II CSK 172/16

WyrokIzba Cywilna2017-01-26

Skład orzekający: Marian Kocon, Antoni Górski, Agata Zając

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sąd drugiej instancji, dokonując wpisu hipoteki przymusowej, może obciążyć hipoteką nieruchomość, której obciążenia oddalił sąd pierwszej instancji, mimo że postanowienie sądu pierwszej instancji zostało zaskarżone w tym zakresie?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uchylił postanowienie sądu okręgowego w części dotyczącej ujawnienia jako współobciążonej nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr […]/3, uznając, że nie miało ono należytej podstawy prawnej. Podstawą współobciążenia hipoteką przymusową nieruchomości należących do uczestnika było postanowienie sądu apelacyjnego, które utrzymując w mocy postanowienie sądu okręgowego o zabezpieczeniu roszczeń, jednocześnie oddaliło żądanie w zakresie dotyczącym obciążenia hipoteką nieruchomości o numerze księgi wieczystej nr […]/3. W pozostałym zakresie skarga kasacyjna została oddalona, gdyż rozstrzygnięcie opierało się na treści postanowienia sądu apelacyjnego o zabezpieczeniu wierzytelności.
Stan faktyczny
Wnioskodawca uzyskał postanowienie o wpisie hipoteki przymusowej na nieruchomościach dłużnika. Sąd okręgowy utrzymał w mocy orzeczenie referendarza sądowego, rozszerzając wpis o współobciążenie nieruchomości nr […]/3. Sąd apelacyjny, rozpoznając zażalenie, zmienił postanowienie sądu okręgowego, zabezpieczając roszczenie poprzez ustanowienie hipoteki na wskazanych nieruchomościach, ale oddalił wniosek w zakresie dotyczącym nieruchomości nr […]/3. Uczestnik wniósł skargę kasacyjną na postanowienie sądu okręgowego w części dotyczącej współobciążenia nieruchomości nr […]/3. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie w tej części, a w pozostałym zakresie skargę oddalił.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie w punkcie I b w zakresie ujawnienia jako współobciążonej nieruchomości dla której prowadzona jest księga wieczysta Nr […]/3 oraz w przedmiocie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania i przekazał sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w S., pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego; oddalił skargę kasacyjną w pozostałym zakresie.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt II CSK 172/16 POSTANOWIENIE Dnia 26 stycznia 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Antoni Górski (sprawozdawca) SSA Agata Zając w sprawie z wniosku C. Spółki Akcyjnej z siedzibą w K. przy uczestnictwie K. Spółki Akcyjnej z siedzibą w P. o wpis hipoteki przymusowej, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 26 stycznia 2017 r., skargi kasacyjnej uczestnika postępowania od postanowienia Sądu Okręgowego w S. z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt II Ca […], I. uchyla zaskarżone postanowienie w punkcie I b w zakresie ujawnienia jako współobciążonej nieruchomości dla której prowadzona jest księga wieczysta Nr […]/3 oraz w przedmiocie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania i przekazuje sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w S., pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego; II. oddala skargę kasacyjną w pozostałym zakresie. UZASADNIENIE 2 Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2015 r. Sąd Rejonowy w S. utrzymał w mocy orzeczenie referendarza sądowego z dnia 13 marca 2015 r., którym dokonano wpisu hipoteki przymusowej na rzecz C. […] S.A. z siedzibą w K. co do kwoty 44.426.425 zł. Na skutek apelacji uczestniczki, postanowieniem z dnia 30 września 2015 r. Sąd Okręgowy w S. zmienił rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w ten sposób, że w punkcie 1. po słowach „zaskarżony wpis utrzymać w mocy” dodał słowa „z oznaczeniem w podrubryce 4.4.1 – treść hipoteki (roszczenia): a) pod poz. 1 rodzaj hipoteki (roszczenia) – hipoteka przymusowa łączna, b) pod poz. 12 księga współobciążona numerów ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości współobciążonych: Nr […]/1, […]/2, […]/3, […]/4, […]/5”; oddalił apelację w pozostałym zakresie i orzekł o kosztach postępowania. Podstawę wpisu hipoteki przymusowej stanowiło postanowienie Sądu Okręgowego w P. z dnia 8 stycznia 2015 r., na mocy którego zabezpieczono roszczenia C. […] S.A. przeciwko K. S.A. z siedzibą w P. o zapłatę kwoty 28.500.