II CR 785/73
WyrokIzba Cywilna1974-01-14
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy samoistny posiadacz gruntu w dobrej wierze, który wzniósł budynek na cudzym gruncie, może domagać się przeniesienia własności tego gruntu, a jeśli tak, to jakie przepisy regulują jego roszczenia w odniesieniu do okresu posiadania?Ratio decidendi
Przeniesienie własności zajętej działki na rzecz samoistnego posiadacza w dobrej wierze jest dopuszczalne na podstawie art. 231 k.c. Przepis ten reguluje kwestię przeniesienia własności gruntu i odpowiedniego wynagrodzenia, ale nie normuje roszczeń w odniesieniu do okresu samoistnego posiadania; w tym zakresie zastosowanie mają przepisy art. 224 k.c., zgodnie z którymi samoistny posiadacz w dobrej wierze nie jest obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczy roszczenia samoistnego posiadacza gruntu w dobrej wierze o przeniesienie na niego własności działki, na której wzniósł budynek. Właściciel gruntu kwestionował możliwość przeniesienia własności oraz roszczenia posiadacza dotyczące wynagrodzenia za korzystanie z gruntu. Sąd rozważał kwestie definicji dobrej wiary oraz zastosowanie przepisów art. 231 i 224 k.c.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy analizował przepisy dotyczące przeniesienia własności gruntu na rzecz samoistnego posiadacza w dobrej wierze oraz jego roszczeń związanych z posiadaniem.Pełny tekst orzeczenia
Uzasadnienie faktyczneWedług (...) przepisu (art. 231 k.c.) przeniesienie własności zajętej działki może nastąpić na rzecz samoistnego posiadacza w dobrej wierze.Kodeks cywilny określa w formie zwrotu mającego postać definicji legalnej (ustawowej) pojęcie posiadacza samoistnego.Z punktu widzenia art. 231 k.c. wymagana jest ponadto przesłanka dobrej wiary posiadacza samoistnego. Jeżeli chodzi o pojęcie dobrej wiary, to nie jest ono ustalone w jednoznaczny sposób ani w orzecznictwie, ani w piśmiennictwie prawniczym. Należy jednak odnotować jako mającą pewną tradycję pojmowania tego pojęcia, w tym sensie, że - poza typowymi sytuacjami - posiadaczem w dobrej wierze - przynajmniej w odniesieniu do art. 231 k.c. - (...) jest także osoba, która budując na cudzym gruncie nie narusza niczyjego prawa. (...) (...) przesłanką przeniesienia własności w trybie art. 231 jest wymaganie, aby podmiotem uprawnionym był samoistny posiadacz gruntu w dobrej wierze. Przepis art. 231 k.c. reguluje kwestię przeniesienia własności gruntu i kwestię ekwiwalentu (odpowiedniego wynagrodzenia), nie normuje natomiast kwestii roszczeń w odniesieniu do okresu związanego z samoistnym posiadaniem działki w rozumieniu tego przepisu. Wobec tego, że musi chodzić o stosunki między posiadaczem samoistnym a właścicielem, zastosowanie mają przepisy art. 224 k.c. Samoistny posiadacz zatem w dobrej wierze nie jest obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy. (...)Przepis art. 204 nie reguluje kwestii, czy pozew główny i pozew wzajemny (...) powinny być rozpoznane łącznie i łącznie rozstrzygnięte. Zagadnienie to reguluje art. 218 k.p.c., w tym sensie, że regułą będzie rozpoznanie łączne co do pozwu głównego i wzajemnego. Natomiast nie jest według innego przepisu (art. 219) wyłączona możliwość zarządzenia przez sąd połączenia kilku oddzielnych spraw w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia.
Powiązane orzeczenia
- III CRN 292/76 1976-12-30Czy samoistny posiadacz gruntu w dobrej wierze, który wzniósł na nim budowlę, może żądać przeniesienia własności tego gruntu za wynagrodzeniem na podstawie art. 231 k.c., jeśli budowa została rozpoczęta w toku postępowan…
- III CZP 65/74 1974-10-23Czy samoistny posiadacz, który wzniósł budynek na cudzym gruncie w mieście za zgodą właściciela i w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych, może być uznany za posiadacza w dobrej wierze w rozumieniu art. 231 §…
- III CRN 351/75 1975-12-19Czy w przypadku budowy domu na gruncie oddanym w samoistne posiadanie, ale bez formalnego przeniesienia własności, można zastosować art. 231 § 1 k.c. i zobowiązać właściciela do przeniesienia własności działki, nawet jeś…
- III CZP 79/87 1987-12-15Czy samoistny posiadacz w dobrej wierze, który przekroczył granicę sąsiedniego gruntu przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia, może żądać przeniesienia na niego własności zajętej części nieruchomości na podstawie a…
- II CSK 184/17 2017-12-07Czy samoistnemu posiadaczowi gruntu przysługuje roszczenie o przeniesienie własności działki zajętej pod budynek, jeśli budynek ten został wzniesiony przez posiadacza zależnego?
Powołane przepisy
art. 231 KCart. 231art. 224 KCart. 204art. 218 KPCart. 219
Źródło: Sąd Najwyższy, repozytorium https://repozytorium2.sn.pl, pozyskano 29.10.2026. Treść przetworzona przez legal-ai.pl (konwersja tekstu, podział na fragmenty, analiza AI, powiązania z innymi danymi); Sąd Najwyższy nie zatwierdza tych materiałów ani nie ponosi za nie odpowiedzialności.