I PR 496/63

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Miejskiego Handlu Detalicznego w Poznaniu przeciwko Wiktorowi P. o zapłatą, na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 11 kwietnia 1963 r. zaskarżony wyrok w części uwzględniającej powództwo zmienił i zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotą 11.547 zł poza tym powództwo i rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneWyliczenie przez powoda powierzonego pozwanemu sklepu wykazało za okres od 26.VII.1957 r. do 20.IX.1957 r. towarowo-kasowy niedobór w wysokości 45.321,38 zł, o których zasądzenie tytułem wyrównania szkody wystąpił powód w dniu 4.XII.1957 r. W toku procesu dochodzone roszczenie zostało rozszerzone o dalszą kwotę 866 zł, stanowiących część wartości zepsutych towarów, którymi w ogólnym rozliczeniu tych towarów pozwanego nie uznano.Wyrokiem Sądu karnego z dnia 16.VI.1962 r. pozwany skazany został z art. 286 § 1 k.k. za stworzenie dogodnych warunków do powstania niedoboru w kierowanym przez niego sklepie, w szczególności przez umożliwienie osobom postronnym z biura wstępu do magazynu przy sklepie, przyjmowanie towarów bez sprawdzania ich ilości i jakości oraz częste jego przebywanie poza sklepem.Sąd Wojewódzki, uwzględniając złą lokalizację sklepu i trudne warunki pracy pozwanego (brak zastępcy mimo dwuzmianowego charakteru sklepu, zatrudniającego 16-osobowy personel, możliwość kradzieży towarów, wadliwą organizację pracy) obniżył dochodzone odszkodowanie do wysokości 33.991 zł i tę kwotę od pozwanego zasądził, zaś w pozostałej części powództwo oddalił (art. 158 § 2 k.z.).W rewizji pozwany zarzuca nienależyte, przy ustalonym przez Sąd orzekający faktycznym stanie sprawy, określenie stopnia przyczynienia się powoda do powstania szkody, w związku z czym wnosi o zmianę w tej części wyroku i całkowite oddalenie powództwa (art. 371 § 1 pkt 1 k.p.c.).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Pozbawienie pozwanego, jako materialnie odpowiedzialnego kierownika dwuzmianowego sklepu, zastępcy i spowodowanie przez to konieczności, co Sąd niewadliwie ustalił, pracy całodziennej (od godz. 5-6 do godz. 21-22), już samo przez się stanowi o zmniejszeniu dochodzonego odszkodowania na podstawie art. 158 § 2 k.z. o 50%. Zabezpieczenie prawidłowej pracy kierownika sklepu, czynnego ponad 8 godzin i zatrudniającego, jak w tym przypadku większą liczbę pracowników, niezbędnym czyniło ustanowienie zastępcy dla pozwanego, co umożliwiałoby mu, jako kierownikowi, należyte wykonywanie kontroli nad całością sklepu, zwłaszcza przy tym układzie lokalowym, jaki w sklepie istniał. Zaniechanie powyższego stanowi o przyczynieniu się powoda do powstania szkody i to w znacznym stopniu.O tym przyczynieniu się stanowi również, uwzględniając miesięczne obroty sklepu sięgające 1,5 miliona złotych, wadliwa organizacja pracy pozwanego. Z zebranego w sprawie materiału procesowego wynika, że w powierzonym pozwanemu sklepie, mimo tak wysokich obrotów, nie było ustanowionej kasjerki, wyłącznie uprawnionej do inkasowania gotówki, w wyniku czego gotówkę inkasowali poszczególni pracownicy z zatrudnionego w sklepie personelu, obsługujący klientów. Jeśli zaś przy tym sam personel nie zasługiwał na zaufanie, a składane o zwolnienie pracowników wnioski tylko częściowo odniosły skutek (przez rozwiązanie stosunku pracy tylko z 3 pracownikami) i nie brak było przypadków również kradzieży towaru, zmniejszenie odszkodowania tylko o 25% stanowi o niewłaściwym w tym przypadku zastosowaniu art. 158 § 2 k.z. i uzasadnia obniżenie dochodzonej pretensji do ¼, przyczynienie się bowiem powoda do powstania niedoboru znacznie przekracza zakres przez Sąd ustalony.Z tych względów, gdy w sprawie nie ma procesowych uchybień mogących mieć wpływ na jej wynik, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego, należało na podstawie art. 386 k.p.c. orzec jak w sentencji, zasądzając od pozwanego tylko ¼ z żądanej kwoty 46.187 zł, przy równoczesnym oddaleniu rewizji w części pozostałej, skoro niedobór powstał również i z przyczyn leżących, zgodnie z treścią wyroku karnego, i po stronie pozwanego, który z powierzonego mu mienia nie wyliczył się i nie wykazał, by szkodę spowodowały wyłącznie tylko takie przyczyny, za które sam nie odpowiada (art. 239 k.z.).