia właściwości Sądu rewizyjnego w sprawie.Uzasadnienie prawneRozstrzygając to zagadnienie, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Sprawa o rozwiązanie spółki jest sprawą majątkową w rozumieniu art. 19 § 2 k.p.c. Stosownie do tego przepisu powód obowiązany był oznaczyć w pozwie kwotą pieniężną wartość przedmiotu sporu. Powód uczynił zadość temu obowiązkowi i oznaczył w pozwie wartość przedmiotu sporu na kwotę 400.000 zł. Sąd Wojewódzki nie sprawdził tak oznaczonej wartości przedmiotu sporu. Powód z własnej inicjatywy w piśmie procesowym z dnia 29 marca 1990 r. zmienił uprzednio oznaczoną przez siebie wartość przedmiotu sporu i oznaczył ją na kwotę 13.229.400 zł. Nastąpiło to jednakże już po doręczeniu pozwu pozwanej Spółce, gdyż doręczenie to miało miejsce w dniu 27 marca 1990 r. Pozwana nie zarzuciła nieprawidłowego oznaczenia przez powoda wartości przedmiotu sporu i wdała się w spór co do istoty sprawy.W tym stanie rzeczy skuteczne pozostało dokonanie w pozwie oznaczenia wartości przedmiotu sporu na kwotę 400.000 zł.Gdyby Sąd Wojewódzki miał wątpliwości co do prawidłowości tego oznaczenia, to mógł na podstawie art. 25 § 1 k.p.c. z urzędu sprawdzić wartość przedmiotu sporu oznaczoną w pozwie. Użycie w powołanym przepisie słowa "może" w odniesieniu do sądu nie oznacza dowolności, lecz powinność sądu dokonania w każdym wypadku oceny prawidłowości oznaczenia przez powoda wartości przedmiotu sporu, i w razie wątpliwości - obowiązek sądu jej sprawdzenia. Skoro Sąd Wojewódzki nie sprawdził wartości przedmiotu sporu oznaczonej w pozwie, to dał wyraz stanowisku, że oznaczenie to nie wzbudziło jego wątpliwości.Sąd może z urzędu sprawdzić wartość przedmiotu sporu jedynie do chwili doręczenia pozwu pozwanemu. Gdy powód zmieni oznaczenie wartości przedmiotu sporu po tej chwili, to sąd nie może więc z urzędu sprawdzić nowo oznaczonej wartości przedmiotu sporu. Po doręczeniu pozwu pozwanemu sąd może sprawdzić wartość przedmiotu sporu, ale tylko na zarzut pozwanego, zgłoszony przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy (art. 25 § 2 k.p.c.). Brak zarzutu pozwanego wyłącza zatem i wówczas możliwość sprawdzenia przez sąd wartości przedmiotu sporu. W takiej sytuacji przyjęcie, iż skuteczna jest zmiana oznaczenia wartości przedmiotu sporu dokonana przez powoda do doręczenia pozwu pozwanemu, sprawiłoby, że sąd nie mógłby sprawdzić nowo oznaczonej wartości przedmiotu sporu. Umożliwiałoby to praktykę dowodowego oznaczenia przez powodów wartości przedmiotu sporu i to oznaczenia odbiegającego od wartości przedmiotu sporu oznaczonej w pozwie, co do której sąd, nie sprawdzając jej, wyraził stanowisko odnośnie jej prawidłowości (brak wątpliwości co do jej nieprawidłowości). Zmiana oznaczenia wartości przedmiotu sporu dokonana przez powoda po doręczeniu pozwu pozwanemu jest zatem bezskuteczna.Sprawa o rozwiązaniu spółki jest sprawą ze stosunku spółki, a stosownie do art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych (Dz. U. Nr 33, poz. 175 z późn. zm.) sprawy takie są sprawami gospodarczymi. W myśl zaś art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o powołaniu sądów apelacyjnych oraz o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, Kodeks postępowania cywilnego, Kodeks postępowania karnego, o Sądzie Najwyższym, o Naczelnym Sądzie Administracyjnym i o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. Nr 53, poz. 306) sprawy gospodarcze o wartości przedmiotu sporu nieprzekraczającej pięciu milionów złotych, w których środki odwoławcze od orzeczeń sądów wojewódzkich wydanych w pierwszej instancji wniesione zostały do dnia 30 września 1990 r., nie zostały zakończone przez Sąd Najwyższy do tego dnia, Sąd ten przekazuje właściwym sądom apelacyjnym.Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.