II CZ 42/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN R. Czarnecki (sprawozdawca). Sędziowie SN: W. Łysakowski, J. Niejadlik.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym sprawy z powództwa Rejonowego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w S. przeciwko Władysławowi K., Skarbowi Państwa - Naczelnikowi Gminy w S. o ustalenie nieistnienia zobowiązania, na skutek zażalenia powodowego Przedsiębiorstwa na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 18 lutego 1980 r.oddalił zażalenie.Uzasadnienie faktyczneW pozwie skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa - Naczelnikowi Gminy w S. oraz Władysławowi K. Rejonowe Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w S. przytacza, ze na podstawie art. 61 (w zw. z art. 58) ustawy z dnia 24 października 1974 r. - prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230) decyzją z dnia 9.I.1980 r. Naczelnik Gminy przyznał Władysławowi K. odszkodowanie w wysokości 117.274 zł za straty w ziemiopłodach w związku z zakazem stosowania chemicznych środków ochrony roślin w strefie ochronnej ujęcia jeziora, ze wskazaniem, że odszkodowanie wypłaci Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji, a merytorycznie, odszkodowanie Władysławowi K. nie należy się. W przedstawionym stanie rzeczy z powołaniem się na art. 38 ust. 1 i 2 prawa wodnego Przedsiębiorstwo wnosi o ustalenie, że wspomniane odszkodowanie nie przysługuje Władysławowi K. od Przedsiębiorstwa, a decyzja z dnia 9.I.1980 r. utraciła moc.Sąd Wojewódzki odrzucił pozew.Uzasadnienie prawneRozpoznając zażalenie powoda na powołane postanowienie, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W myśl art. 20 ust. 1 prawa wodnego korzystanie z wód, wykraczające poza korzystanie powszechne lub zwykłe oraz wykonywanie urządzeń wodnych wymaga pozwolenia wodnoprawnego. Prawidłowe wykonywanie uprawnienia z uzyskanego pozwolenia wodnoprawnego stanowi działanie zgodne z prawem. Pomimo to może dojść do wyrządzenia szkody, która ulega naprawieniu przez wypłacenie odszkodowania (art. 25 ust. 5, art. 26 pkt 4, art. 27 prawa wodnego). Według art. 36 prawa wodnego terenowy organ administracji właściwy do wydawania pozwoleń wodnoprawnych rozstrzyga m.in. spory powstałe w związku z tymi pozwoleniami. Wśród wymienionych sporów rozstrzyga więc spory o naprawienie szkód wyrządzonych prawidłowym wykonywaniem uprawnień z uzyskanych pozwoleń wodnoprawnych. Artykuł 38 prawa wodnego dotyczy odszkodowań tylko za te szkody i tylko w odniesieniu do nich głosi, że decyzja terenowego organu administracji jest ostateczna oraz że strona we właściwym terminie może dochodzić roszczenia przed sądem albo komisją arbitrażową.Poza przytoczonym, swoistym rozwiązaniem ustawodawczym, na tle prawa wodnego sprawa o odszkodowanie może być rozpoznana bądź przez same sądy, bądź przez same organy administracji.Do rozpoznawania sprawy o odszkodowanie, jako sprawy cywilnej powołany jest sąd (art. 2 § 1 k.p.c.), jeżeli żaden przepis prawa wodnego nie przekazuje tej sprawy do właściwości organu administracji, co ma miejsce w sytuacji, gdy doszło do wyrządzenia szkody bez uzyskania wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub na skutek nieprawidłowego wykonywania uprawnienia z uzyskanego pozwolenia wodnoprawnego.Z kolei do rozpoznawania sprawy o odszkodowanie właściwy jest organ administracji, jeżeli przepis prawa wodnego przekazuje tę sprawę do właściwości tego organu (art. 2 § 3 k.p.c.). W art. 58 ust. 1 i 2 prawa wodnego chodzi o szkodę wynikłą m.in. z niezbędnego do ochrony wód ograniczenia w użytkowaniu gruntów. Sprawę o odszkodowanie za tę szkodę art. 61 prawa wodnego przekazuje do właściwości organu administracji. Okoliczność, iż przepis ten ani nie stanowi, że decyzja jest ostateczna, ani nie zawiera postanowienia w kwestii odwołania oznacza, że od decyzji terenowego organu administracji przysługuje odwołanie stosownie do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.Na tle tego, co powiedziano, zakres hipotezy art. 38 prawa wodnego nie obejmuje sprawy o odszkodowanie za szkodę powstałą w związku z niezbędnym do ochrony wód ograniczeniem w użytkowaniu gruntów (art. 58 ust. 1 i 2 prawa wodnego), lecz sprawa ta jest przekazana do właściwości organu administracji (art. 61 prawa wodnego). Przeto co do tej sprawy o odszkodowanie droga sądowa jest niedopuszczalna (art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c.).Postanowienie Sądu Wojewódzkiego, odrzucające pozew, w ostatecznym wyniku odpowiada prawu. Orzeczono więc jak w sentencji (art. 397 § 2 w zw. z art. 387 k.p.c.).