I CR 263/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia P. Stępień (sprawozdawca). Sędziowie: S. Białek, J. Rajski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Zakładów Metalowych Przemysłu Terenowego w B. przeciwko Czesławowi M. o 44.042,19 zł, na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z dnia 29 grudnia 1960 r.,zaskarżony wyrok w części zasądzającej kwotę ponad 300 zl z % uchylił i sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się zasądzenia od pozwanego odszkodowania w kwocie 44.042,19 zł.Pozwany wniósł o oddalenie powództwa.Zaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 33.900 zł, a w pozostałej części powództwo oddalił.Sąd Wojewódzki ustalił, że pozwany, będąc kierownikiem Zakładu Nr 10 w S., wydał Wacławowi Ł, właścicielowi prywatnego Zakładu ślusarsko-mechanicznego, cztery wozy balonowe przed dokonaniem zapłaty przez odbiorcę, wystawione zaś faktury na kwotę 33.600 zł do inkasa bankowego nie zostały zrealizowane z braku gotówki na koncie odbiorcy. Pozwany nie był upoważniony do sprzedaży kredytowych dla odbiorców prywatnych, gdyż osoby prywatne są wyłączone z systemu rozliczeń inkasowych, mających zastosowanie w obrocie między jednostkami gospodarki uspołecznionej. Pozwany ponosi więc odpowiedzialność za powstałą w tej transakcji stratę.Pozwany nie dopłacił Janowi K. kwoty 300 zł za dostarczony komplet drzewa do wozu parokonnego i zatrzymał ją sobie, wobec czego za tę szkodę ponosi odpowiedzialność.Natomiast brak podstaw, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, do uwzględnienia powództwa w pozostałej części, gdyż nie zostało ono udowodnione.Wyrok w części uwzględniającej powództwo ponad kwotę 300 zł zaskarżył pozwany, który wnosi o zmianę wyroku i oddalenie powództwa ponad kwotę 300 zł. Skarżący podnosi, że uniewinniający wyrok karny wiąże Sąd w niniejszej sprawie i dlatego nie może on odpowiadać za to, że Ł. nie zapłacił za pobrane wozy. Pozwany wywodzi, że ze swej strony dokonał wszystkiego, co do niego należało, sprawdził bowiem konto bankowe Ł. i przesłał powodowi niezbędne dowody potrzebne do zrealizowania należności.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Sąd Wojewódzki niewadliwie ustalił, że pozwany nie był uprawniony do sprzedaży bezgotówkowej za pobraniem zapłaty za pomocą przelewu. Z materiału sprawy wynika jednak, że w związku z tym strona powodowa nie udzieliła pozwanemu w tym względzie żadnych wyjaśnień. Transakcja z Ł. była pierwszą tego rodzaju. Pozwany sprawdził jedynie posiadanie przez Ł. konta w banku i wydał mu wozy nie czekając na to, czy przelew zostanie dokonany. Pozwany nie zwrócił się do swych władz przełożonych po instrukcję. Wszystko to przemawia za tym, że pozwany ponosi winę za powstałą szkodę.Gdyby jednak przyjąć, że pozwany działał tylko wskutek nieświadomości przepisów, bez żadnych ubocznych celów, to choć błędnie skarżący wywodzi, że wyrok uniewinniający wiąże Sąd w niniejszej sprawie oraz że pozwany dokonał wszystkiego, co do niego należało - Sąd, ze względu na to, że szkoda powstała wskutek naruszenia przepisów finansowych, powinien rozważyć, czy nie zachodzą okoliczności uzasadniające odstąpienie od pełnego odszkodowania i czy z mocy art. 158 § 1 k.z. nie należałoby odszkodowanie obniżyć. Przy ocenie, czy zachodzą warunki z art. 158 § 1 k.z., Sąd powinien mieć na względzie stopień winy pozwanego, jak również jego stosunki majątkowe i zarobkowe.W związku ze stopniem winy pozwanego Sąd Wojewódzki powinien wziąć pod uwagę wyjaśnienia Ł. złożone w sprawie karnej przeciwko niemu. Z wyjaśnień tych wynikałoby, że wydanie wozów Ł. nie było wynikiem nieświadomości i nieznajomości przepisów, ale wynikiem świadomie przeprowadzonej nieprawidłowej transakcji. Wyjaśnienia te mogą nadto wskazywać na to, że pozwany otrzymał od Ł. 10.000 zł, których nie odprowadził do kasy. Sąd karny nie dał wiary Ł., ale ta ocena Sądu wyjaśnień Ł. nie wiąże Sądu w niniejszej sprawie. Dla wykrycia pełnej prawdy obiektywnej Sąd powinien przeprowadzić dowód z przesłuchania Ł., którego miejsce pobytu jest obecnie znane.Gdyby po uzupełnieniu postępowania dowodowego Sąd doszedł do przekonania, że wydanie wozów nastąpiło po wpłaceniu części ceny kupna oraz że reszta ceny miała pójść na pokrycie ceny nabytych od Ł. narzędzi i maszyn, to wówczas art. 158 § 1 k.z. nie mógłby mieć zastosowania ze względu na świadome przekroczenie obowiązków służbowych, a tym samym - ze względu na duży stopień winy pozwanego.Wobec braku wyjaśnienia tych wszystkich okoliczności Sąd Najwyższy nie ma możności sprawdzenia prawidłowości ustaleń Sądu Wojewódzkiego co do istotnej konkretnej przyczyny szkody, a tym samym - co do prawidłowości stanowiska w kwestii braku podstaw do zastosowania art. 158 § 1 k.z.Z tych względów należało wyrok w zaskarżonej części uchylić z mocy art. 384 k.p.c.