II CZ 31/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Markowski. Sędziowie: J. Policzkiewicz (sprawozdawca), Z. Trybulski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Wiesława G. przeciwko Skarbowi Państwa (jednostka wojskowa w N.) i PZU (inspektorat Pow. w N.) o zapłatę, na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Zielonej Górze z dnia 5 stycznia 1971 r.postanowił oddalić zażalenie.Uzasadnienie faktycznePowód jako st. szeregowiec rezerwy, w czasie odbywania ćwiczeń wojskowych w dniu 29.VII.1968 r., jechał wraz z innymi żołnierzami prowadzonym przez kierowcę szeregowca Jerzego N. wojskowym pojazdem mechanicznym, który uległ wypadkowi, w wyniku czego powód doznał bardzo ciężkich obrażeń ciała, w związku z czym stał się całkowicie niezdolny do pracy i został zaliczony do I grupy inwalidów.Władze wojskowe uznały, że wypadek, jakiemu uległ powód, pozostaje w związku ze służbą wojskową i na mocy art. 117 ustawy z dnia 21.XI.1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (Dz. U. Nr 44, poz. 220) przyznały powodowi jednorazowe odszkodowanie, a prócz tego otrzymuje on rentę inwalidzką według art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 23.I.1968 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 11).Powód w pozwie wniesionym przeciwko Skarbowi Państwa domagał się zasądzenia dalszego odszkodowania jednorazowego i renty uzupełniającej.Pozwany Skarb Państwa wnosił o odrzucenie pozwu, zarzucając brak drogi procesu.Wezwany w toku procesu PZU do wzięcia udziału w sprawie w charakterze pozwanego wnosił o oddalenie powództwa.Sąd Wojewódzki postanowieniem z 5.I.1971 r. odrzucił pozew, przy czym powołał się na art. 65 ust. 1 cyt. ustawy z 23.I.1968 r. i uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 22.VI.1970 r. III CZP 111/69 oraz na przepis § 14 rozporządzenia RM z 24.IV.1968 r. w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych (Dz. U. Nr 15, poz. 89).W zażaleniu powód wnosi o uchylenie tego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania zarzucając, że otrzymane przez niego świadczenia, pomimo podwyższenia ich w trybie administracyjnym do 40.000 zł zadośćuczynienia i 2.250 zł miesięcznie renty, są zbyt niskie wobec jego kalectwa. Uważa, że droga sądowa jest tu dopuszczalna stosownie do orzeczenia SN opublikowanego w OSPiKA 1968 r., poz. 238.W odpowiedzi Skarb Państwa wnosi o oddalenie w stosunku do niego zażalenia wobec braku drogi sądowej i zarazem zwraca uwagę, że inaczej może się to przedstawiać, gdy chodzi o PZU, jako ponoszącego odpowiedzialność ubezpieczeniową nie tylko za posiadacza pojazdu mechanicznego, ale i za kierowcę szeregowego N.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Chybione jest powołanie się skarżącego na orzeczenie SN z dnia 18.VIII.1967 r. II CZ 68/67 (OSPiKA 1968 r., z. 11, poz. 238), dotyczące wypadku, jakiemu uległ żołnierz w dniu 26.XI.1963 r. Wyrażony bowiem w tamtym orzeczeniu pogląd co do drogi sądowej stał się nieaktualny wobec późniejszego wejścia w życie ustawy z dnia 23.VIII.1968 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 11). Według zaś art. 65 ust. 1 tej ustawy świadczenia przewidziane w niej oraz w art. 117 ustawy z dnia 21.XI.1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (Dz. U. Nr 44, poz. 220) stanowią - w stosunku do jednostki wojskowej - wynagrodzenie wszelkich szkód spowodowanych całkowitą niezdolnością do wykonywania zatrudnienia albo śmiercią, które pozostają w związku ze służbą wojskową.Zgodnie z wykładnią tego przepisu zawartą w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów SN z dnia 22.VI.1970 r. III CZP 111/69 należy uznać, że dla roszczeń powoda w stosunku do Skarbu Państwa (jednostki wojskowej) w niniejszej sprawie brak jest drogi sądowej.Przechodząc do roszczeń powoda w stosunku do PZU, zauważyć należy, że w myśl § 4 ust. 2 pkt 1 i ust. 4 cyt. rozporządzenia RM z dnia 24.IV.1968 r. w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych (Dz. U. Nr 15, poz. 89) zakład ubezpieczeń nie odpowiada za wypadki, w związku z którymi poszkodowanemu żołnierzowi przysługują świadczenia pieniężne przewidziane w przepisach szczególnych, jeżeli w myśl tych przepisów stanowią one w stosunku do jednostki wojskowej wynagrodzenie wszelkich szkód wynikłych dla poszkodowanego.To całkowite uwolnienie zakładu ubezpieczeń od odpowiedzialności dotyczy nie tylko ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej jednostki wojskowej będącej posiadaczem pojazdu mechanicznego, ale także odpowiedzialności cywilnej kierowcy. W myśl zaś § 13 ust. 2 cyt. rozporządzenia zakład ubezpieczeń uwolniony jest w takiej sytuacji również od odpowiedzialności z tytułu ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków.Skoro więc powodowi zostały już w postępowaniu administracyjnym przyznane świadczenia pieniężne przewidziane w art. 65 ust. 1 cyt. ustawy, będącym przepisem szczególnym, o jakim mowa w § 4 ust. 4 rozporządzenia z dnia 24.IV.1968 r., to tym samym nie może on dochodzić dalszych roszczeń od PZU.Zaskarżone orzeczenie, pomimo przeoczenia przez Sąd Wojewódzki przepisów § 4 i 13 cyt. rozporządzenia z dnia 24.IV.1968 r., w ostatecznym wyniku odpowiada prawu.Z tych względów oraz na mocy art. 387 i 397 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak wyżej.