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 1 września 2010 r. do dnia zapłaty, dochodzonego w postępowaniu przed sądem polubownym – Sądem Arbitrażowym przy Krajowej Izbie Gospodarczej w W. pod sygn. akt SA […] poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej do kwoty 44.426.425 zł na nieruchomościach obowiązanego K. S.A. z siedzibą w P. oznaczonych numerami ksiąg wieczystych: […]/6, […]/2, […]/3, […]/5, […]/4, […]/1; w pozostałym zakresie wniosek o udzielenie zabezpieczenia został oddalony. Na skutek zażalenia obowiązanego, postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2015 r. Sąd Apelacyjny w […] zmienił postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 8 stycznia 2015 r. w ten sposób, że zabezpieczył roszczenie poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomościach oznaczonych numerami ksiąg wieczystych: […]/6, […]/2, […]/5, […]/4, […]/1, a w pozostałym zakresie, obejmującym żądanie współobciążenia nieruchomości dla której prowadzona jest księga wieczysta nr […]/3 oddalił wniosek o udzielenie zabezpieczenia. Uczestnik wniósł skargę kasacyjną na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 30 września 2015 r., zaskarżając je w zakresie obejmującym rozstrzygnięcie 3 zawarte w punkcie I b. Skarżący zarzucił naruszenie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. w zw. z art. 6269 k.p.c. w zw. z art. 6268 oraz art. 7 k.p.c. Na tej podstawie wnosił o uchylenie postanowienia Sądu Okręgowego w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Podstawą współobciążenia hipoteką przymusową nieruchomości należących do uczestnika było postanowienie Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 27 kwietnia 2015 r. I ACz […] którym utrzymano w mocy postanowienie Sądu Okręgowego w P. z dnia 8 stycznia 2015 r. o zabezpieczeniu roszczeń wnioskodawcy przeciwko uczestnikowi postępowania przez ustanowienie hipoteki przymusowej na kilku nieruchomościach należących do uczestnika i jednocześnie oddalono żądanie w zakresie dotyczącym obciążenia tą hipoteką nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr […]/3. Zaskarżone skargą kasacyjną postanowienie Sądu Okręgowego, którym Sąd ten objął współobciążenie hipoteką przymusową także nieruchomość, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr. […]/3 nie miało zatem w tej części należytej podstawy, co czyniło w tym zakresie skargę kasacyjną usprawiedliwioną (art. 39815 § 1 w zw. z art. 3 § 2 i art. 5191 § 1 k.p.c.). Zakwestionowanie w skardze kasacyjnej współobciążenia hipoteką łączną pozostałych nieruchomości wymienionych w punkcie I b skarżonego postanowienia było bezpodstawne, gdyż w tym zakresie rozstrzygnięcie to opiera się na treści postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 27 kwietnia 2015 r. I ACZ […] którym dokonano zabezpieczenia wierzytelności wnioskodawcy przez współobciązenie hipoteką przymusową pięciu wymienionych w tym orzeczeniu nieruchomości dłużnika. W tej więc części skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, jako nieusprawiedliwiona (art. 39814 w zw. z art. 13 § 2 i art. 5191 § 1 k.p.c.). Postanowienie o kosztach uzasadnia art. 108 § 2 w zw. z art. 39821 k.p.c.). aj l.n

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 385 KPCart. 13 § 2 KPCart. 6269 KPCart. 6268art. 7 KPCart. 39815 § 1art. 3 § 2art. 5191 § 1 KPCart. 39814art. 13 § 2art. 108 § 2art. 39821 KPC

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026. · PDF źródłowy