II CR 911/62

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w K. przeciwko M.W., W.W. i S.F. o zapłatę 57.988,08 zł na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 30 maja 1961 r. uchylił zaskarżony wyrok, o ile utrzymano nim w mocy nakaz zapłaty wydany w dniu 18 listopada 1959 r. w części zasądzającej od pozwanego W.W. kwotę ponad 7.731,44 zł i przekazał sprawę w tym zakresie Sądowi Wojewódzkiemu w Łodzi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowodowa spółdzielnia, opierając swoje roszczenie na wekslu, żądała w pozwie, aby Sąd wydał przeciwko pozwanym M.M., W.W. i S.F. nakaz zapłaty, zobowiązujący solidarnie pozwanych do zapłaty powódce 57.988,08 zł z odsetkami i kosztami.Sąd Wojewódzki wydał nakaz zgodnie z żądaniem powódki. Nakaz w stosunku do pozwanego S.F. uprawomocnił się.Sąd Wojewódzki, po rozpoznaniu zarzutów wniesionych od tego nakazu przez pozwanych M.W. i W.W., wyrokiem z dnia 30 maja 1961 r.: 1) utrzymał w mocy nakaz zapłaty z dnia 18 listopada 1959 r. w części zasądzającej od M.W. i W.W. solidarnie 28.264,67 zł, z 8% od dnia 2 lipca 1959 r. 2) uchylił powyższy nakaz zapłaty w stosunku do M.W. i W.W. co do kwoty 29.723,41 zł z tym, że co do sumy 9.832,81 zł umorzył postępowanie, w pozostałej zaś części oddalił powództwo w stosunku do pozwanych M.W. i W.W. Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu swojego wyroku przytoczył następujące ustalenia i wnioski.Pozwany M.W. pracował u powódki w charakterze magazyniera rozdzielczego od 12 października 1958 r. Na zabezpieczenie odszkodowania, które mogłoby powstać w magazynie z winy M.W. pozwani podpisali w dniu 11.XII.1957 r. weksel in blanco - M.W. jako wystawca, a pozostali pozwani jako żyranci i poręczyciele oraz upoważnili powódkę do wypełnienia weksla do wysokości 50.000 zł.W okresie od 12.X.1957 r. do 6.XI.1959 r. w magazynie prowadzonym przez pozwanego M.W. powstało manko, które powódka wyliczyła na kwotę 57.988,08 zł, dochodzoną niniejszym pozwem.Na podstawie opinii biegłego Sąd Wojewódzki ustalił, że niedobór za okres od 12.X.1957 r. do 24.VII.1958 r. wyniósł 28.264,67 zł, za okres od 24.VII.1958 r. do 6.XI.1958 r. - 19.890,60 zł. Sąd Wojewódzki stwierdził, że pozwany M.W. zachorował w dniu 19 maja 1958 r. i od tej daty przebywał w szpitalu. Pomimo to powódka nie sporządziła remanentu zdawczo-odbiorczego zezwalając, aby magazyn prowadzili pozwani W.W. i S.F., a dopiero w dniu 6 listopada 1958 r. sporządzono remanent zdawczo-odbiorczy i powierzono magazyn innemu magazynierowi.Sąd Wojewódzki wobec niemożności ustalenia ile wynosił niedobór za okres od 24 lipca 1958 r. do 20 sierpnia 1958 r. przyjął wysokość manka wyliczonego przez biegłego za okres od 12.X.1957 r. do 24.VII.1958 r. na kwotę 28.264 zł 67 gr i uznał, że pozwany M.W. ponosi odpowiedzialność za niedobór w tej wysokości gdyż materiał dowodowy w sprawie nie dał podstaw do przyjęcia, aby niewykonanie względnie nienależyte wykonanie przez niego obowiązków magazyniera było następstwem okoliczności, za które on nie odpowiada.Sąd Wojewódzki uznał, że za manko w kwocie 19.890.60 zł obliczone za okres od 24 lipca 1958 r. do 6 listopada 1958 r., powstałe w okresie choroby i nie pełnienia obowiązków magazyniera przez M.W. (od sierpnia 1958 r. do 6 listopada 1958 r.) nie ponosi on odpowiedzialności, gdyż nie zostało mu powierzone mienie znajdujące się w magazynie powódki, a czy w okresie od 24 lipca 1958 r. do 20 sierpnia 1958 r. było manko nie można było ustalić, gdyż kolejne remanenty były sporządzane na dzień 24 lipca 1958 r. i 6 sierpnia 1958 r.Pozwany M.W. uznał powództwo co do kwoty 23.461,80 zł. Sąd Wojewódzki umorzył postępowanie