II CR 235/90

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN G. Bieniek.Sędziowie SN: T. Ereciński (spraw.), J. Ciszewski.SentencjaSąd Najwyższy Izba Cywilna po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 1990 r. sprawy z powództwa Przedsiębiorstwa Zagranicznego w Polsce "G." w B. przeciwko Zakładom Chemii Gospodarczej "P." w G. o zapłatę na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 12 października 1989 r., sygn. akt (...), postanawia:na zasadzie art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o powołaniu sądów apelacyjnych oraz o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, Kodeks postępowania cywilnego, Kodeks postępowania karnego, o Sądzie Najwyższym, o Naczelnym Sądzie Administracyjnym i o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. Nr 53, poz. 306) przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku.Uzasadnienie faktycznePowód - Przedsiębiorstwo Zagraniczne w Polsce "G." w B. wniósł o zasądzenie od pozwanego - (...) Zakładów Chemii Gospodarczej "P." w G. kwoty 1.008.000 zł tytułem zapłaty za dostarczone etykiety do płynu do mycia naczyń.Pozwany mimo należytego wezwania nie złożył odpowiedzi na pozew, ani żadnych wyjaśnień i nie stawił się na rozprawę. W dniu 28 maja 1987 r. Sąd Wojewódzki wydał wyrok zaoczny, którym uwzględnił powództwo w całości. Od tego wyroku pozwany wniósł sprzeciw domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i oddalenia powództwa.W dniu 12 października 1909 r. Sąd Wojewódzki w Gdańsku, Wydział I Cywilny, utrzymał wyrok zaoczny z dnia 28 maja 1987 r. w całości w mocy oraz zasądził od pozwanego ustawowe odsetki od dochodzonej kwoty i koszty zastępstwa procesowego. Wyrok ten zaskarżył rewizją pozwany w dniu 25 stycznia 1990 r., domagając się uchylenia wyroku z dnia 12 października 1989 r. i oddalenia powództwa w całości, względnie w części.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Po wejściu w życie ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych (Dz. U. Nr 33, poz. 175 z późn. zm.), tj. z dniem 1 października 1989 r. rozpoznawana sprawa stała się sprawą gospodarczą w rozumieniu art. 2 ust. 1 cytowanej ustawy. Bezsporne jest bowiem, że obie strony są podmiotami gospodarczymi, sprawa wynikła z łączącego strony stosunku cywilnego i dotyczyła prowadzonej przez nią działalności gospodarczej.Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o rozpoznawaniu przez Sądy spraw gospodarczych niezakończone prawomocnie w sądach sprawy cywilne, które na mocy tej ustawy stały się sprawami gospodarczymi, toczą się w dotychczasowym trybie. Oznacza to, że sprawy będące w toku w sądach pierwszej i drugiej instancji, toczą się nadal w dotychczasowym trybie - tj. przed sądami właściwości ogólnej, a nie przed sądami gospodarczymi oraz w zwykłym, a nie odrębnym postępowaniu rozpoznawczym. W drugim zdaniu ust. 1 art. 9 ustawodawca przyjął inne rozwiązanie tylko dla sytuacji, w których sąd rewizyjny uchylił w całości lub w części zaskarżone orzeczenie - nakazując wtedy przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania właściwemu sądowi gospodarczemu.Ustawa z dnia 13 lipca 1990 r. o powołaniu sądów apelacyjnych oraz o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, Kodeks postępowania cywilnego, Kodeks postępowania karnego, o Sądzie Najwyższym, o Naczelnym Sądzie Administracyjnym i o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. Nr 53, poz. 306) powołała do życia sądy apelacyjne, które rozpoczęły działalność od dnia 1 października 1990 r. i przejęły funkcje Sądu Najwyższego w zakresie rozpoznawania środków odwoławczych od orzeczeń sądów wojewódzkich, wydanych w pierwszej instancji, wniesione po 1 października 1990 r. Z uwagi jednak na potrzebę odciążenia Sądu Najwyższego od rozpoznawania środków odwoławczych w sprawach gospodarczych o niższej wartości sporu, przejętych od zlikwidowanej Głównej Komisji Arbitrażowej po 1 października 1989 r., ustawodawca w art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. przyjął, że niezakończone do dnia 30 września 1990 r. sprawy gospodarcze, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza pięciu milionów złotych, Sąd Najwyższy przekazuje właściwemu sądowi apelacyjnemu.W zestawieniu z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych oznacza to, że nie tylko niezakończone do dnia 30 września 1990 r. sprawy gospodarcze, ale również niezakończone prawomocnie w sądach sprawy cywilne, które na mocy ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych, stały się sprawami gospodarczymi i w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza pięciu milionów złotych, powinny być przekazane przez Sąd Najwyższy właściwemu sądowi apelacyjnemu.Przepis art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. ma charakter kompetencyjny i w zakresie wskazanym w tym przepisie niejako (...) właściwy sąd apelacyjny w miejsce Sądu Najwyższego. Ponadto te same względy przemawiają za przekazaniem sądom apelacyjnym niezakończonych spraw cywilnych, które stały się po dniu 1 października 1989 r. sprawami gospodarczymi, jak i niezakończonych do dnia 30 września 1990 r. spraw gospodarczych. Taka wykładania powołanych przepisów nie powoduje kolizji między ich zakresami i pozwala realizować cel art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r., jakim jest odciążenie Sądu Najwyższego od rozpoznawania środków odwoławczych w odniesieniu do spraw o niższej wartości przedmiotu sporu.W konsekwencji należy również przyjąć, że niezakończone prawomocnie w sądach sprawy cywilne, które po dniu 1 października 1989 r. stały się sprawami gospodarczymi, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza pięciu milionów złotych, rozpoznawane być powinny przez właściwe sądy apelacyjne w wydziałach cywilnych i w zwykłym postępowaniu rozpoznawczym. Dopiero gdyby sąd apelacyjny uchylił w całości lub w części zaskarżone orzeczenie, na podstawie art. 9 ust. 1, zdanie drugie ustawy z dnia 24 maja 1989 r. przekaże sprawę do ponownego rozpoznania właściwemu sądowi gospodarczemu.Ponieważ w rozpoznawanej sprawie w trakcie postępowania sprawa stała się sprawą gospodarczą, rewizja pozwanego wniesiona została przed dniem 30 października 1989 r., a wartość przedmiotu sporu była niższa niż pięć milionów złotych, należało orzec jak w sentencji.