II CR 195/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Niejadlik. Sędziowie SN: S. Dmowski, J. Ignatowicz (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Bolesława C. przeciwko Państwowemu Zakładowi Ubezpieczeń - Inspektorat w K. o odszkodowanie na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kaliszu z dnia 6 października 1978 r.zaskarżony wyrok w ten tylko sposób zmienił, że zasądzoną na rzecz powoda kwotę podwyższył do sumy 32.773 zł z odsetkami; w pozostałej części rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 6.X.1978 r. Sąd Wojewódzki w Kaliszu zasądził od PZU - Inspektorat w Krotoszynie na rzecz powoda Bolesława C. kwotę 31.873 zł, w pozostałej zaś części powództwo oddalił. Sąd Wojewódzki dokonał następujących ustaleń faktycznych:W roku 1976 powód obsiał pszenicą ozimą 8,94 ha, przy czym zasiewy te zostały objęte umową kontraktacji. W połowie sierpnia 1977 r. na terenach, na których znajdowało się pole powoda, wystąpiły tak ulewne deszcze, że zalanie pola powoda przybrało postać powodzi. Spowodowało to następujące straty:Przeciętna wydajność pszenicy z ostatnich trzech lat przed powodzią wyniosła w miejscowości, w której znajdowało się pole powoda, 33,33 q z hektara. Powód powinien więc był zebrać 29.770 kwintali pszenicy. W rzeczywistości zebrał i odstawił w wykonaniu umowy kontraktacji 28.590 q. Strata w pszenicy wyniosła 1.180 q. Przy ustalaniu tej szkody Sąd Wojewódzki miał na uwadze przepis § 37 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 1974 r. w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń budynków oraz mienia w gospodarstwie rolnym (Dz. U. Nr 49, poz. 303), w myśl którego wysokość szkody w ziemiopłodach ustala się, uwzględniając m. in. przeciętną wydajność plonów z 1 ha z trzech ostatnich lat w danej miejscowości. Wobec tego, że szkoda ta powstała po dniu 20.VI., powodowi należy się zgodnie z § 57 ust. 2 wymienionego rozporządzenia równowartość 85% tej szkody, tzn. równowartość 1.003 q. Wynosi to, licząc cenę pszenicy po 476,31 zł za kwintal, 4777 zł.Od tej kwoty należy odliczyć sumę 900 zł z tytułu kosztów omłotu, których powód nie poniósł. Pozostaje więc suma 3.077 zł. Szkoda w słomie wyniosła - przy zastosowaniu sposobu jej obliczenia przewidzianego w § 37 ust. 3 wymienionego rozporządzenia - 27.996 zł. Łącznie więc powodowi przysługuje odszkodowanie w kwocie 31.873 zł.Wymieniony na wstępie wyrok zaskarżył powód.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarżący zarzuca, że Sąd I instancji nie uwzględnił faktu, iż zbiory w jego gospodarstwie były powyżej przeciętnej, w związku z czym jego szkoda była większa, aniżeli przyjął Sąd w zaskarżonym wyroku. Zarzut ten jest nieuzasadniony, skarżący bowiem pomija obowiązujące przepisy, z których wynika, że do obliczenia szkody w płodach rolnych nie stosuje się zasad ogólnych, lecz uregulowanie szczególne (§ 37 powołanego wyżej rozporządzenia), które za podstawę obliczenia szkody przyjmuje plony przeciętne w danej miejscowości z ostatnich trzech lat. Podobnie co do szkody w słomie pszenicy szczególne unormowanie przewiduje, że wartość jej wynosi 20% wartości ziarna. Sąd Wojewódzki te właśnie zasady miał na uwadze i zgodnie z nimi ustalił szkodę.W tych warunkach Sąd Najwyższy uznał jedynie, że zasądzone odszkodowanie należy podwyższyć o kwotę 900 zł, którą Sąd Wojewódzki odjął od ustalonej wartości pszenicy, a która reprezentuje zaoszczędzone wydatki na zbiory. Tak istotnie należałoby postąpić, gdyby odszkodowanie było obliczone według zasad ogólnych. Nie jest to natomiast uzasadnione przy obliczaniu straty na podstawie powołanego w § 37 rozporządzenia z dnia 20 grudnia 1974 r., przepis ten bowiem określa w sposób wyczerpujący przesłanki ustalania odszkodowania i nie przewiduje takiego zmniejszenia odszkodowania, jakie zastosował Sąd Wojewódzki.Z powyższych zasad należało z mocy art. 389 i 390 k.p.c. orzec jak w sentencji.