II CSK 229/16
WyrokIzba Cywilna2017-01-26
Skład orzekający: Marian Kocon, Antoni Górski, Agata Zajac
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd drugiej instancji, zmieniając postanowienie o zabezpieczeniu roszczenia poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej, może w części oddalić wniosek o obciążenie nieruchomości, a następnie sąd pierwszej instancji w dalszym postępowaniu wpisać hipotekę na tej nieruchomości, mimo braku podstawy prawnej?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uchylił postanowienie sądu drugiej instancji w części dotyczącej ujawnienia jako współobciążonej nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr …1/9, wskazując, że brak było podstawy prawnej do takiego rozstrzygnięcia. Sąd Apelacyjny wcześniej oddalił wniosek o zabezpieczenie w tym zakresie, a zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego objęło współobciążenie tą nieruchomością, co było sprzeczne z wcześniejszym orzeczeniem. W pozostałym zakresie skarga kasacyjna została oddalona, gdyż rozstrzygnięcie opierało się na treści postanowienia Sądu Apelacyjnego.Stan faktyczny
Wnioskodawca uzyskał postanowienie o zabezpieczeniu roszczenia poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomościach pozwanego. Sąd Apelacyjny, rozpatrując zażalenie, utrzymał w mocy postanowienie o zabezpieczeniu na większości nieruchomości, ale oddalił wniosek w zakresie dotyczącym jednej konkretnej nieruchomości (nr …1/9). Mimo to, Sąd Okręgowy w dalszym postępowaniu wpisał hipotekę również na tej nieruchomości. Uczestnik postępowania wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w części dotyczącej tej nieruchomości.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej ujawnienia jako współobciążonej nieruchomości nr …1/9 oraz w przedmiocie kosztów, przekazując sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania. W pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddalił.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II CSK 229/16 POSTANOWIENIE Dnia 26 stycznia 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Antoni Górski (sprawozdawca) SSA Agata Zajac w sprawie z wniosku C. Spółki Akcyjnej z siedzibą w K. przy uczestnictwie K. Spółki Akcyjnej z siedzibą w P. o wpis hipoteki przymusowej, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 26 stycznia 2017 r., skargi kasacyjnej uczestnika postępowania od postanowienia Sądu Okręgowego w S. z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt II Ca …/15, I. uchyla zaskarżone postanowienie w punkcie I b w zakresie ujawnienia jako współobciążonej nieruchomości dla której prowadzona jest księga wieczysta Nr …1/9 oraz w przedmiocie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania i przekazuje sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w S., pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego; II. oddala skargę kasacyjną w pozostałym zakresie.
2 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2015 r. Sąd Rejonowy w S. utrzymał w mocy orzeczenie referendarza sądowego z dnia 13 marca 2015 r., którym dokonano wpisu hipoteki przymusowej na rzecz C. S.A. z siedzibą w K. co do kwoty 44.426.425 zł. Na skutek apelacji uczestniczki, postanowieniem z dnia 30 września 2015 r. Sąd Okręgowy w S. zmienił rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w ten sposób, że w punkcie 1. po słowach „zaskarżony wpis utrzymać w mocy” dodał słowa „z oznaczeniem w podrubryce 4.4.1 - treść hipoteki (roszczenia): a) pod poz. 1 rodzaj hipoteki (roszczenia) - hipoteka przymusowa łączna, b) pod poz. 12 księga współobciążona numerów ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości współobciążonych: […]”; oddalił apelację w pozostałym zakresie i orzekł o kosztach postępowania. Podstawę wpisu hipoteki przymusowej stanowiło postanowienie Sądu Okręgowego w P. z dnia 8 stycznia 2015 r., na mocy którego zabezpieczono roszczenia C. S.A. przeciwko K. S.A. z siedzibą w P. o zapłatę kwoty 28.500.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 1 września 2010 r. do dnia zapłaty, dochodzonego w postępowaniu przed sądem polubownym - Sądem Arbitrażowym przy Krajowej Izbie Gospodarczej w Warszawie pod sygn. akt […], poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej do kwoty 44.426.425 zł na nieruchomościach obowiązanego K. S.A. z siedzibą w P. oznaczonych numerami ksiąg wieczystych: […]; w pozostałym zakresie wniosek o udzielenie zabezpieczenia został oddalony. Na skutek zażalenia obowiązanego, postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2015 r. Sąd Apelacyjny zmienił postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 8 stycznia 2015 r. w ten sposób, że zabezpieczył roszczenie poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomościach oznaczonych numerami ksiąg wieczystych: […], a w pozostałym zakresie, obejmującym żądanie współobciążenia nieruchomości dla której prowadzona jest księga wieczysta nr …1/9 oddalił wniosek o udzielenie zabezpieczenia.
