II CR 68/78

SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 29 marca 1978 r. sprawy z powództwa Związku Zawodowego Chemików, Zarząd Główny w K. - Ośrodek Choreograficzny i Teatrzyk Tańca w W. przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewódzki Dom Kultury w S. - Grupa Baletowa o ochronę nazwy na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w S. z dnia 7 grudnia 1977 r., sygn. akt I C 84/77 oddala rewizję. Uzasadnienie faktyczneStrona powodowa w pozwie z dnia 15 kwietnia 1977 r. wniosła o ustalenie, że prawo do nazwy "Arabeska" przysługuje wyłącznie Ośrodkowi Choreograficznemu i Teatrzykowi Tańca w W. oraz o zakazanie używania tej nazwy przez Grupę Baletową działającą w Wojewódzkim Domu Kultury w S., z równoczesnym zakazaniem tworzenia przez stronę pozwaną innych zespołów baletowych pod tą nazwą i organizowania występów tych zespołów przy używaniu tej nazwy, a nadto o nakazanie stronie pozwanej umieszczenia sentencji wyroku w tygodniku "Kultura" oraz "Radio i Telewizja". Powołała się na swoje pismo z dnia 21 października 1976 r. do strony pozwanej, wzywające do natychmiastowego zaniechania przez Grupę Baletową nazwy "Arabeska", do którego to wezwania strona pozwana nie zastosowała się. Sąd Wojewódzki w S. wyrokiem z dnia 7 grudnia 1977 r. oddalił powództwo. Sąd ten ustalił, że Teatrzyk Tańca "Arabeska" jest amatorskim zespołem baletowym, złożonym z dzieci w wieku od 11 do 17 lat, uczęszczających do Ośrodka Choreograficznego w W. Teatrzyk ten od początku swego istnienia, tj. od 1961 r., prezentuje ambitny program złożony z utworów należących do muzyki poważnej i w toku swej wieloletniej działalności, dzięki nauce muzyki, rytmiki, gimnastyki i tańca, osiągnął wysoki poziom artystyczny oraz uznanie zarówno twórców, jak i szerszej publiczności. Zadaniem Ośrodka Choreograficznego i Teatrzyku Tańca w W. jest przede wszystkim propagowanie muzyki i tańca wśród dzieci oraz zachęcanie ich do czynnego zapoznawania się z tą dziedziną sztuki. Inny natomiast charakter działalności prezentuje Grupa Baletowa "Arabeska", która do 1973 r. używała nazwy "Marionetki". Grupa ta jest amatorskim zespołem złożonym z około 20 dziewcząt w większości w wieku od 16 do 17 lat, prezentującym program taneczny o charakterze rozrywkowym. Grupa ta osiągnęła znaczną popularność dzięki udziałowi w dużych imprezach estradowych, pokazywanych m.in. w telewizji. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, zdecydowanie odmienny charakter działalności każdego z tych zespołów, regionalny zasięg tej działalności oraz okoliczność, iż określenie "Arabeska" stanowi tylko część nazwy zespołu z W. i zespołu z S., powinno w zasadzie wyłączyć konflikty między interesami każdego z nich - zwłaszcza przy uwzględnieniu, że Komitet ds. Radia i Telewizji, na skutek interwencji obu stron, polecił ośrodkom telewizyjnym, aby przy zapowiadaniu programów podawały pełną nazwę zespołu z S. Sąd Wojewódzki doszedł do wniosku, że przybranie przez zespół z S. określenia "Arabeska", należącego do powszechnego słownictwa, jako jednego z członów jego pełnej nazwy, nie stanowiło czynu bezprawnego, stanowiącego naruszenie dobra osobistego strony powodowej. Po rozpoznaniu sprawy na skutek rewizji strony powodowej, opartej na podstawie naruszenia prawa materialnego, w szczególności art. 24 kc, sprzeczności istotnych ustaleń Sądu Wojewódzkiego z treścią zebranego w sprawie materiału, naruszenia przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 233 kpc oraz nie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych potrzebnych do rozstrzygnięcia sprawy,Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozważył, co następuje: Podstawowe zagadnienie występujące w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytania, czy, po pierwsze, strona pozwana w sposób bezprawny naruszyła dobro osobiste strony powodowej (art. 24 § 1 w związku z art. 43 kc) przez wprowadzenie w 1973 r. do nazwy grupy baletowej z S. określenia "Arabeska", mieszczącego się już w nazwie Ośrodka Choreograficznego i Teatrzyku Tańca strony powodowej, po drugie, czy w sposób bezprawny naruszyła dobro osobiste strony powodowej przy posługiwaniu się w następnych latach przyjętą w 1973 r. nazwą S. Grupa Baletowa "Arabeska". W świetle zebranego przez Sąd Wojewódzki materiału dowodowego za prawidłową należy uznać odpowiedź przeczącą na oba te pytania. