II CSK 553/19

Sygn. akt II CSK 553/19 POSTANOWIENIE Dnia 15 maja 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Kozłowska w sprawie z powództwa R. B. przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w Ł. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 maja 2020 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 14 marca 2019 r., sygn. akt III Ca (…), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. nie obciąża powoda kosztami postępowania kasacyjnego, 3. przyznaje radcy prawnemu W. S. od Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w Ł.) kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) zł, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną powodowi w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Ta regulacja przesądza, że orzeczenie w przedmiocie przyjęcia skargi kasacyjnej do 2 rozpoznania zapada tylko po uprzednim dokonaniu oceny przyczyn określonych w art. 3989 § 1 k.p.c., gdyż tylko one i ich uzasadnienie mogą być przedmiotem tzw. „przedsądu” i decydują o jego wyniku. Jednocześnie przypomnieć należy, że Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i jego rolą nie jest korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie. Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powołał przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. W jego ocenie zaskarżone orzeczenie w sposób oczywisty narusza przepisy postępowania przez błędne przyjęcie, że okoliczności sprawy zostały dostatecznie wyjaśnione, a także przez pominięcie dowodu z przesłuchania świadków na okoliczność warunków bytowych w Zakładzie Karnym w Ł. oraz faktu przebywania przez powoda w przeludnionej celi w okresie od 15 kwietnia 2009 r. do 18 czerwca 2009 r. Ponadto skarżący wskazał, że Sąd Okręgowy naruszył także art. 5 k.c. w zw. z art. 4421 § 1 k.c. przez jego niezastosowanie i uwzględnienie zarzutu przedawnienia. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zawiera również sugestię, że odmowa ustanowienia pełnomocnika z urzędu mogła prowadzić do pozbawienia skarżącego możności obrony jego praw ze skutkiem nieważności postępowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., dotyczącym przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, chodzi o łatwo dostrzegalne, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy uchybienia przepisom prawa. Według utrwalonej linii orzecznictwa Sądu Najwyższego, skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. tylko wtedy, gdy zaskarżone orzeczenie jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami prawa albo wydane zostało w wyniku dostrzegalnej w sposób pewny i niewątpliwy bez potrzeby głębszej analizy jurydycznej błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2011 r., I PK 237/10, 23 listopada 2011 r., III PK 44/11, 24 lutego 2012 r., V CSK 225/11, 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15). 3 Analiza uzasadnienia wniosku o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej nie pozwala przyjąć, by była ona - w powyższym rozumieniu - oczywiście uzasadniona. Powołując się na naruszenie wskazanych we wniosku przepisów prawa procesowego dotyczących oceny dowodów skarżący zmierza do podważenia części ustaleń faktycznych. Wobec jednoznacznej treści art. 3983 § 3 k.p.c., z procesowej podstawy kasacyjnej wyłączone są te przepisy, które bezpośrednio dotyczą podstawy faktycznej wyrokowania. Oznacza to, że we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący również nie może skutecznie powołać się na to, że sąd dokonał wadliwej oceny dowodów. Sąd Najwyższy jest związany dokonanymi w sprawie ustaleniami faktycznymi (art. 39813 § 2 k.p.c.) na każdym etapie postępowania. Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 5 k.c. przez jego niezastosowanie, należy wskazać, że instytucja nadużycia prawa podmiotowego ma charakter klauzuli generalnej, która może zostać zastosowana jedynie w szczególnie uzasadnionych wypadkach, a ocena wystąpienia przesłanek uzasadniających zastosowanie powołanej normy każdorazowo należy do Sądu orzekającego. Uznanie podniesienia zarzutu przedawnienia za nadużycie prawa jest możliwe w sytuacji szczególnie rażącego nadużycia prawa i wtedy, gdy indywidualna ocena okoliczności sprawy wskazuje, że opóźnienie w dochodzeniu przedawnionego roszczenia nie jest nadmierne i było usprawiedliwione szczególnymi przyczynami (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2019 r., IV CSK 503/17, nie publ.; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 2019 r., III CSK 275/17). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie było wystarczających podstaw do przyjęcia, że sąd powinien był powołanie się przez pozwanego na przedawnienie ocenić jako nadużycie prawa. W związku z sugestią skarżącego, że doszło do nieważności postępowania zauważa się, że Sąd Okręgowy odniósł się do takiego zarzutu podniesionego przez skarżącego w apelacji i brak jest podstaw do zakwestionowania trafności stanowiska, że zarzut ten był nieuzasadniony. Biorąc pod uwagę, że skarga kasacyjna przysługuje przeciwko wyrokowi sądu drugiej instancji, skarżący, dla skutecznego uzasadnienia przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c., 4 powinien był swoje stanowisko o pozbawieniu go możności obrony jego praw w postępowaniu przed sądem drugiej instancji, uzasadnić, czego nie uczynił. Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c., z uwagi na sytuację życiową skarżącego. Podstawę rozstrzygnięcia o kosztach pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu kasacyjnym stanowił art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (tj.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1184) oraz § 4 ust. 3, § 8 pkt 6 i § 16 ust 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tj.: Dz.U. z 2019 r., poz. 18). jw