III CZP 58/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Majorowicz. Sędziowie: B. Łubkowski, K. Zieliński (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Józefa P. przeciwko Okręgowemu Zarządowi Lasów Państwowych w S. i Wiesławowi T. o odszkodowanie, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Szczecinie postanowieniem z dnia 4 maja 1967 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy roszczenie przeciwko okręgowemu zarządowi lasów państwowych o wynagrodzenie szkody wyrządzonych zaginięciem części wymienionych w załączniku do pozwu ruchomości i zniszczeniem reszty wymienionych tam ruchomości pracownika tegoż zarządu, a powstałej według twierdzeń powoda »z winy nadleśnictwa« podległego wspomnianemu zarządowi oraz z winy pracownika okręgowego zarządu lasów państwowych, podpada pod przepis art. 17 pkt 3 kodeksu postępowania cywilnego z dnia 17 listopada 1964 r.?"postanowił udzielić następującej odpowiedzi:Przepis art. 17 pkt 3 k.p.c. nie ma zastosowania do spraw o naprawienie szkody wyrządzonej zaginięciem ruchomości, stanowiących własność pracownika okręgowego zarządu lasów państwowych, spowodowanej winą nadleśnictwa podległego wymienionemu zarządowi oraz z winy pracownika okręgowego zarządu lasów państwowych. Uzasadnienie faktycznePowód Józef P. domagał się zasądzenia od pozwanych: Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w S. i pracownika tegoż Zarządu Wiesława T. na jego rzecz kwoty 95.000 z odsetkami, twierdząc, że strona pozwana w czasie nieobecności powoda rozbiła drzwi do jego mieszkania, a znajdujące się w tym mieszkaniu ruchomości umieściła w magazynie, gdzie z braku odpowiednich do przechowania warunków uległy zniszczeniu lub uszkodzeniu.Sąd Powiatowy w Szczecinie powództwo oddalił.Rozpoznając rewizję powoda, Sąd Wojewódzki przedstawił w trybie art. 391 k.p.c. wymienione w sentencji uchwały zagadnienia prawne.Paragraf 2 ust. 1 rozp. Ministerstwa Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 17 grudnia 1959 r. (Dz. U. Nr 2, poz. 13) głosi, że do prowadzenia gospodarstwa leśnego powołuje się na podstawie art. 6 ust. 2 lit. a ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. w państwowym gospodarstwie leśnym następujące przedsiębiorstwa lasów państwowych: 1) okręgowe zarządy lasów państwowych i 2) przedsiębiorstwa do zadań szczególnych w zakresie gospodarstwa leśnego.Paragraf 2 ust. 3 cyt. rozporządzenia stanowi, że przedsiębiorstwa lasów państwowych podlegają wpisowi do rejestru przedsiębiorstw państwowych zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 stycznia 1952 r. w sprawie urządzenia i prowadzenia rejestru przedsiębiorstw państwowych.W skład okręgowych zarządów lasów państwowych wchodzą m.in. nadleśnictwa działające na zasadach wewnętrznego rozrachunku gospodarczego (§ 5 ust. 1 cyt. rozporządzenia Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 17 grudnia 1959 r.).Z powołanych przepisów wynika, że okręgowe zarządy lasów państwowych są przedsiębiorstwami państwowymi, a nadleśnictwa wchodzą w skład tych zarządów jako jedne z jego organów. Wprawdzie prezydia rad narodowych sprawują pewne funkcje nadzorcze w zakresie gospodarki leśnej nad działalnością nadleśniczych przedsiębiorstw lasów państwowych, co zostało zagwarantowane rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 września 1960 r. w sprawie ustalenia zasad i trybu sprawowania przez prezydia rad narodowych nadzoru nad działalnością nadleśniczych przedsiębiorstw lasów państwowych (Dz. U. Nr 41, poz. 249), jednakże nadzór ten ogranicza się do spraw związanych z zagospodarowaniem i ochroną lasów i nieużytków, nie stanowiących własności Państwa, oraz niektórych lasów i nieużytków państwowych.Zakres nadzoru prezydium rady narodowej jest zatem ściśle określony i dotyczy zagospodarowania lasów i ich ochrony.Przepis art. 17 pkt 3 k.p.c. ma zastosowanie do spraw przeciwko Skarbowi Państwa o naprawienie szkody wyrządzonej przez funkcjonariuszy organów władzy i administracji państwowej przy wykonywaniu powierzonych im czynności.Nadleśniczy lub pracownik okręgowego zarządu lasów państwowych jest funkcjonariuszem w rozumieniu art. 417 i nast. k.c., ale przepis art. 17 pkt 3 k.p.c. nie jest zbieżny z cytowanym przepisem użytym w prawie materialnym. Do właściwości bowiem sądów wojewódzkich należą sprawy o naprawienie szkody wyrządzonej przez funkcjonariuszy organów władzy i administracji państwowej, a nadleśniczowie i pracownicy okręgowych zarządów lasów państwowych są pracownikami organów gospodarki państwowej. W konkretnym wypadku Okręgowy Zarząd Lasów Państwowych w Sz. ponosi odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez swoich pracowników lub przez swoje organy, a w szczególności przez nadleśniczych. Wymieniony zarząd odpowiadałby za tego rodzaju szkody również przed wejściem w życie ustawy z dnia 15.XI.1956 r. o odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy państwowych (Dz. U. Nr 54, poz. 243), a przepis art. 17 pkt 3 k.p.c. wprowadzony został do spraw, w których poprzednio Skarb Państwa nie odpowiadał. Przemawia to za zwężającą wykładnią tego przepisu.Reasumując, należy stwierdzić, że zarówno pracownik nadleśnictwa czy pracownik okręgowego zarządu lasów państwowych, jak i w ogóle te jednostki organizacyjne nie mogą być uznane za organ władzy lub administracji państwowej, sprawy zaś o wyrządzenie szkody tak przez te jednostki organizacyjne, jak i przez pracowników tych jednostek nie podlegają właściwości sądów wojewódzkich, a przepis art. 17 pkt 3 k.p.c. nie ma do tych spraw zastosowania.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi jak w sentencji uchwały.