3 Uczestnik wniósł skargę kasacyjną na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 30 września 2015 r., zaskarżając je w zakresie obejmującym rozstrzygnięcie zawarte w punkcie I b. Skarżący zarzucił naruszenie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. w zw. z art. 6269 k.p.c. w zw. z art. 6268 oraz art. 7 k.p.c. Na tej podstawie wnosił o uchylenie postanowienia Sądu Okręgowego w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Podstawą współobciążenia hipoteką przymusową nieruchomości należących do uczestnika było postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 27 kwietnia 2015 r. I ACz …/15, którym utrzymano w mocy postanowienie Sądu Okręgowego w P. z dnia 8 stycznia 2015 r. o zabezpieczeniu roszczeń wnioskodawcy przeciwko uczestnikowi postępowania przez ustanowienie hipoteki przymusowej na kilku nieruchomościach należących do uczestnika i jednocześnie oddalono żądanie w zakresie dotyczącym obciążenia tą hipoteką nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr …1/9. Zaskarżone skargą kasacyjną postanowienie Sądu Okręgowego, którym Sąd ten objął współobciążenie hipoteką przymusową także nieruchomość, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr …1/9, nie miało zatem w tej części należytej podstawy, co czyniło w tym zakresie skargę kasacyjną usprawiedliwioną (art. 39815 § 1 w zw. z art. 3 § 2 i art. 5191 § 1 k.p.c.). Zakwestionowanie w skardze kasacyjnej współobciążenia hipoteką łączną pozostałych nieruchomości wymienionych w punkcie I b skarżonego postanowienia było bezpodstawne, gdyż w tym zakresie rozstrzygnięcie to opiera się na treści postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 27 kwietnia 2015 r. I ACZ …/15, którym dokonano zabezpieczenia wierzytelności wnioskodawcy przez współobciążenie hipoteką przymusową pięciu wymienionych w tym orzeczeniu nieruchomości dłużnika. W tej więc części skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, jako nieusprawiedliwiona (art. 39814 w zw. z art. 13 § 2 i art. 5191 § 1 k.p.c.). Postanowienie o kosztach uzasadnia art. 108 § 2 w zw. z art. 39821 k.p.c.). kc
4 jw
Powiązane orzeczenia
- II CSK 168/16 2017-01-26Czy sąd drugiej instancji, zmieniając postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia poprzez oddalenie wniosku o współobciążenie nieruchomości, może następnie utrzymać w mocy wpis hipoteki przymusowej obejmujący tę nieruchomo…
- II CSK 172/16 2017-01-26Czy sąd drugiej instancji, dokonując wpisu hipoteki przymusowej, może obciążyć hipoteką nieruchomość, której obciążenia oddalił sąd pierwszej instancji, mimo że postanowienie sądu pierwszej instancji zostało zaskarżone w…
- II CSK 226/16 2017-01-26Czy sąd okręgowy prawidłowo utrzymał w mocy wpis hipoteki przymusowej łącznej na nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr […]/3, pomimo postanowienia sądu apelacyjnego o oddaleniu wniosku o współobci…
- IV CSKP 22/21 2021-01-21Czy dopuszczalny jest wpis hipoteki przymusowej na nieruchomości, na której uprzednio ustanowiono hipotekę umowną zabezpieczającą tę samą wierzytelność, oraz czy sąd wieczystoksięgowy może badać kwestię nadzabezpieczenia…
- V CSK 230/09 2010-01-22Czy sąd wieczystoksięgowy jest związany postanowieniem o zabezpieczeniu powództwa w zakresie oznaczenia nieruchomości, czy też może odmówić wpisu hipoteki przymusowej w przypadku rozbieżności między oznaczeniem nieruchom…
Powołane przepisy
art. 385 KPCart. 13 § 2 KPCart. 6269 KPCart. 6268art. 7 KPCart. 39815 § 1art. 3 § 2art. 5191 § 1 KPCart. 39814art. 13 § 2art. 108 § 2art. 39821 KPC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026. · PDF źródłowy