II CZ 22/20

Sygn. akt II CZ 22/20 POSTANOWIENIE Dnia 31 marca 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) SSN Monika Koba (sprawozdawca) SSN Agnieszka Piotrowska w sprawie z wniosku P. R. przy uczestnictwie J. S. i Prokuratora Okręgowego w K. o uchylenie ubezwłasnowolnienia, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 31 marca 2020 r., zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 11 lipca 2019 r., sygn. akt I ACa (…) (WSC (…)), 1) oddala zażalenie, 2) przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w (…) na rzecz adwokata M. B. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy z urzędu w postępowaniu zażaleniowym. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 11 lipca 2019 r. Sąd Apelacyjny w (…) odrzucił skargę kasacyjną wnioskodawcy P. R. od postanowienia tego Sądu z dnia 25 marca 2019 r. oddającego jego apelację od postanowienia Sądu Okręgowego w K. 2 z dnia 23 lipca 2018 r., jako niedopuszczalną na podstawie art. 871 § 1 w związku z art. 3986 § 2 k.p.c. W zażaleniu na to postanowienie, skarżący domagając się jego uchylenia, zarzucił naruszenie art. 5 k.p.c. przez jego niezastosowanie i zaniechanie pouczenia go o konieczności występowania w postępowaniu kasatoryjnym przez adwokata lub radcę prawnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 871 § 1 k.p.c. w postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych. Zastępstwo to dotyczy także czynności procesowych związanych z postępowaniem przed Sądem Najwyższym, podejmowanych przed sądem niższej instancji. Przymus adwokacko – radcowski ustanowiony w art. 871 § 1 k.p.c. obejmuje wszelkie postępowania, które przynależą do właściwości Sądu Najwyższego, dotyczy więc także skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie skarga kasacyjna na postanowienie Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 25 marca 2019 r. oddalającego apelację od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 23 lipca 2018 r. oddalającego wniosek P. R. o uchylenie ubezwłasnowolnienia została sporządzona i wniesiona przez skarżącego samodzielnie, bez udziału profesjonalnego pełnomocnika (k. 86 i k. 97 - 101). Nieusuwalna wada skargi kasacyjnej polegająca na jej wniesieniu przez stronę pozbawioną zdolności postulacyjnej skutkuje koniecznością odrzucenia skargi, bez możliwości przeprowadzenia postępowania naprawczego (por. m.in. niepublikowane postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2013 r., V CZ 70/13, z dnia 3 czerwca 2015 r., V CZ 25/15, z dnia 29 stycznia 2016 r., II CZ 97/15, i z dnia 28 marca 2018 r., V CZ 16/18). Zarzut zażalenia dotyczący nie pouczenia skarżącego o konieczności złożenia skargi przez profesjonalnego pełnomocnika mógłby mieć znaczenie jedynie w postępowaniu o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, pozbawiony jest natomiast doniosłości w zażaleniu na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną złożoną osobiście przez podmiot pozbawiony zdolności postulacyjnej. 3 Stwierdzony brak skargi kasacyjnej polegający na jej złożeniu osobiście przez wnioskodawcę, nie mógł być usunięty przez ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. Skutki procesowe wcześniejszego złożenia wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu byłyby jedynie takie, że do czasu podjęcia stosownych do jego rozstrzygnięcia czynności, termin do wniesienia skargi kasacyjnej nie rozpocząłby biegu (art. 124 § 3 k.p.c.). Ubocznie dostrzeżenia wymaga, że skarżący złożył wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w terminie otwartym do złożenia skargi kasacyjnej (k. 105). Wniosek ten został uwzględniony przez Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 11 lipca 2019 r. (k. 122), a Przewodniczący zarządził doręczenie pełnomocnikowi odpisu postanowienia Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 25 marca 2019 r. wraz z uzasadnieniem (k. 134). W razie ustanowienia adwokata z urzędu na wniosek złożony przed upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę, która prawidłowo zażądała doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem sąd doręcza ustanowionemu adwokatowi orzeczenie z uzasadnieniem z urzędu a termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia doręczenia pełnomocnikowi orzeczenia z uzasadnieniem (art. 124 § 3 k.p.c.). W rozpoznawanym przypadku doręczenie to nastąpiło 16 sierpnia 2019 r. (k. 151), zatem termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął dopiero 16 października 2019 r. Z przytoczonych względów zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu zażaleniowym Sąd Najwyższy orzekł na podstawie § 16 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 27 oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (jedn. tekst: Dz. U. z 2019, poz. 18). 4 aj