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do nazwy zespołu jako dobra osobistego w rozumieniu art. 23 w związku z art. 43 kc. Rozpatrując spór w tej płaszczyźnie należy podnieść, że poza wspólnym członem "Arabeska", nazwy każdego z zespołów różnią się między sobą w sposób istotny, gdyż zespół strony powodowej nosi nazwę: W. Ośrodek Choreograficzny i Teatrzyk Tańca "Arabeska", natomiast zespół strony pozwanej używa nazwy: S. Grupa Baletowa "Arabeska". Dalsze odróżnienie sprowadza się do tego, że zespół strony powodowej działa jako Ośrodek Choreograficzny i Teatrzyk Tańca "Arabeska" Związku Zawodowego Chemików w W., natomiast zespół strony pozwanej działa jako S. Grupa Baletowa "Arabeska" Wojewódzkiego Domu Kultury w S. Tak więc już nazwy obu zespołów w połączeniu z tym, że każdy z nich ma inną siedzibę, wyłączają utożsamianie jednego zespołu z drugim zespołem, a tym samym pogląd, że wprowadzenie do nazwy S. Grupy Baletowej określenia "Arabeska" stanowiło przejęcie nazwy znacznie wcześniej utworzonego zespołu strony powodowej. Nie można dopatrzyć się naruszenia dobra osobistego strony powodowej we wprowadzeniu do nazwy S. Grupy Baletowej określenia "Arabeska", gdy się uwzględni, że to wieloznaczeniowe określenie może mieć różną treść i to w zakresie nie tylko muzycznym, lecz również plastycznym, trudno więc byłoby go wiązać ze ściśle określonym profilem działalności baletowej. W obowiązującym stanie prawnym nie ma przepisów, które nakładałyby na amatorski zespół artystyczny obowiązek zbadania, czy określenie, które zamierza wprowadzić do swej nazwy, nie mieści się już w nazwie innego zespołu, istniejącego w innej miejscowości, obowiązek taki byłby zresztą pozbawiony realnych możliwości wykonania w odniesieniu do innych zespołów, które nie są znane powszechnie. Skoro zaś w świetle materiału sprawy jest niewątpliwe, że działanie strony pozwanej, polegające na przybraniu nazwy "Arabeska", nie miało na celu świadomego lub nawet nieświadomego wykorzystania dorobku artystycznego zespołu strony powodowej, nie można bezprawności tego działania dopatrzyć się w jego sprzeczności z zasadami współżycia społecznego.Możliwość wystąpienia tych samych określeń w nazwach różnych jednostek organizacyjnych, wykonujących działalność artystyczną, sportową itp. o podobnym lub nawet takim samym profilu, jest w praktyce dość powszechna, przy czym w takich wypadkach kryterium dostatecznie odróżniającym poszczególne jednostki, jest już powiązanie nazwy konkretnej jednostki z jej siedzibą, na co trafnie zwrócił uwagę Sąd Wojewódzki. Jako charakterystyczne dla omawianego zagadnienia można tu przytoczyć ustawowe unormowanie dotyczące nazw spółdzielni, gdzie nazwa spółdzielni powinna odróżniać się wyraźnie od nazw innych zarejestrowanych spółdzielni, mających siedzibę w tej samej miejscowości (art. 3 § 1 pkt 1 ustawy o spółdzielniach i ich związkach). Z powyższych względów Sąd Najwyższy nie znalazł podstawy do uznania, że przyjęcie przez zespół strony pozwanej nazwy S. Grupa Baletowa "Arabeska" stanowiło bezprawne naruszenie dobra osobistego zespołu strony powodowej.Zdaniem Sądu Najwyższego, materiał sprawy nie daje również podstawy do przyjęcia, że takie obiektywnie bezprawne naruszenie dobra osobistego miało miejsce w toku dalszej działalności zespołu pozwanej pod wyżej wymienioną nazwą. Mimo bowiem zmienionej nazwy, zespół ten wykonywał swoją działalności artystyczną typu estradowo­rozrywkowego, całkowicie odmienną od działalności artystycznej zespołu strony powodowej. W materiale sprawy nie ma zaś nie tylko dowodu, lecz nawet twierdzenia, aby zespół strony pozwanej przedstawiał się tylko nazwą "Arabeska" i w ten sposób powodował identyfikowanie siebie z zespołem z W. Przedłożone przez strony dowody w postaci folderów, programów, prospektów itp. dokumentów, pochodzących od strony pozwanej, wskazują na to, że prezentował się on jako "Arabeska" - S. Grupa Baletowa albo Grupa Baletowa "Arabeska" przy równoczesnym wymienieniu Wojewódzkiego Domu Kultury w S. Okoliczność, że w środkach masowego przekazu spotyka się zamieszczenie skrótowej nazwy "Arabeska" na określenie S. Grupy Baletowej, co może osoby postronne