II CSK 267/18

Sygn. akt II CSK 267/18 POSTANOWIENIE Dnia 12 października 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Bogumiła Ustjanicz w sprawie z wniosku E. B. przy uczestnictwie J. A. i in. o stwierdzenie nabycia spadku po M. A. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 12 października 2018 r., na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Okręgowego w G. z dnia 29 listopada 2017 r., sygn. akt V Ca (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy w G. oddalił apelację wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Rejonowego w M. z dnia 13 lipca 2017 r., którym stwierdzono, że spadek po M. A. nabyli na podstawie ustawy jej bratanica i bratankowie po 1/6 części każdy z nich. Nie uwzględnił żądania wnioskodawczyni stwierdzenia nabycia przez nią tego spadku na podstawie testamentu ustnego sporządzonego w dniu 5 kwietnia 2015 r. Wnioskodawczyni w skardze kasacyjnej powołała obie podstawy przewidziane w art. 3983 § 1 k.p.c., a we wniosku o przyjęcie tej skargi do rozpoznania wskazała przyczyny objęte art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Występowanie istotnego zagadnienia prawnego połączyła z koniecznością odpowiedzi na pytanie czy oparcie orzeczenia na wadliwej opinii biegłego, bez zasięgnięcia opinii innego biegłego, stanowi wypełnienie obowiązku sądu wynikającego z art. 670 2 i 677 k.p.c. Potrzeba wykładni dotyczyła art. 952 k.c., ponieważ budzi on poważne wątpliwości wskazane w podstawie skargi, a w szczególności interpretacji wymaga pojęcie „obawa rychłej śmierci", z uwzględnieniem źródeł dokonywania tej oceny i stwierdzeniem czy wystarczające jest przekonanie spadkodawcy o rychłej śmierci, które uzasadniało tę obawę. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest szczególnym środkiem zaskarżenia, którego wymagania określa art. 3984 k.p.c., wskazując na jej cechy konstrukcyjne i nakładając na skarżącego obowiązek zawarcia w skardze wniosku o przyjęcie do rozpoznania oraz jego uzasadnienia (art. 3984 § 2 k.p.c.). Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie przez skarżącego istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Ugruntowane zostało w orzecznictwie zapatrywanie, że skarżący powinien wskazać przepisy prawne, na tle stosowania których wyłoniło się zagadnienie, sformułować je, podać argumenty prowadzące do rozbieżnych ocen, a nadto motywację, że rozwiązanie go jest istotne nie tylko w rozpoznawanej sprawie, ale także dla praktyki sądowej (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11; z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz.151; z dnia 14 lutego 2003 r., I PK 306/02, niepubl.; z dnia 14 grudnia 2004 r., III CK 585/04, niepubl.; z dnia 26 września 2005 r., II PK 98/05, OSNP 2006, nr 15-16, poz. 243; niepubl.; z dnia 4 sierpnia 2006 r., III CZ 47/06, niepubl.; z dnia 22 listopada 2007 r., 3 I CSK 326/07, niepubl.; z dnia 26 czerwca 2008 r. I CSK 108/08, niepubl., z dnia 19 stycznia 2012 r., I UK 325/11, niepubl.). Przedstawione przez skarżącą zagadnienie nie stanowi istotnego, nowego i rzeczywiście istniejącego problemu prawnego, który dotychczas nie został rozstrzygnięty. Przepisy art. 670 i 677 k.p.c. określają zakres kognicji sądu w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku, obowiązek podejmowania z urzędu działań mających na celu ustalenie właściwego kręgu spadkobierców oraz formy spadkobrania, jak też konieczną treść orzeczenia, które powinno obejmować wszystkich spadkobierców i ich udziały w całym spadku. Ugruntowane jest w orzecznictwie Sądu Najwyższego zapatrywanie, że nakaz działania przez sąd z urzędu dotyczy ustalenia kręgu spadkobierców oraz sposobu dziedziczenia. Nie wyłącza jednak przepisów postępowania dowodowego, nie zwalnia zainteresowanych z obowiązku udowadniania twierdzeń, z których wywodzą korzystne dla siebie skutki prawne i nie nakłada na sąd obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego z urzędu. Przepisy te nie obejmują także kwestii oceny przeprowadzonych dowodów. Skuteczne powołanie przesłanki przewidzianej w art. 3899 § 1 pkt 2 k.p.c. nakładało na skarżącą obowiązek wskazania nie tylko przepisów prawa, których wykładnia budzi poważne wątpliwości lub wywołuje rozbieżności w orzecznictwie, lecz także szczegółowego opisania na czym polegają wątpliwości interpretacyjne, określenia, że mają poważny charakter lub przedstawienia orzeczeń sądów, w których dokonano różnej wykładni przepisów, a także, że dokonanie wykładni przez Sąd Najwyższy jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2008 r., I CSK 11/08; z dnia 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08, nie publ.). Wiąże się to z taką sytuacją, gdy w odniesieniu do konkretnego przepisu prawa nie ma jednolitej lub utrwalonej linii orzeczniczej albo ta przyjęta wymaga zmiany, z uwagi na nietrafność lub kontrowersje. Wniosek skarżącej nie uwzględnia wskazanych wymagań. Art. 952 k.c. był przedmiotem wielu orzeczeń Sądu Najwyższego, również w odniesieniu do rozumienia zwrotu „obawa rychłej śmierci". Poruszane były także podniesione przez wnioskodawczynię kwestie. Sąd Najwyższy dokonywał oceny wielu sytuacji spadkodawców i wskazywał na konieczność właściwej interpretacji przepisu mającego charakter wyjątku. Skarżąca nie wykazała, że dokonana wykładnia tego 4 przepisu była błędna albo zaszła potrzeba jej zmiany. Wniosek został nakierowany na dokonanie kontroli kwestionowanego orzeczenia, z uwagi na odmienną, subiektywną ocenę przesłanek w nim przewidzianych. W postępowaniu przed Sądem drugiej instancji nie doszło do nieważności postępowania, której podstawy Sąd Najwyższy bierze pod uwagę z urzędu, stosownie do art. 39813 § 1 k.p.c. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. jw