II CSK 880/16

Sygn. akt II CSK 880/16 POSTANOWIENIE Dnia 13 czerwca 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Henryk Pietrzkowski w sprawie z powództwa S. J. przeciwko Miastu Ł.- Urzędowi Miasta Ł. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 13 czerwca 2017 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 28 lipca 2016 r., sygn. akt I ACa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 7.200 (siedem tysięcy dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji 2 skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanej, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione. Pełnomocnik powoda S. J. w skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 28 lipca 2016 r. wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania oparła na przesłankach wskazanych w art. 3989 § 1 pkt 1 oraz 4 k.p.c. Istotne zagadnienie prawne sprowadzało się do pytania, „czy pojęcie <zwrot rzeczy> o którym mowa w art. 229 § 1 k.c. zawiera w sobie świadome działanie obydwu stron tj. wolę posiadacza wyzbycia się posiadania oraz wolę właściciela odebrania rzeczy, a w związku z tym czy dla potrzeb oznaczenia daty <zwrotu rzeczy>, poza działaniami posiadacza, konieczna jest ocena zachowania właściciela”. Przez istotne zagadnienie prawne rozumie się problem o charakterze prawnym, nie zaś faktycznym albo wynikającym z twierdzonych przez skarżącego uchybień Sądu, powstały na tle konkretnego przepisu prawa, mający charakter nowy i rzeczywisty w tym znaczeniu, że jego rozstrzygnięcie stwarza realne i poważne trudności, a którego wyjaśnienie ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2013 r., IV CSK 53/2013, nie publ.). Kwestia przedstawiona przez skarżącego nie jest zagadnieniem nowym. W orzecznictwie Sądu Najwyższego pojęcie „zwrotu rzeczy” w rozumieniu art. 229 k.c. było rozważane wielokrotnie na tle różnorodnych stanów faktycznych. Przyjmuje się, że zwrot rzeczy może nastąpić w różny sposób, a nie tylko przez jej wydanie. Niezbędne jest wola wyzbycia się władania rzeczą przez jej posiadacza samoistnego albo wyzbycia się dotychczasowej formy władania rzeczą. Zwrot rzeczy oznacza zatem aktywne, intencjonalne zachowanie 3 się dotychczasowego posiadacza, który ma co najmniej zamiar, jeśli nie wolę oddania rzeczy właścicielowi (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2015 r., I CSK 78/14, OSNC-ZD 2016 nr 2, poz. 30). Nie było zatem podstaw do przyjęcia, że w sprawie wystąpiło istotne zagadnienie prawne w przywołanym rozumieniu. W sprawie nie wystąpiła także przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Skarga kasacyjna nie zawierała argumentów uzasadniających twierdzenie, że przy ferowaniu zaskarżonego orzeczenia popełnione zostały uchybienia w zakresie stosowania prawa, które miałyby ponadto charakter kwalifikowany. Należy zauważyć, że przy odwoływaniu się do nadużycia prawa podmiotowego, sądom pozostawiony jest znaczny margines swobody w ocenie, czy dane zachowanie pozostaje w granicach prawa podmiotowego, czy też stanowi jego nadużycie. Skarga - w zakresie zarzutu naruszenia art. 5 k.c. - nie była zatem oczywiście uzasadniona. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie pozwalało także na przyjęcie, że w zakresie ustalenia daty zwrotu rzeczy doszło do oczywistego naruszenia prawa oraz, że w wyniku takiego naruszenia prawa zapadł w sądzie drugiej instancji wyrok oczywiście wadliwy. Odnosząc się - tylko ubocznie zważywszy na ograniczenia wynikające z przedsądowego etapu postępowania kasacyjnego - do powołanych w skardze podstaw, należy wskazać, że zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. jest w postępowaniu kasacyjnym niedopuszczalny (art. 3983 § 3 k.p.c.). Z kolei zarzut naruszenia art. 382 k.p.c., wyrażającego dyrektywę orzekania przez sąd drugiej instancji na podstawie materiału zebranego w sądach obu instancji, aby mógł odnieść skutek musiałby zostać poparty wykazaniem, że Sąd drugiej instancji pominął materiał zgromadzony na podstawie przeprowadzonych dowodów. Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do merytorycznego rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). Na wniosek pozwanego zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjna Sąd Najwyższy orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 39821 k.p.c. oraz § 2 pkt 7 w zw. z 10 ust. 4 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804). jw