co do kwoty 9.832,81 zł, gdyż w tej wysokości powódka cofnęła powództwo.Sąd Wojewódzki nie uwzględnił zarzutu pozwanego W.W., że jego poręczenie wygasło w chwili gdy M.W. w dniu 1 marca 1958 r. przestał być magazynierem i objął stanowisko zaopatrzeniowca. Sąd Wojewódzki wyjaśnił, że M.W. po przerwie od 1 marca do 11 marca 1958 r. powrócił na stanowisko magazyniera- przeto poręczenie pozwanego W.W. nie wygasło. - Sąd Wojewódzki uznał odpowiedzialność pozwanego W.W. na zasadzie art. 134 i 239 k.z., a odpowiedzialność W.W. na zasadach poręczenia wekslowego. Wyrok ten w stosunku do pozwanego M.W. uprawomocnił się.Pozwany M.W. w rewizji opartej na podstawach art. 371 pkt 1 i 4 k.p.c., zarzucając naruszenie art. 625 k.z. i art. 30, 32 i następnych prawa wekslowego oraz uchybienie art. 332 k.p.c., wnosił o uchylenie wyroku w części uwzględniającej w stosunku do skarżącego roszczenie ponad 7.731,44 zł i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania lub o zmianę wyroku przez oddalenie powództwa w części uwzględniającej powództwo ponad zasądzoną od skarżącego kwotę 7.731,44 zł.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarżący zasadnie zarzuca, że założenie, na którym Sąd Wojewódzki oparł swe rozstrzygnięcie, a mianowicie, że odwołanie pozwanego M.W. ze stanowiska magazyniera w dniu 1 marca 1958 r. na okres 11 dni nie miało wpływu na zwolnienie pozwanego W.W. od umowy poręczenia - zostało powzięte z pominięciem istotnych ustaleń, mających wpływ na wynik sprawy.Skarżący nie kwestionuje niewadliwych ustaleń Sądu Wojewódzkiego co do tego, że zobowiązał się na mocy umowy - poręczenia, zawartej z powódką, do pokrycia odszkodowania za "szkody i straty" do wysokości 50.000 zł, które zostaną wyrządzone przez pozwanego M.W. jako odpowiedzialnego kierownika magazynu rozdzielczego powódki.Uzasadniony jest pogląd skarżącego, że w przypadku przeniesienia lub zwolnienia pracownika materialnie odpowiedzialnego na inne stanowisko niż oznaczone w umowie-poręczeniu nie pociąga odpowiedzialności poręczyciela także za zobowiązania tegoż pracownika, wynikające ze zmiany stosunku prawnego.Przepis bowiem art. 632 § 2 k.z. nie dopuszcza możliwości pogorszenia położenia poręczyciela przez zwiększenie jego zobowiązań za pomocą czynności prawnych, zdziałanych przez dłużnika głównego z wierzycielem po udzieleniu poręczenia.Trafnie zarzuca skarżący, że Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił dostatecznie w jakich okolicznościach pozwany M.W. przekazał magazyn w dniu 1 marca 1958 r., czy G. otrzymał nominację na magazyniera, czy przejęcie magazynu nastąpiło na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego połączonego z remanentem, kto i w jakich warunkach prowadził magazyn od 1 marca 1958 r. do 13 marca 1958 r., na podstawie jakich zarządzeń i w jaki sposób odbyło się ponowne przejęcie magazynu i funkcji magazyniera przez M.W., czy pełnił on czynności zaopatrzeniowca, w jakim czasie i czy jednocześnie sprawował czynności magazyniera.Powyższe uchybienia uzasadniają uchylenie wyroku w zaskarżonej części, gdyż uniemożliwiają Sądowi Najwyższemu dokonanie merytorycznej kontroli rewizyjnej, czy zaskarżony wyrok odpowiada prawu.Bezzasadny natomiast jest zarzut uchybienia art. 332 k.p.c., gdyż sentencja wyroku Sądu Wojewódzkiego z dnia 30 maja 1961 r. stwierdza, że został on wydany przez Sędziów, przed którymi odbyła się rozprawa poprzedzająca bezpośrednie wydanie wyroku.W tym stanie rzeczy, wobec częściowej słuszności zarzutów rewizyjnych i wynikającej z poprzednich rozważań potrzeby uzupełnienia materiału dowodowego, Sąd Najwyższy na mocy art. 384 k.p.c. orzekł jak w sentencji wyroku.