II CR 488/90

Skład orzekającyPrzewodniczący: SSN S. Dąbrowski.Sędziowie SN: T. Wiśniewski (spraw.), T. Żyznowski.Protokolant: A. Dudkowska.Uzasadnienie faktycznePowodowa Centrala Handlu Zagranicznego "A." Spółka z o.o. w W. - po zmianie żądania pozwu w toku sprawy - wniosła o zasądzenie od. pozwanych Zakładów Remontowo-Montażowych Przemysłu Mięsnego "M." w B. na jej rzecz kwoty 138.527.941 zł z odsetkami z tytułu odszkodowania w związku z dostawą pomp pneumatycznych.Wyrokiem zaocznym z dnia 5 grudnia 1989 r. Sąd Wojewódzki powództwo uwzględnił.W wyniku sprzeciwu pozwanych Zakładów Sąd Wojewódzki w B. - Sąd Gospodarczy wyrokiem z dnia 26 marca 1990 r. uchylił powyższy wyrok zaoczny i powództwo oddalił, obciągając jednocześnie stronę powodową kosztami procesu.Podstawą tego wyroku były następująca ustalenia i wnioski Sądu Wojewódzkiego:Pozwane Zakłady za pośrednictwem Zrzeszenia Przedsiębiorstw Przemysłu Mięsnego w W. złożyły stronie powodowej zamówienie na dostawą pomp pneumatycznych. W zamówieniu wskazano warunki płatności w złotych, jak i w dewizach. Wymienione Zrzeszenie pismem z dnia 15 stycznia 1988 r. zaakceptowało zamówienie strony pozwanej i zapewniło zarazem jego realizację ze swojego konta dewizowego. W konsekwencji strona powodowa zawarła z kontrahentem zagranicznym stosowną umowę, w październiku 1988 r. pompy zostały stronie pozwanej dostarczone. W związku z tym dokonała ona zapłaty należności w złotówkach. Nie została natomiast uregulowana przez Zrzeszenie Przedsiębiorstw Przemysłu Mięsnego w W. należność dewizowa. Dopiero w październiku 1989 r. Krajowa Spółka Przemysłu Mięsnego "P." w W., która to spółka przyjęła wszelkie prawa i zobowiązania zlikwidowanego Zrzeszenia, odsprzedała powodowej Centrali należne 86.000 dolarów USA wg aktualnego wówczas kursu, t.j. 2.092,48 zł/1 USD. W roku 1988 kurs ten kształtował się natomiast w wysokości 481,69 zł/1 USD.W świetle tych ustaleń Sąd Wojewódzki doszedł do przekonania, że skoro pozwane Zakłady w terminie uregulowały złotówkową należność powodowej Centrali, to tym samym brak podstaw do obciążenia ich różnicą kursów dewiz. Centrala zamawiając pompy u kontrahenta zagranicznego działała nadto na własne ryzyko, gdyż przed dokonaniem zamówienia nią zadbała o zablokowanie przez Zrzeszenie Przedsiębiorstw Przemysłu Mięsnego w W. środków dewizowych na koncie "M", tak jak tego wymagały obowiązujące zasady realizacji zleceń płatniczych z tytułu importu na rzecz osób krajowych,W rewizji strona powodowa, zarzucając naruszenie prawa materialnego oraz sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego, wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa lub uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy uznając rewizję za uzasadnioną zważył, co następuje:W sprawie jest niesporne, a nadto wynika z dokumentów dołączonych do pozwu, że pozwane Zakłady złożyły - za pośrednictwem i po zaakceptowaniu przez Zrzeszenie Przedsiębiorstw Przemysłu Mięsnego w W. - zamówienie z dnia 16 listopada 1987 r. na dostawy produkowanych przez austriacką firmą "I." pneumatycznych pomp membranowych i wirnikowych wraz z przynależnymi akcesoriami, zgodnie z otrzymaną ofertą z dnia 9 listopada 1987 r. Ilość zamawianych pomp i akcesorii została bliżej określona w specyfikacji zamówieniowej.Zamówienie strony pozwanej wskazywało wartość i termin dostawy oraz warunki płatnicze. Stwierdzało też, że należność dewizowa będzie zrealizowana przez Bank S.A. w W. z konta "M.". Zrzeszenia Przedsiębiorstw Przemysłu Mięsnego w W. Pozwane Zakłady po dostarczeniu przedmiotowych pomp bezzwłocznie uregulowały ciążącą na nich wobec powodowej Centrali należność złotówkową. Zamykała się ona kwotą 65.748,802 zł, z tym, że wartość dostawy w cenach zakupu, a więc po odliczeniu frachtu, ubezpieczenia, marży CHZ, podatku obrotowego i cła, wynosiła jedynie 41.425.339 zł. Nie zrealizowało natomiast swego zobowiązania dewizowego, będące w dacie dostawy w likwidacji - Zrzeszenie Przedsiębiorstw Przemysłu Mięsnego w W. Sporna należność dewizowa w wysokości 86.000 dolarów USA uregulowana została ostatecznie w końcu października 1989 r. przez Krajową Spółkę Przemysłu Mięsnego "P." w W. w ten sposób, że powodowa Centrala zakupiła od tej Spółki brakujące dewizy według aktualnego wówczas kursu NBP, tj. 2.092,48 zł/1 USD, uiszczając tym samym kwotę 179.953.280 zł.W związku z tym, że pozwane Zakłady na poczet ceny zakupu przedmiotowych pomp przekazały powodowej Centrali tylko kwotę 41.425.339 zł, strata tej ostatniej wyraża się dochodzoną sumą 138.527.941 zł (179.953.280 zł - 41.425.339 zł).Zaistniałe w sprawie fakty bezsporne świadczą jednoznacznie, że roszczenie powodowej Centrali o odszkodowanie skierowane wobec pozwanych Zakładów wynika z art. 391 k.c. Wskazanie bowiem przez pozwane Zakłady w zamówieniu z dnia 16 listopada 1987 r., że należność dewizowa zostanie zrealizowana przez Bank S.A. w W. z konta "M" Zrzeszenia Przedsiębiorstw Przemysłu Mięsnego w W., przemawia za uznaniem, że między stronami doszło w ten sposób do zawarcia umowy o spełnienie świadczenia przez osobę trzecią. Umowa tego rodzaju jest zaś umową rezultatu. W konsekwencji nieuzyskanie przez wierzyciela gwarantowanego rezultatu rodzi odpowiedzialność dłużnika (przyrzekającego) za ewentualną szkodę wierzyciela.Nie wynikając zatem bliżej w przyczyny niepokrycia przez byłe Zrzeszenie Przedsiębiorstw Przemysłu Mięsnego w W. dewizowej należności powodowej Centrali, jako że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy jest to bezprzedmiotowe, stwierdzić należy, że z umowy art. 391 zd. 1 k.c. pozwane Zakłady (przyrzekający) ponoszą wobec wymienionej kontroli odpowiedzialność odszkodowawczą. Dla powstania tej odpowiedzialności nie jest też istotne, czy przyrzekający dołożył należytych starań zmierzających do spełnia świadczenia przez osobą trzecią. Nie ma tym samym procesowej potrzeby wyjaśniania sprawy z tego punktu widzenia.W tym stanie rzeczy, gdy zaskarżony wyrok narusza jedynie prawo materialne, bezsporne natomiast jest, że szkoda powodowej Centrali wyraża się kwotą 138.527.941 zł, należało zmienić zaskarżony wyrok i orzec jak w sentencji (art. 390 § 1 w zw. z art. 347 k.p.c.).