II CR 329/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Majorowicz. Sędziowie SN: W. Maruczyński, H. Dąbrowski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Witolda Z. przeciwko Fabryce Armatur "S." o 209.692 zł, na skutek rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 31 marca 1976 r.uchylił zaskarżony wyrok w części zasądzającej od pozwanej na rzecz powoda ponad kwotę 33.490 zł z 8% od dnia 18.XII.1974 r. i w części orzekającej o kosztach sądowych zastępstwa adwokackiego i w uchylonym zakresie przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania rewizyjnego; poza tym rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanej Fabryki "S." na rzecz powoda Witolda Z. kwotę 156.592 zł z 8% od dnia 18.XII.1974 r., a w pozostałej części obejmującej żądanie zasądzenia wyższej sumy powództwo oddalił. W uzasadnieniu wyroku m.in. ustalił i wskazał, iż na podstawie umowy najmu zawartej przez strony w dniu 1.III.1965 r., pozwana zajmowała położone na nieruchomości powoda w S. trzy obiekty, tj. budynek usługowy oraz dwie wiaty. W § 3 umowy strony postanowiły, iż pozwana stosownie do przepisu § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z 25 sierpnia 1958 r. w sprawie czynszu za lokale użytkowe (Dz. U. Nr 48, poz. 229 z późn. zmian.) będzie płaciła czynsz o 50% niższy w zamian za przeprowadzanie remontów bieżących i kapitalnych, poza tym w umowie postanowiono, iż najemca z tytułu ulepszenia przedmiotu najmu nie będzie rościł sobie żadnych pretensji do wynajmującego. Pozwana zobowiązała się w umowie również do ubezpieczenia wskazanych obiektów od ognia i do ponoszenia związanych z tym kosztów. Ubezpieczyła jednakże te obiekty jedynie do kwoty 115.000 zł.W dniu 30.III.1973 r. na nieruchomości powoda wybuchł pożar, który zniszczył objęte umową najmu obiekty.W wyniku rozważenia przeprowadzonych dowodów, a w szczególności opinii biegłych z dziedziny budownictwa, Sąd Wojewódzki przy zastosowaniu art. 322 k.p.c. ustalił, iż straty ze zniszczenia wskazanych obiektów wynoszą 238.102 zł. Z wypłaconego przez PZU - z tytułu ubezpieczenia tych obiektów - odszkodowanie w kwocie 115.000 zł pozwana przekazała powodowi 82.510 zł, resztę zaś w kwocie 32.490 zł zatrzymała na poczet swych roszczeń z tytułu poczynionych nakładów. Przeto po uwzględnieniu przekazanej powodowi kwoty zobowiązana jest uiścić mu 155.592 zł tytułem wyrównania reszty szkody wynikłej ze zniszczenia - wskutek pożaru - wymienionych obiektów (238.102 - 82.510 = 155.592).Pozwana, jak wskazał Sąd Wojewódzki, w piśmie z 5.VII.1973 r. przyznała, że przez pomyłkę zabrała dwie beczki gwoździ, których do tej pory nie zwróciła. Przeto powinna powodowi zwrócić wyliczoną przez niego i nie kwestionowaną ich wartość w kwocie 1.000 zł. Podwyższa to podlegające zasądzeniu roszczenia powoda do kwoty 156.592 zł.Sąd Wojewódzki wskazał, iż przedmiot najmu został wydany powodowi w dniu 31.V.1973 r., a pozew wpłynął do Sądu 28.X.1974 r., a więc po upływie jednorocznego terminu przedawnienia z art. 677 k.c. Jednakże uznał, iż w okolicznościach sprawy opóźnienie w dochodzeniu roszczenia nie jest nadmierne. Przeto z mocy art. 117 § 3 k.c. nie uwzględnił upływu przedawnienia przewidzianego w tym przepisie.W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż wprawdzie rzecz będąca przedmiotem najmu uległa zniszczeniu w następstwie okoliczności, za które pozwana nie ponosi odpowiedzialności, to jednak na pozwanej - skoro dokonała ubezpieczenia wskazanych obiektów do kwoty nie odpowiadającej ich rzeczywistej wartości - ciąży obowiązek naprawienia szkody obejmującej różnicę między rzeczywistą wartością przedmiotu najmu a wypłaconym przez PZU ubezpieczeniem.W wyniku dokonanych ustaleń Sąd Wojewódzki zasądził zatem od pozwanej na rzecz powoda wskazaną kwotę 156.592 zł (155.592 + 1.000 zł).W rewizji, opartej na podstawach z art. 368 pkt 1, 3 i 4 k.p.c., pozwana Fabryka Armatur "S." wniosła o zamianę powyższego wyroku w części zasądzającej powództwo i oddalenie powództwa w całości ewentualnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W rewizji podniesiono przede wszystkim zarzut, iż Sąd Wojewódzki, nie uwzględniając - mimo braku przesłanek określonych w art. 117 § 3 