1 CR 1102/60
PostanowienieIzba Cywilna1961-11-21
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pracodawca przyczynił się do powstania szkody w postaci niedoboru towarowego poprzez brak nadzoru nad pracą sklepowej i nieprawidłowe prowadzenie księgowości, co uzasadniałoby ograniczenie jego odpowiedzialności na podstawie art. 158 § 2 k.z.?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że materiał dowodowy nie usprawiedliwiał wniosku o przyczynieniu się pracodawcy do powstania szkody. Teza o braku nadzoru nad pracą sklepowej pozostaje w sprzeczności z faktem przeprowadzania remanentów i zwracania uwagi na obowiązek terminowego składania raportów. Ogólnikowe powołanie się na zaniedbania pracodawcy bez wykazania związku przyczynowego nie wystarcza do zastosowania art. 158 § 2 k.z. Ponadto, brak było podstaw do przyjęcia, że pozwana spowodowała manko w poprzednim miejscu pracy, co podważało ustalenia Sądu Wojewódzkiego.Stan faktyczny
W sklepie prowadzonym przez pozwaną powstał niedobór towarowy na kwotę 19.505,94 zł. Sąd Wojewódzki ograniczył odpowiedzialność pozwanej do 75% szkody, uznając, że do jej powstania przyczyniła się również powodowa Spółdzielnia poprzez nieprawidłowe prowadzenie księgowości i brak nadzoru. Powódka zaskarżyła ten wyrok, zarzucając naruszenie art. 158 § 2 k.z. i kwestionując ustalenia Sądu Wojewódzkiego dotyczące zaniedbań pracodawcy oraz wcześniejszego spowodowania manka przez pozwaną.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Majorowicz. Sędziowie: Z. Masłowski, J. Krajewski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w M. przeciwko Krystynie K. o 19.505,94 zł, na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla województwa warszawskiego z dnia 24 sierpnia 1960 r.,uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu dla województwa warszawskiego do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki ustalił, że w okresie od 1.I.1957 r. do 17.VI.1957 r. w prowadzonym przez pozwaną sklepie powstał niedobór towarowy na kwotę 19.505,94 zł.Wychodząc jednak z założenia, że do powstania szkody przyczyniła się również powodowa Spółdzielnia, Sąd Wojewódzki ograniczył odpowiedzialność sklepowej do 75% powstałej szkody.Powyższy wyrok zaskarżyła powodowa Spółdzielnia, zarzucając naruszenie art. 158 § 2 k.z.Zdaniem skarżącej nietrafnie dopatrzył się Sąd Wojewódzki uchybień organizacyjnych po stronie pracodawcy mających polegać na nieprawidłowym prowadzeniu księgowości, a zwłaszcza na niekontrolowaniu składanych przez pozwaną raportów, skoro w półrocznym okresie pracy pozwanej trzykrotnie sporządzono remanenty, pracownicy zaś księgowości zwracali jej uwagę na konieczność terminowego składania dokumentów.Nieprawidłowości w zastosowaniu art. 158 § 2 k.z. dopatruje się ponadto skarżący w mylnym przyjęciu, że powódka wiedziała o spowodowaniu przez pozwaną manka w poprzednim miejscu pracy. Wbrew ustaleniom zawartym w zaskarżonym wyroku zajęcie w powodowej Spółdzielni było pierwszą pracą pozwanej w życiu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Trafnie zarzuca rewizja, że materiał dowodowy nie usprawiedliwiał wniosku o przyczynieniu się pracodawcy do powstania szkody. Teza Sądu Wojewódzkiego o braku nadzoru nad pracą sklepowej pozostaje w sprzeczności z faktem, że w ciągu półrocznego okresu przeprowadzono trzy remanenty, a pozwanej - jak to wynika z zeznań świadków D. i W. - kilkakrotnie zwracano uwagę na obowiązek terminowego składania raportów.Ogólnikowe powołanie się na zaniedbania pracodawcy jako jedną z przyczyn powstania niedoboru, bez wykazania przy tym związku przyczynowego pomiędzy tym uchybieniem a zaistniałym niedoborem, nie wystarcza do zastosowania art. 158 § 2 k.z.Nie można również odmówić racji skarżącej, która podnosi brak dostatecznych podstaw do przyjęcia wniosku o spowodowaniu przez pozwaną manka w poprzednim miejscu pracy. Z zeznań świadka S., na których Sąd Wojewódzki oparł swe przekonanie, okoliczność ta nie wynika w sposób wyraźny, a w konfrontacji z treścią opinii biegłego, gdzie podkreślono, iż zajęcie u powódki było dla pozwanej pierwszą pracą w życiu, powstaje poważna wątpliwość co do zgodności poczynionego ustalenia z istotnym stanem rzeczy.Odpadnięcie omawianej podstawy oraz brak związku przyczynowego pomiędzy uchybieniami księgowości a powstaniem niedoboru mogłyby przemawiać przeciwko zastosowaniu art. 158 § 2 k.z.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy zajdzie zatem konieczność bliższego wyjaśnienia kwestii podniesionych w rewizji.Wobec konieczności poczynienia dodatkowych ustaleń wyrok w zaskarżonej części ulega z mocy art. 384 k.p.c. uchyleniu.
Powiązane orzeczenia
- I PR 261/65 1965-07-09Czy pracodawca, który zatrudnia pracownika materialnie odpowiedzialnego, mimo jego wcześniejszych uchybień i naruszeń obowiązków pracowniczych, może skutecznie domagać się pełnego odszkodowania za powstałą szkodę, czy te…
- I PR 363/62 1964-05-13Czy pracodawca, który nie zapewnił pracownikowi odpowiednich warunków magazynowania towarów, może przerzucić na niego ryzyko powstania szkody z tytułu niedoboru towarowego, powołując się na art. 158 § 2 k.z.?
- III CR 589/56 1957-06-17Czy uchybienia pracodawcy, które nie pozostają w związku przyczynowym ze szkodą, mogą stanowić podstawę do zmniejszenia odszkodowania od pracownika na podstawie art. 158 § 2 k.z.?
- I PR 496/63 1964-09-24Czy pracodawca, który nie zapewnił kierownikowi sklepu zastępcy mimo dwuzmianowego charakteru pracy i dużej liczby personelu, a także dopuścił do wadliwej organizacji pracy (np. brak wyznaczonej kasjerki), przyczynił się…
- 2 CR 144/62 1963-03-30Czy pracodawca ponosi odpowiedzialność materialną za niedobory w mieniu, jeśli udowodni, że szkoda powstała wyłącznie z jego winy, a pracownicy (kierownicy sklepu) nie ponoszą winy za jej powstanie?
Powołane przepisy
art. 158 § 2art. 384 KPC§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026.