II CR 39/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Majorowicz (sprawozdawca). Sędziowie SN: A. Gola, L. Klimczak.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Stanisława S. przeciwko Skarbowi Państwa - Urząd Gminy w K. o zapłatę na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 19 listopada 1976 r.rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód Stanisław S. domagał się zasądzenia od pozwanego Skarbu Państwa kwoty 30.000 zł tytułem odszkodowania, twierdząc, że naczelnik gminy w K. decyzją z dnia 27.II.1976 r. przejął na rzecz Skarbu Państwa za rentę gospodarstwo rolne M. o powierzchni 7,79 ha, położone we wsi M. gminie K., mimo że w księdze wieczystej tej nieruchomości wpisana jest hipoteka przymusowa kaucyjna oraz ostrzeżenie dla zabezpieczenia roszczenia powoda w wysokości 30.000 zł, zasądzonego na jego rzecz od Michaliny B. wyrokiem Sądu Rejonowego w Strzelinie z dnia 27.X.1975 r. W tej sytuacji - zdaniem powoda - komornik nie może obecnie prowadzić egzekucji, ponieważ dłużniczka nie ma stosownego majątku.Sąd Wojewódzki we Wrocławiu wyrokiem z dnia 17.XI.1976 r. powództwo oddalił, powołując art. 7 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118). Zdaniem Sądu Wojewódzkiego z powołanego przepisu wynika, że Skarb Państwa przejmuje gospodarstwo rolne bez obciążeń, z wyjątkiem obciążeń jedynie wobec spółdzielni i kółek rolniczych. Ponadto w myśl okólnika nr 8 Ministra Finansów z dnia 9 kwietnia 1975 r. naczelnik gminy zwraca się do państwowego biura notarialnego w sprawie obciążenia gospodarstwa na rzecz osób trzecich hipotekami lub innymi prawami ujawnionymi w księdze wieczystej tylko wtedy, gdy gospodarstwo rolne ma być przejęte za spłaty pieniężne.W tej sytuacji prawnej Skarb Państwa nie może obecnie ponosić odpowiedzialności za zobowiązania Michaliny D. w stosunku do powoda.Marginesowo Sąd I instancji zauważył, że brak również podstaw do przyjęcia odpowiedzialności Skarbu Państwa na zasadzie art. 417 k.c., powód bowiem wiedział o wniosku Michaliny D., a ponadto decyzja naczelnika gminy w K. została doręczona powodowi już w dniu 21.X.1975 r.W rewizji powód wnosi o zmianę wyroku Sądu Wojewódzkiego i uwzględnienie powództwa lub o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznaniaSkarżący zarzuca sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału oraz naruszenie art. 7 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzut sprzeczności istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału nie jest uzasadniony. Wbrew bowiem twierdzeniom zawartym w rewizji Sąd Wojewódzki prawidłowo ustalił na podstawie akt PBN w Strzelinie, że powód bez względu na fakt uchylenia pierwszej decyzji naczelnika gminy o przejęciu gospodarstwa ob. B. powziął w każdym bądź razie wiadomość o zamiarze przekazania przez właścicielkę gospodarstwa rolnego za rentę.Ponadto należy zauważyć, że okoliczność ta nie ma i nie może mieć w sprawie istotnego znaczenia. Przepisy ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118) normują w sposób wyraźny kwestię odpowiedzialności za zobowiązania ciążące na przekazywanym Państwu na własność gospodarstwie rolnym. W szczególności art. 7 ustawy stanowi, że Państwo przejmuje na własność nieruchomości wolne od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie przez naczelnika gminy za niezbędne, oraz niektórych zobowiązań rolnika wobec spółdzielni i kółek rolniczych. Z kolei stosownie do art. 14 ustawy w razie zadłużenia rolnika wobec Państwa oraz jednostki gospodarki uspołecznionej pozostającego w związku z przekazywanym gospodarstwem rentę wypłaca się w kwocie obniżonej według zasad szczegółowo w tym przepisie wymienionych.Wreszcie stosownie do art. 18, jeżeli gospodarstwo rolne obciążone jest dożywociem, rolnikowi i dożywotnikowi przysługuje jedna renta, przy czym dożywotnikowi wypłaca się określoną część renty.Jeżeli z kolei chodzi o przekazywanie gospodarstw rolnych za spłaty pieniężne, art. 29 stanowi - po pierwsze - że należności Państwa oraz jednostek gospodarki uspołecznionej, mające związek z przejmowanym gospodarstwem, odlicza się od spłaty pieniężnej za gospodarstwo, po drugie - że jeżeli przejmowana nieruchomość obciążona jest na rzecz osób trzecich hipotekami lub innymi prawami ujawnionymi w księdze wieczystej lub w zbiorze dokumentów, sumę należności składa się do depozytu Sądu Rejonowego właściwego ze względu na położenie nieruchomości, chyba że osoby, którym ujawnione prawa przysługują, wyrażą zgodę na wypłacenie należności rolnikowi.Z powołanych więc wyżej przepisów wynika, że:1) okoliczność, iż gospodarstwo rolne jest obciążone zobowiązaniami na rzecz osób trzecich, nie stanowi przeszkody do przekazania tego gospodarstwa przez właściciela na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne;2) stosownie do art. 7 Państwo przejmuje na własność nieruchomości wolne od obciążeń z wyjątkiem niektórych ściśle wymienionych w tym przepisie;3) wszelkie pozostałe obciążenia i zobowiązania dotychczasowego właściciela gospodarstwa rolnego nie przechodzą na Państwo, za zobowiązania te dłużnik ponosi odpowiedzialność majątkiem osobistym;4) przepis art. 29 ustawy o złożeniu do depozytu sądowego należności dla zaspokojenia wierzycieli hipotecznych lub wierzycieli, którym przysługują inne prawa ujawnione w księgach wieczystych lub w zbiorze dokumentów, nie dotyczy przypadku przekazywania gospodarstwa rolnego za rentę.Z tych względów również drugi zarzut rewizji co do naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 7 ustawy jest niezasadny.Uzasadnia to oddalenie rewizji.