II CZ 101/89

Skład orzekającyPrzewodniczący SSN: K. Strzępek.Sędziowie SN: W. Patulski, K. Piasecki (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznania w dniu. 20 czerwca 1989 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Stanisława W. przeciwko Ewie T. i Stanisławowi T. o ustalenie i odszkodowanie na skutek zażalenia powoda i pozwanych na postanowienie Sądu Wojewódzkiego z dnia 30 marca 1989 r. sygn. akt I G 402/88postanawia:oddalić oba zażalenia.Uzasadnienie faktyczneW powództwie wytoczonym przeciwko małżonkom Ewie i Stanisławowi T. małoletni powód Krzysztof W., reprezentowany przez Stanisława W. żąda ustalenia i zasądzenia kwoty 1.030.000 zł z tytułu odszkodowania za szkodę na osobie. Pozew wpłynął do Sądu Rejonowego G., który postanowieniem z dnia 15 grudnia 1988 r. przekazał sprawę według właściwości Sądowi Wojewódzkiemu, ze względu na to, że wartość przedmiotu sporu przekracza sumę 500.000 zł a jedną ze stron jest jednostka gospodarki uspołecznionej w osobie wezwanego do udziału w sprawie w charakterze pozwanego Zakładu Ubezpieczeń.Sąd Wojewódzki postanowieniem z dnia 50 marca I989 r. zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia 8.XI.1988 r. (k. 37 akt) i odmówił wezwania w charakterze pozwanego ZU - Inspektorat w - G.; zwrócił akta Sądowi Rejonowemu w G. do rozpoznania sprawy jako właściwemu (art. 200 kpc).Sąd Wojewódzki (Wydział Cywilny), jakkolwiek nie jest instancją rewizyjną, to jednak jako Sąd wyższego rzędu (art. 200 § 2 kpc) jest władny zmienić postanowienie Sądu Rejonowego w G., w przedmiocie wezwania do udziału w sprawie w charakterze pozwanego ZU-Inspektorat w G.W niniejszym przypadku bowiem brak było podstaw do pozwania ZU, którego odpowiedzialność wynika z polisy ubezpieczeniowej mieszkania pozwanych w ZU. Ubezpieczenie mieszkań jest ubezpieczeniem umownym, a nie obligatoryjnym. W sprawach zatem wynikających z ubezpieczeń umownych udział ZU nie jest konieczny.Z uwagi także na to, że ubezpieczenie mieszkania zostało zawarte na kwotę 500.000 zł, zdaniem Sądu Wojewódzkiego przy odpowiedzialności kontraktowej ZU winno być ono przypozwane w charakterze interwenienta ubocznego, a nie pozwanego.Z tych względów należy uznać, że brak jest podstaw prawnych do pozwania ZU w charakterze pozwanego zaś skoro dotyczy osób prywatnych brak jest także podstaw do rozpoznania niniejszego sporu przed Sąd Wojewódzki (art. 17 pkt,4 kpc).W zażalenia na to postanowienie powód wnosi o jego .uchylenie i uznanie, że sądem rzeczowo właściwym w sprawie jest Sąd Wojewódzki. Podobny wniosek zawarty jest w zażaleniu pozwanych małżonków E. i St. T.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przede wszystkim należy stwierdzić, że sami powodowie nie wytoczyli powództwa przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń. Dopiero Sąd Rejonowy zastosował art. 194- § 3 kpc.Wydane w tym przedmiocie przez Sąd Rejonowy postanowienie nie ma oparcia w obowiązujących przepisach. W sprawie niniejszej udział Zakładu Ubezpieczeń nie jest obowiązkowy. Dlatego brak jest podstawy zarówno materialno-prawnej, jak i procesowej do wzywania tego podmiotu do udziału w sprawie w charakterze współpozwanego.Na skutek zastosowania przez Sąd art. 194 § 3 kpc określony podmiot prawny staje się stroną pozwaną, tak długo, jak długo pozostaje w mocy wydane przez sąd postanowienie. Okoliczność, że postanowienie wydane w tym trybie nie podlega kontroli instancyjnej, nie oznacza, że nie może być ono uchylone i w konsekwencji w tym zakresie toczące się postępowanie umorzone., W orzeczeniu z dnia 10 listopada 1970 r. II CZ 139/70 (OSPiK 1971, poz. 178) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że wezwanie do wzięcia udziału w sprawie w charakterze pozwanego osoby, przeciwko której nie zostało wytoczone powództwo, czyli dopozwanej, następuje na mocy postanowienia sądu i to niezależnie od tego, czy wezwanie dokonuje się na wniosek strony, czy z urzędu. Postanowienie w przedmiocie dopozwania zarówno pozytywne, jak i negatywne, jako nie podlegające oddzielnemu zaskarżeniu, może być uchylone przez sąd rewizyjny tylko w trybie określonym w art. 383 kpc.Wprawdzie, jak to zaznaczył poza tym Sąd Najwyższy w powołanym orzeczeniu, postanowienie o dopozwaniu może być przez sąd pierwszej instancji uchylone tylko w wypadku określonym w art. 359 k.p.c., tj. tylko w razie zmiany okoliczności sprawy, to jednak może być ono uchylone także przez sąd wyższego rzędu w ramach, toczącego się postępowania incydentalnego na podstawie art. 200 k.p.c. Sąd, któremu sprawa została przekazana ze względu na jego niewłaściwość (art. 200 § 1 k.p.c.), jest związany postanowieniem o przekazaniu sprawy, ale nie dotyczy to wypadku przekazania sprawy sądowi wyższego rzędu. Otóż w takiej sytuacji, w której przekazanie sprawy przez Sąd Rejonowy Sądowi Wojewódzkiemu nastąpiło w wyniku bezpodstawnego zastosowania art. 194 § 3 k.p.c. wobec jednostki gospodarki uspołecznionej, to Sąd Wojewódzki jest uprawniony do uchylenia wadliwego postanowienia zarówno o przekazaniu jemu sprawy, jak i postanowienia wydanego w trybie art. 194 § 3 k.p.c. Postanowienie o przekazaniu sprawy (art. 200 § 1 k.p.c.) jest bowiem wadliwe na skutek bezpodstawnego zastosowania przez sąd przekazujący sprawę art. 194 § 3 k.p.c.W tym stanie rzeczy zażalenia obu stron są niezasadne i jako takie podlegają oddaleniu.