II CR 55/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Formański (sprawozdawca). Sędziowie: S. Rejman, W. Glabisz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Rejonu Lasów Państwowych (obecnie Zespołu Nadleśnictw w D.) przeciwko Edwardowi J. o 181.323,84 zł, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Radomiu z dnia 15 września 1960 r., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w Kielcach - Ośrodkowi Zamiejscowemu w Radomiu.Uzasadnienie faktyczneStrona powodowa żądała zasądzenia od pozwanego 181.323,84 zł tytułem odszkodowania za niedobór w stanie drzewa stwierdzony remanentem z dnia 2.IX.1957 r. w leśnictwie T., w którym funkcję leśniczego pełnił pozwany.Sąd Wojewódzki oddalił powództwo, uznając za uzasadniony zarzut prekluzji z art. 473 k.z., skoro stosunek pracy między stronami ustał w połowie października 1957 r., a pozew wniesiony został 20 czerwca 1959 r., odpowiedzialność zaś pozwanego może kształtować się jedynie na gruncie przepisu art. 239 k.z. Sąd Wojewódzki rozważył również, czy pozwany mógłby odpowiadać za szkody na podstawie przepisu art. 134 k.z., doszedł jednak do wniosku, że strona powodowa, na której ciąży obowiązek udowodnienia szkody definitywnej, nie wykazała, by szkoda, której wysokość podana w pozwie budzi wątpliwości, była wynikiem czynu niedozwolonego.W rewizji opartej na zarzutach niewyczerpania materiału dowodowego oraz naruszenia przepisu art. 473 k.z. powodowy Zespół Nadleśnictw wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania - ewentualnie o zmianę wyroku i uwzględnienie powództwa zgodnie z wnioskami pozwu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd Wojewódzki, mając na uwadze materiały zawarte w aktach sprawy karnej oraz ustalenia zawarte w wyroku skazującym pozwanego z art. 286 § 1 k.k., doszedł do wniosku o istnieniu podstaw odpowiedzialności kontraktowej pozwanego za szkody, oddalił jednak powództwo, gdyż roszczenie oparte na przepisie art. 239 k.z. uległo prekluzji.Zajęte przez Sąd Wojewódzki stanowisko byłoby zasadne, gdyby strony łączył umowny stosunek pracy. Jak jednak strona powodowa wykazała dokumentami przedstawionymi w postępowaniu rewizyjnym, z których dowód został przeprowadzony, pozwany jako prowizoryczny leśniczy był pracownikiem, którego stosunek służbowy oparty był na nominacji. Zarzut skarżącego, że w danym wypadku nie może mieć zastosowania przepis art. 473 k.z., okazał się słuszny w świetle uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 24.XI.1962 r., który po rozpoznaniu przedstawionego w niniejszej sprawie pytania prawnego uchwalił i postanowił wpisać do księgi zasad prawnych następującą zasadę prawną:"Przepis art. 473 kod. zob. nie ma zastosowania do roszczeń odszkodowawczych dochodzonych przez przedsiębiorstwo lasów państwowych od pracowników, których stosunek służbowy oparty jest na nominacji i normowany przez przepisy ustawy z dnia 17 lutego 1922 r. o państwowej służbie cywilnej."Skoro zatem podstawowe założenie, na którym oparte było oddalenie powództwa, okazało się błędne, zaskarżony wyrok musi ulec uchyleniu, a sprawa przekazaniu Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania celem poczynienia ustaleń potrzebnych do prawidłowego zastosowania prawa materialnego. Trudności w ustaleniu wartości niedoboru, o czym wspomina sentencja wyroku karnego, jak i sama wysokość szkody wyliczona przez stronę powodową, stwarzają potrzebę korzystania z opinii biegłego, i to nie tylko z zakresu księgowości, lecz również z dziedziny gospodarki leśnej. Jeśli bowiem idzie o szkody w lesie będące wynikiem kradzieży, to pozwany może za nie odpowiadać tylko w takim zakresie, w jakim zostanie wykazane, że pozwany nienależycie wykonywał swoje obowiązki kontrolne i nie zgłosił wskutek tego we właściwym czasie o kradzieżach organom powołanym do ścigania sprawców kradzieży leśnych bądź również władzom przełożonym, przez co uniemożliwił stronie powodowej wykrycie sprawców i ewentualnie odzyskanie bądź utraconego drzewa, bądź jego równowartości. Należy bowiem mieć na uwadze, że leśniczy nie odpowiada materialnie za to, że doszło do utraty mienia wskutek kradzieży leśnych, czemu nawet przy dołożeniu daleko idącej staranności nie jest w stanie z reguły skutecznie zapobiec, lecz jedynie za to, że nie dopełnił swoich obowiązków w zakresie kontroli i sprawozdawczości, wskutek czego uniemożliwił przedsiębiorstwu dochodzenie szkód od sprawców kradzieży.