II CR 48/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Przybylski. Sędziowie: B. Łubkowski (sprawozdawca), J. Policzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Krzysztofa W. przeciwko Akademii Górniczo-Hutniczej w K. o odszkodowanie, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 19 września 1969 r.,oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowód twierdził, że w dniu 24 października 1966 r. jako student pozwanej Akademii, w czasie ćwiczeń - w ramach studium wojskowego - przy ustawianiu armaty do pozycji bojowej, z powodu wadliwego zorganizowania zajęć nabawił się samoistnej odmy opłucnej.W związku z powyższym wypadkiem powód domagał się zasądzenia od pozwanej odszkodowania oraz ustalenia odpowiedzialności pozwanej na przyszłość.Sąd Wojewódzki oddalił powództwo. Sąd ustalił, że rzeczywiście powód nabawił się w czasie ćwiczeń przy ustawianiu armaty samoistnej prawostronnej odmy opłucnej, nie znalazł jednak podstaw do przypisania winy funkcjonariuszom pozwanej ze względu na to, że do zachorowania powoda doszło przede wszystkim na skutek "osobniczej" skłonności powoda do tego rodzaju zachorowania.Powód zarzucił w rewizji, że Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, że dokonał istotnych ustaleń sprzecznie z treścią zebranego w sprawie materiału oraz że uchybił art. 238 § 2 k.p.c. i innym przepisom prawa formalnego, a w konsekwencji naruszył przepisy prawa materialnego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Prawidłowe są wnioski i ustalenia Sądu Wojewódzkiego z nich wysnute, że strona pozwana nie ponosi odpowiedzialności za powstałą w dniu 24.X.1966 r. w czasie ćwiczeń wojskowych odmę opłucną u powoda.W szczególności prawidłowe są ustalenia Sądu Wojewódzkiego, że do wypadku doszło w czasie normalnych, przewidzianych w programie ćwiczeń przy obsłudze dział, kiedy obsługa ich i powód wchodzący w skład tej obsługi przeszli już w tym zakresie odpowiednie przeszkolenie, oraz że do tego wypadku doszło na skutek istniejących u powoda skłonności do powstawania odmy samoistnej.Z tej przyczyny wysiłek, który podjął powód przy rozsuwaniu ogonów armaty, był tylko jednym z podstawowych, lecz nie decydujących czynników powstania odmy samoistnej.Ustalenia powyższe znajdują uzasadnienie w treści zebranego w sprawie materiału, a zwłaszcza w zeznaniach świadków, którzy brali udział w tych ćwiczeniach, oraz w opiniach biegłego U. i biegłych lekarzy. Okoliczność, że Sąd Wojewódzki przesłuchał biegłego U. przed przesłuchaniem stron, nie miała dla rozstrzygnięcia sprawy istotnego znaczenia, gdyż biegły ten składał opinię po zeznaniach szeregu świadków - studentów ćwiczących razem z powodem, zeznania zaś powoda nie wniosły nic istotnego do sprawy. W szczególności znaczenia takiego nie mogła mieć okoliczność, że powód po rozstawieniu ogonów armaty biegł jeszcze, by zerwać kaptur.Wbrew zarzutowi skarżącego biegły U. w swej opinii powołał się na obowiązujące regulaminy i instrukcje wojskowe i na tej podstawie stwierdził, że zajęcia szkolne odbywały się zgodnie z tymi regulaminami i instrukcjami.Okoliczność, że niektórzy świadkowie-studenci zeznali o pewnych trudnościach, jakie mieli przy rozsuwaniu ogonów armaty, była rozważona przez biegłego U. w jego opinii i została uwzględniona przez Sąd Wojewódzki w zaskarżonym wyroku. Sąd Wojewódzki stwierdził wyraźnie w tej mierze, że "biegły złożył opinię przed przesłuchaniem świadka Juliana W. i przed przesłuchaniem stron, ale zarówno z zeznań świadka, jak i z przesłuchania stron nie wynikają żadne inne okoliczności, które zmieniałyby w sposób zasadniczy treść zeznań słuchanych wcześniej świadków".Przedstawione przez powoda świadectwo lekarskie z dnia 9.IX.1969 r., wystawione przez lekarza Miejskiej Poradni Przeciwgruźliczej dla Studentów Szkół Wyższych, nie wyłącza jedynie związku przyczynowego między obu odmami powoda, natomiast nie podważa stanowiska opinii biegłych lekarzy Akademii Medycznej z dnia 26.VI.1969 r. Ci ostatni biegli stwierdzili, że czynnikiem przyczynowym powstania odmy prawostronnej u powoda mógł być wysiłek fizyczny, natomiast nie miała znaczenia sama bezwzględna wielkość tego jednorazowego wysiłku, ponieważ wystąpienie odmy (czy też skłonności do tego typu spraw chorobowych) związane jest przede wszystkim z osobniczą skłonnością danej osoby. Stanowisko to znajduje również uzasadnienie w orzeczeniu Garnizonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej przy Wojskowym Szpitalu Rejonowym w Krakowie, w którym to orzeczeniu przyjęto, że odma samoistna powoda nie pozostaje w związku ze szkoleniem wojskowym.Prawidłowo też i zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego przyjął Sąd Wojewódzki, że odbywanie ćwiczeń wojskowych, zwłaszcza przy obsłudze dział, jest zawsze związane z większym wysiłkiem fizycznym. Okoliczność ta zatem nie może uzasadniać odpowiedzialności strony pozwanej za szkodę wywołaną podjęciem takiego wysiłku.Roszczenie odszkodowawcze powoda w stosunku do pozwanej Akademii jest jednak nieuzasadnione przede wszystkim ze względu na brak biernej legitymacji procesowej tej pozwanej.Szkolenie studentów w ramach studium wojskowego jest w rozumieniu art. 43 ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. o powszechnym obowiązku wojskowym (Dz. U. z 1963 r. Nr 20, poz. 108) jedną z form obowiązku służby wojskowej. Z tego względu § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 21 lipca 1959 r. w sprawie wojskowego szkolenia studentów (M.P. Nr 68, poz. 350) wyraźnie stanowi, że kierownik studium wojskowego podlega organom wojskowym określonym przez Ministra Obrony Narodowej w sprawach dotyczących realizacji programów i szkolenia wojskowego, odbywania przez studentów przeszkolenia w jednostkach wojskowych oraz w innych sprawach dotyczących spełniania przez studentów powszechnego obowiązku wojskowego. Sprawy te zatem nie podlegają rektorowi szkoły wyższej i z tej przyczyny za wszelkie szkody wywołane zaniedbaniem w tych sprawach odpowiada Skarb Państwa, a nie szkoła wyższa.Z tych względów Sąd Najwyższy z mocy art. 387 k.p.c. oddalił rewizję.