II CR 555/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN Ł. Grygołajtys. Sędziowie SN: R. Czarnecki (sprawozdawca), A. Wielgus.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Skarbu Państwa - Zarząd Gospodarki Terenami w S. przeciwko Joannie J. o uznanie za nieważną umowy notarialnej na skutek rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 17 września 1982 r.oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneWedług ustaleń i wniosków Sądu Wojewódzkiego rodzice pozwanej byli najemcami lokalu w domu wielomieszkaniowym stanowiącym własność Państwa. W dniu 16.XII.1976 r. rodzice pozwanej "zrzekli się prawa nabycia" wspomnianego lokalu na rzecz pozwanej wspólnie z nimi zamieszkującej. W dniu 20.XII.1976 r. Zarząd Gospodarki Terenami wydał decyzję w sprawie sprzedaży pozwanej tego lokalu, a w dniu 28.XII.1976 r. pomiędzy Skarbem Państwa a pozwaną została zawarta umowa sprzedaży lokalu i ustanowienia użytkowania wieczystego ułamkowej części terenu, przy czym Skarb Państwa nie wiedział o czynnościach podjętych przez rodziców pozwanej w celu wybudowania własnego domu w ramach spółdzielczego zrzeszenia budowy domów jednorodzinnych. Decyzją z dnia 4.XII.1981 r. nastąpiło stwierdzenie nieważności wyżej wspomnianej decyzji z dnia 20.XII.1976 r. Powództwo Skarbu Państwa o uznanie za nieważną umowy z dnia 28.XII.1976 r. ulega uwzględnieniu na tej podstawie, że pozwana nie była najemcą lokalu w rozumieniu art. 15a ustawy z dnia 14 grudnia 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159; zm.: Dz. U. z 1972 r. Nr 27, poz. 193) oraz na tej - że rodzice pozwanej (będący najemcami tego lokalu) korzystali przy budowie własnego domu z pomocy spółdzielczego zrzeszenia budowy domów jednorodzinnych.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek rewizji pozwanej, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W wyroku z dnia 25.IV.1980 r. (OSNCP 1980, poz. 237) został wypowiedziany pogląd, który utrwalił się w judykaturze, mianowicie że jest dopuszczalne zawarcie umowy sprzedaży lokalu w domu wielomieszkaniowym stanowiącym własność Państwa z pełnoletnim dzieckiem najemcy wspólnie z nim zamieszkującym, jeżeli najemca wyraża na to zgodę. W tym więc zakresie stanowisko Sądu Wojewódzkiego okazuje się chybione.Jednakże we wspomnianym wyroku nastąpiło równocześnie wyjaśnienie, że art. 15a powołanej ustawy o gospodarce terenami stwarza dla najemcy lokalu w domu wielomieszkaniowym stanowiącym własność Państwa uprawnienie do kupna tego lokalu, chociaż nie jest to prawo, którym najemca może dysponować i przelać je na inną osobę.Z powyższego wynika, że uprawnienie najemcy do kupna lokalu nie jest zbywalne. Okoliczność, iż wyjątkowo jest dopuszczalne zawarcie umowy sprzedaży lokalu z pełnoletnim dzieckiem najemcy wspólnie z nim zamieszkującym, jeżeli najemca wyraża na to zgodę, zakłada, że najemca bądź pozostaje w tym lokalu, bądź zaspokaja swoje potrzeby mieszkaniowe w inny sposób, ale bez korzystania z udogodnień, jakie stwarzają przepisy w zakresie gospodarki mieszkaniowej, w szczególności - bez korzystania z nisko oprocentowanego pieniężnego kredytu społecznego.W sprawie, według jednego z zaświadczeń, już w sierpniu 1976 r. matka pozwanej była członkiem Spółdzielczego Zrzeszenia Budowy Domów Jednorodzinnych "Stoczniowiec", a według innych zaświadczeń, rodzice pozwanej otrzymali pożyczki na budowę domu z Zakładowego Funduszu Mieszkaniowego, z Funduszu Pomocy Kredytowej i z Kasy Zapomogowo-Pożyczkowej. Pozwana zaś przyznała, że do 1981 r. pozostawała na utrzymaniu rodziców, którzy zamieszkiwali w wykupionym lokalu do chwili ukończenia budowy własnego domu jednorodzinnego.Skoro rodzice pozwanej będący najemcami lokalu w domu wielomieszkaniowym stanowiącym własność Państwa przystąpili do zaspokojenia swoich potrzeb mieszkaniowych poza tym lokalem przy wykorzystaniu nisko oprocentowanego pieniężnego kredytu społecznego, to nie mogli oni skutecznie wyrazić zgody na to, żeby ten lokal został sprzedany pozwanej, czy "zrzec się" uprawnienia do kupna lokalu na jej rzecz. Stąd zgoda rodziców pozwanej (zrzeczenie się przez nich ich uprawnienia) nie stworzyła dla pozwanej uprawnienia do kupna lokalu.Inaczej niż w sprawie niniejszej w sprawach, w których zapadły wyroki z dnia 12.XI.1969 r. (OSNCP z 1970 r., poz. 155) i z dnia 30.X.1981 r. (OSNCP z 1982 r., poz. 104), pełnoletnie dzieci nabyły prawa do lokali na podstawie przysługujących im praw.Na gruncie tego, co powiedziano, Sąd Wojewódzki był władny przyjąć nieważność umowy zawartej w dniu 28.XII.1976 r. w przedmiocie kupna przez pozwaną lokalu i ustanowienia użytkowania wieczystego ułamkowej części terenu.W sytuacji, gdy wyrok Sądu Wojewódzkiego w ostatecznym wyniku odpowiada prawu, następuje oddalenie rewizji (art. 387 k.p.c.).