II CR 579/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Lipiński (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Wasilkowska, J. Ignatowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Zakładu Budowlano-Betoniarskigo w G. - Spółka jawna w likwidacji przeciwko Spółdzielni "Ogrodnik" w R. i Spółdzielni Ogrodniczo-Pszczelarskiej "Tysiąclecie" w G. o 91.573,62 zł, na skutek rewizji pozwanej Spółdzielni "Tysiąclecie" od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 11 maja 1962 r.,uchylił zaskarżony wyrok w części uwzględniającej powództwo w stosunku do Spółdzielni "Tysiąclecie" w G. i zasądzającej od tej pozwanej koszty procesu i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Opolu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia wniosków powoda i Spółdzielni w G. o przyznanie zwrotu kosztów postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się solidarnego zasądzenia od obu pozwanych Spółdzielni kwoty 91.573 zł (a po ograniczeniu - 31.399 zł), jako zapłaty za wykonane roboty budowlane.Sąd Wojewódzki oddalił powództwo w stosunku do Spółdzielni w R., natomiast zasądził dochodzoną kwotę 31.399 zł od Spółdzielni w G. Sąd ustalił, że powód zawarł umowę o wykonanie robót ze Spółdzielnią w R. Odbiór robót nastąpił 27 listopada 1959 r. Spółdzielnia pozostała winna stronie powodowej 31.399 zł. W dniu 1 kwietnia 1960 r. Spółdzielnia w R. przekazała remontowany obiekt Spółdzielni w G. "wraz z aktywami i pasywami". Skierowanym do powoda pismem z dnia 24 maja 1961 r. Spółdzielnia w G. przejęła na siebie dług Spółdzielni w R. wobec powoda (art. 182 k.z.). Powód wyraził zgodę na zmianę dłużnika. Ze złożonej w postępowaniu karnym opinii biegłego wynika, że powodowi należy się za wykonane roboty jeszcze 31.399 zł, przy czym wyliczenie to uwzględnia taki stan budynku, w jakim "został przez wykonawcę oddany".Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję Spółdzielni w G., Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Wniosek, że Spółdzielnia w G. przejęła cały dług Spółdzielni w R. wobec powoda, jest jawnie sprzeczny z dokumentami powołanymi przez Sąd Wojewódzki jako podstawa takiego wniosku. Pismo Spółdzielni w G. do powoda z dnia 24 maja 1961 r. wyraźnie podaje, że Spółdzielnia przejęła od Spółdzielni w R. bilansem zdawczo-odbiorczym "tylko kwotę 19.386 zł tytułem usterek gwarancyjnych na wykonane roboty". Pismo to w dalszym ciągu zawiera odesłanie strony powodowej co do pozostałej kwoty 12.013 zł do Spółdzielni w R. Jeżeli więc powołane pismo ma być dowodem przejęcia długu przez Spółdzielnię w G. (art. 182 k.z.), to wynika z niego, że przejęcie nastąpiło tylko w granicach kwoty 19.386 zł. Zasądzenie wyższej kwoty od Spółdzielni w G. nie znajduje w obecnym stanie sprawy podstawy prawnej. Kwestia, czy Spółdzielnia nie odpowiada wobec powoda za wyższą kwotę na podstawie art. 188 k.z., wymaga dopiero poczynienia odpowiednich ustaleń.Błędne też jest stanowisko Sądu Wojewódzkiego co do zarzutu przedawnienia dochodzonych roszczeń (art. 285 pkt 1 k.z.). Okoliczność, że toczyło się postępowanie karne, w toku którego "wyjaśniany był zarzut przefakturowania robót przez ich wykonawcę", nie mogła mieć wpływu na bieg terminu przedawnienia. W myśl art. 108 p.o.p.c. bieg terminu przedawnienia wierzytelności rozpoczyna się od dnia wymagalności roszczenia. Data wymagalności zapłaty za roboty powinna wynikać z umowy. Z braku uregulowania umownego wchodzi w zastosowanie przepis art. 489 k.z. Wszczęcie postępowania karnego przeciw wykonawcy robót w związku z żądaniem nadmiernej zapłaty ani nie przesuwa terminu wymagalności zapłaty wynagrodzenia, ani nie powoduje zawieszenia biegu terminu przedawnienia (art. 109 p.o.p.c.). Wbrew więc stanowisku Sądu Wojewódzkiego, gdyby rzeczywiście dochodzona należność stała się wymagalna z dniem 27 listopada 1959 r. (co jest kwestionowane i wymaga jeszcze rozważenia), a przerwanie przedawnienia wskutek wniesienia pozwu nastąpiło 22 lutego 1962 r. (i to było na rozprawie rewizyjnej kwestionowane) - zarzut przedawnienia należałoby uznać za wykazany.Słuszny jest wreszcie zarzut nierozważenia przez Sąd Wojewódzki twierdzeń, że powód wykonał roboty wadliwie i że z tej przyczyny nie należy mu się dochodzona kwota. Z powołanej przez Sąd Wojewódzki opinii biegłego złożonej w postępowaniu karnym bynajmniej nie wynika, by biegły badał jakość robót i by określając "wartość" robót i ustalając pozostałość do wypłaty, zajmował się kwestią usterek budowlanych. Z niespornego faktu, że przy odbiorze robót w dniu 27 listopada 1959 r. stwierdzono usterki, że usterki stwierdzono również w protokole dodatkowym z 11 lutego 1960 r. oraz że Spółdzielnia w R. zatrzymała z należności powoda i przekazała Spółdzielni w G. kwotę 19.386 zł właśnie na pokrycie kosztu usunięcia usterek - wynika domniemanie faktyczne, że zarzut wadliwości robót jest uzasadniony. Ewentualne ustalenie prawdziwości twierdzeń pozwanej Spółdzielni, że z racji usterek wartość robót jest mniejsza o zatrzymaną i przejętą przez pozwaną kwotę 19.386 zł i że usterek tych strona powodowa dotychczas nie usunęła, musiałoby powodować oddalenie powództwa o wskazaną kwotę.Ze względu na przytoczone wadliwości zaskarżonego wyroku podlega on częściowemu uchyleniu w uwzględnieniu rewizji Spółdzielni w G. (art. 384 k.p.c.).