II CSK 197/21

Sygn. akt II CSK 197/21 POSTANOWIENIE Dnia 16 lipca 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Joanna Misztal-Konecka w sprawie z powództwa "S." spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. przeciwko Syndykowi masy upadłości "B." Fundusze Inwestycyjne spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości z siedzibą w K. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 16 lipca 2021 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt I ACa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE 1. Wyrokiem z 4 marca 2015 r. Sąd Apelacyjny w (…) oddalił apelację pozwanej „B. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. od wyroku Sądu Okręgowego w P. z 4 lutego 2014 r., w sprawie z powództwa „S. ” Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. o zapłatę oraz orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego. 2. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wniosła pozwana, wskazując na naruszenie art. 328 § 2 w zw. z art. 378 § 1 k.p.c., art. 328 § 2 k.p.c., art. 498 § 1 i 2 w zw. z art. 65 § 1 k.c., art. 498 § 1 i 2 k.c., art. 503 w zw. z art. 451 § 3 k.c. Postanowieniem z 17 października 2017 r. ogłoszona została upadłość pozwanej. 2 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 3. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek (art. 3984 § 2 k.p.c.), gdyż tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o których mowa w art. 3989 § 1 k.p.c. Dla spełnienia wymagań z art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne jest zawarcie w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania, zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z nich występują w sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego (postanowienie Sądu 3 Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Ze względu na odmienny cel instytucji przedsądu i jej odrębne oraz kwalifikowane przesłanki, wskazanie i uzasadnienie okoliczności decydujących o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie może polegać na odwołaniu się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. W prawidłowo sporządzonej skardze kasacyjnej oba powyższe elementy muszą pojawić się oddzielnie i autonomicznie. Sąd Najwyższy nie jest bowiem trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę kasacyjną, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia, wnoszonym i rozpoznawanym nie tylko w interesie skarżącego, ale przede wszystkim w interesie publicznym. 4. Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Podała, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona z uwagi na to, że Sąd drugiej instancji nie zajął się rozpoznaniem zarzutów zgłoszonych w apelacji pozwanej, naruszył w sposób oczywisty przepisy prawa materialnego: art. 503 w zw. z art. 451 § 3 k.c. do oceny skutków oświadczenia o potrąceniu złożonego przez pozwaną oraz w sposób kwalifikowany naruszył przepisy prawa materialnego, tj. art. 498 § 1 i 2 k.c., stwierdzając, że przeciwko uwzględnieniu oświadczenia o potrąceniu złożonego z ostrożności procesowej przemawia to, że strona pozwana części dochodzonej należności nie uznawała z innych przyczyn niż na skutek potrącenia. 5. Dla skutecznego powołania w skardze przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. konieczne jest wykazanie przez skarżącego kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego mającej charakter oczywisty, widoczny prima facie przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (np. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 czerwca 2016 r., IV CSK 729/14; postanowienie Sądu Najwyższego z 15 lipca 2015 r., IV CSK 17/15; postanowienie Sądu Najwyższego z 9 kwietnia 2018 r., I CSK 725/17; postanowienie Sądu Najwyższego z 5 kwietnia 2019 r., IV CSK 412/18). Nie wystarcza przy tym oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, jeżeli nie spowodowało ono wydania oczywiście 4 nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi zatem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (np. postanowienie Sądu Najwyższego z 8 października 2015 r., IV CSK 189/05). 6. Skarżąca nie przedstawiła przekonujących argumentów świadczących o występowaniu w sprawie tak rozumianej oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Nie świadczy o tym wskazanie przez pozwaną, że Sąd Apelacyjny nie rozpoznał wszystkich zarzutów apelacyjnych podniesionych przez nią w środku odwoławczym. Przypomnieć należy, że według utrwalonego w judykaturze poglądu z ustanowionego w art. 378 § 1 k.p.c. obowiązku rozpoznania sprawy w granicach apelacji nie wynika konieczność osobnego omówienia przez sąd w uzasadnieniu orzeczenia każdego argumentu podniesionego w apelacji. Za wystarczające należy uznać odniesienie się do sformułowanych w apelacji zarzutów i wniosków w sposób wskazujący na to, że zostały one przez sąd drugiej instancji w całości rozważone przed wydaniem orzeczenia (postanowienie Sądu Najwyższego z 23 maja 2018 r., III CSK 4/18, wyrok Sądu Najwyższego z 4 września 2014 r., II CSK 478/13). Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego nie daje podstaw do uznania, że Sąd Apelacyjny nie odniósł się w stopniu dostatecznym do zarzutów zawartych w apelacji pozwanej. Sąd drugiej instancji wyjaśnił, że zarzuty zawarte w apelacji nie dają podstaw do zmiany zaskarżonego wyroku i oddalenia powództwa lub uchylenia wyroku i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Brak też podstaw do częściowej zmiany zaskarżonego wyroku. Sąd Apelacyjny w całości zaaprobował ustalenia dokonane przez Sąd pierwszej instancji i wyciągnięte na podstawie tych ustaleń wnioski oraz ocenę dowodów, zarówno z dokumentów jak i zeznań świadków, a także szerokie rozważania prawne i uznał je za własne. Zawarta w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ocena zarzutów podniesionych w apelacji pozwala w pełni odtworzyć tok rozumowania Sądu Apelacyjnego i powody, dla których uznał zarzuty za nietrafne. Nie prowadzą do wykazania oczywistej zasadności również rozważania skarżącej dotyczące nieprawidłowej oceny skutków oświadczenia o potrąceniu złożonego przez pozwaną. Sąd Apelacyjny, przyjmując za Sądem pierwszej 5 instancji, wskazał, że strona pozwana złożyła oświadczenie o potrąceniu w formie i treści uniemożliwiających uznanie go za skuteczne. Oświadczenie to złożyła z ostrożności procesowej na wypadek ustalenia bezskuteczności zarzutu potrącenia i bezskuteczności porozumienia stron co do potrącenia i potrąciła swoje wydatki objęte określonymi refakturami od 1 do 49 od dostawców, oznaczonymi kodami ZMR. Sąd drugiej instancji podał, że, składając oświadczenie o potrąceniu, pozwana uczyniła to we trzech różnych sprawach toczonych między stronami, następnie połączonych do wspólnego rozpoznania. We wszystkich tych sprawach pozwana złożyła oświadczenie o potraceniu jednakowej treści, nie wskazując, którą wierzytelność potrąca ze swoją wierzytelnością i jaką. Z uwagi na takie sfomułowanie zarzutów zdaniem Sądu nie mógł on samowolnie decydować, w jakim zakresie oświadczenia te są skuteczne, skoro pozwana złożyła je we wszystkich sprawach, przy czym potrąciła ogólnie wszystkie swoje wierzytelności z określonych faktur, ze wszystkimi wierzytelnościami objętymi pozwami, bez dokładnego wskazania, którą wierzytelność powoda potrąca z którą swoją wierzytelnością. Skarżąca nie zgadza się z powyższą analizą i przedstawia własną ocenę rozstrzygnięcia. Skarga kasacyjna ogranicza się jednak do sformułowania subiektywnego stanowiska pozwanej i nie zawiera dostatecznych jurydycznych argumentów świadczących o występowaniu w sprawie przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. 7. Z tych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). 6 jw