k.c. - upływu przedawnienia z art. 677 k.c., naruszył wskazane przepisy.W związku z powyższymi wywodami należy wskazać, iż przedawnienie przewidziane w art. 677 k.c., jak to w szczególności wynika z zestawienia powyższego przepisu z postanowieniami art. 675 § 1 k.c., dotyczy roszczeń wynajmującego o naprawienie szkody z tytułu pogorszenia lub uszkodzenia przedmiotu najmu bądź jego zniszczenia, jeżeli pogorszenie, uszkodzenie albo zniszczenie tego przedmiotu jest następstwem nieprawidłowego używania lub innych zaniedbań najemcy.Przy ustaleniach i wskazaniach Sądu Wojewódzkiego, iż wyżej wymienione obiekty uległy zniszczeniu na skutek okoliczności, za które pozwana nie ponosi odpowiedzialności, powodowi jako wynajmującemu nie przysługują - w świetle powyższych wyjaśnień - roszczenia, do których mógłby mieć zastosowanie termin przedawnienia z art. 677 k.c., w związku z czym nieaktualna jest też kwestia zastosowania art. 117 § 3 k.c.Powód, jak to wynika z twierdzeń pozwu i zgodnych z tymi twierdzeniami wskazań Sądu Wojewódzkiego, domaga się zasądzenia od pozwanej odszkodowania z tego tytułu, iż pozwana nie wykonała należycie - przyjętego w zawartej przez strony umowie - zobowiązania ubezpieczenia wskazanych obiektów, ubezpieczyła je bowiem poniżej ich rzeczywistej wartości. W związku z tym powód dochodzi różnicy pomiędzy wartością tych obiektów a przekazaną mu kwotą 82.510 zł, stanowiącą część sumy wypłaconej przez PZU z tytułu ubezpieczenia wymienionych obiektów.Odpowiedzialność za szkodę spowodowaną niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązania unormowana jest w art. 471 i nast. k.c. Do roszczeń dochodzonych przez powoda z tytułu nienależytego - według jego twierdzeń - wykonywania przez pozwaną wskazanego wyżej zobowiązania ma zastosowanie dziesięcioletni termin przedawnienia z art. 118 zdanie 2 k.c. Przeto dochodzone przez powoda z powyższego tytułu roszczenia - wbrew zarzutom rewizji - nie uległy przedawnieniu wobec wniesienia pozwu w niniejszej sprawie przed upływem wskazanego terminu.Bezskuteczne są również dalsze zarzuty rewizji, jeżeli strona kwestionuje uwzględnienia powództwa do kwoty 33.490 zł. W powołanej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku umowie najmu w § 3 postanowiono, iż pozwana - przy obniżeniu czynszu o 50% - zobowiązana jest do wykonywania wszelkich remontów i że poza tym nie będzie sobie rościć do wynajmującego żadnych pretensji z tytułu ulepszeń przedmiotu najmu. Przeto wobec przytoczonych postanowień wskazanej umowy pozbawione uzasadnionych podstaw są roszczenia pozwanej z tytułu poczynionych nakładów, w związku z czym bezpodstawnie zatrzymaną kwotę 32.490 zł, stanowiącą część wypłaconego przez PZU odszkodowania z tytułu ubezpieczenia wskazanych obiektów, strona pozwana powinna przekazać powodowi. Przy uzasadnionej poza tym należności powoda w kwocie 1.000 zł za pomyłkowo zabrane przez stronę pozwaną dwie beczki gwoździ zaskarżony wyrok nie nasuwa zastrzeżeń w części uwzględniającej powództwo do wysokości sumy wskazanych kwot (32.490 + 1.000 = 33.490 zł).Natomiast nie można odmówić słuszności rewizji, jeśli dotyczy ona uwzględnienia powództwa ponad ostatnią wskazaną kwotę 33.490 zł. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera ustaleń umożliwiających ocenę zarzutów rewizji, iż pozwana, jak zresztą w ogóle jednostka dokonująca ubezpieczenia, nie ma wpływu na ustalenie wartości danych obiektów. Sąd Wojewódzki nie dokonał w ogóle ustaleń co do sposobu dokonywania oszacowania obiektów według ogólnych warunków ubezpieczenia, którym objęte były przedmiotowe obiekty. W tym zakresie Sąd Wojewódzki przez zaniechanie zażądania stosownych wyjaśnień od PZU i przez zaniechanie przesłuchania właściwych osób zatrudnionych w tej instytucji z obrazą art. 316 § 1 k.p.c. sprawy również nie wyjaśnił.Z przytoczonych zasad Sąd Najwyższy na podstawie art. 388 § 1 k.p.c. zaskarżony wyrok w części uwzględniającej powództwo ponad kwotę 33.490 z odsetkami i w części orzekającej o kosztach procesu uchylił i w uchylonym zakresie przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania, a rewizję w pozostałej części - jako w tym zakresie nieuzasadnioną - z mocy art. 87 k.p.c. oddalił.