wprowadzić w błąd co do tego, o który zespół chodzi, nie stanowi o bezprawiu strony pozwanej, skoro taka praktyka nie jest zależna od strony pozwanej. Materiał sprawy nie wskazuje na to, aby strona pozwana inspirowała tę praktykę lub była zainteresowana w jej kontynuowaniu. Przeciwnie, ustalenia Sądu Wojewódzkiego wskazują na to, że obie strony podjęły kroki zmierzające do zmiany tej praktyki, co już zaczyna dawać efekty, na co wskazuje złożony na rozprawie rewizyjnej tygodnik RTV nr 10 z 1978 r. (s. 6), w którym telewizyjny występ zespołu strony pozwanej zapowiedziano jako występ S. grupy baletowej "Arabeska". Nie ma uzasadnionej podstawy ku temu, aby traktować jako bezprawne naruszenie dobra osobistego odmowę strony pozwanej dostosowania się do wyrażonego w piśmie strony powodowej z dnia 21 października 1976 r. żądania usunięcia z nazwy S. Grupy Baletowej określenia "Arabeska". Żądanie to byłoby uzasadnione, gdyby wprowadzenie tego określenia w 1973 r. do nazwy S. Grupy Baletowej było bezprawne, jednakże tak nie jest, jak już wyżej wykazano. Ubocznie więc tylko należy zauważyć, że żądanie to zostało wystosowane w czwartym roku działalności zespołu strony pozwanej, kiedy to już zespół występujący pod nazwą S. Grupa Baletowa "Arabeska" uzyskał znaczną popularność nie tylko w kraju, lecz także za granicą. Okoliczność, że niektóre wypowiedzi prasowe, zresztą nieliczne w porównaniu z opiniami pozytywnymi, wynikającymi z przedłożonej przez stronę pozwaną teczki z wycinkami prasowymi, oceniły działalność S. Grupy Baletowej w sposób kontrowersyjny, nie stanowi uzasadnionej podstawy faktycznej i prawnej żądania pozwu, tym bardziej gdy się uwzględni, że odnoszą się one do zespołu, którego pełna nazwa, przedmiot działalności artystycznej, siedziba oraz środowisko odbiorców nie dają obiektywnie podstawy do identyfikowania z W. Ośrodkiem Choreograficznym i Teatrzykiem Tańca "Arabeska". Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest powołane w rewizji, okazane zaś na rozprawie w dniu 10 sierpnia 1977 r. pismo strony powodowej z dnia 7 czerwca 1977 r. do Urzędu Patentowego zgłaszające znak graficzny zespołu tej strony, po pierwsze bowiem zespół strony pozwanej nie używa takiego znaku graficznego, po drugie zaś zgłoszenie zostało dokonane po upływie kilku lat od rozpoczęcia przez zespół strony pozwanej działalności pod objętą sporem nazwą. Nie może odnieść skutku powołanie się na wynik sporu o prawo do nazwy zespołu artystycznego "Ali Babki", w sprawie tamtej bowiem nie chodziło o dwa zespoły całkowicie odrębne pod względem artystycznym, mieszczące się w różnych województwach, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, lecz o to, czy prawo do nazwy zespołu artystycznego przysługuje zespołowi w jego pierwotnym składzie, czy też przedsiębiorstwu imprez estradowych przysługuje prawo do dysponowania nazwą tego zespołu artystycznego, a w konsekwencji prawo do utworzenia pod tą nazwą zespołu w innym składzie osobowym (orzeczenie Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 30 października 1976 r., I C 949/76, oraz Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 1977 r., I CR 66/77). Nie może wreszcie odnieść skutku zarzut rewizji co do tego, jakoby Sąd Wojewódzki pominął ciągłość historyczną nazwy używanej przez zespół strony powodowej. Sąd Wojewódzki w pełni docenił walory i osiągnięcia W. Ośrodka Choreograficznego i Teatrzyku Tańca "Arabeska" i podkreślił, że w ciągu swej działalności od 1961 r. uzyskał on zarówno uznanie znawców, jak i publiczności. Stwierdzenie tego Sądu, że W. Teatrzyk Tańca nie ma w programie swej działalności występów w telewizji, nie oznacza stwierdzenia, że faktycznie nie ma on w ogóle występów w programach telewizyjnych. Stąd też nie przytoczone wyżej okoliczności, podniesione przez skarżącego, lecz niedopatrzenie się po stronie pozwanej działania bezprawnego, zadecydowało o oddaleniu przez Sąd Wojewódzki powództwa. Skoro podstawowe ustalenia istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały dokonane przez Sąd Wojewódzki w sposób zgodny z materiałem sprawy, zaskarżony zaś wyrok nie narusza mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 23 i 24 kc w związku z art. 43 kc, Sąd Najwyższy na podstawie art. 387 kpc orzekł jak w sentencji.