II CZ 6/78

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym sprawy z powództwa Mariana Ż. przeciwko Franciszkowi G. i Ryszardowi Р. o ustalenie współautorstwa na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 19 października 1977 r. - postanowił zmienić zaskarżone postanowienie i przywrócić powodowi termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 24 XI 1976 r.Uzasadnienie faktyczneOddalając wniosek powoda przebywającego w zakładzie karnym o sporządzenie uzasadnienia wyroku, Sąd Wojewódzki podniósł, że w dniu 24 XI 1976 r. nastąpiło ogłoszenie sentencji wyroku, a powód wnosił o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku w dniu 7 XI 1976 r. i w dniu 9 I 1977 r.; pierwszy wniosek jest zatem nie skuteczny, a drugi spóźniony.Rozpoznając zażalenie powoda Sąd Najwyższy zlecił rozważenie, czy w zażaleniu tym nie mieści się wniosek o przywrócenie terminu do zgłoszenia żądania o sporządzenie uzasadnienia wyroku.Postanowieniem z 19 Х 1977 r. Sąd Wojewódzki oddalił wniosek powoda o przywrócenie terminu, uznawszy, że nieznajomość prawa co do terminu dokonania czynności procesowej nie może być podstawą przywrócenia terminu do jej dokonania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozpoznając zażalenie powoda na to postanowienie, zważył, co następuje:Zasada, iż nikt nie może tłumaczyć się nieznajomością prawa od dawna przyjęta jest w systemach prawnych. Prawo socjalistyczne liczy się jednak nie tylko z tym teoretycznym założeniem, lecz także ze stosunkami faktycznymi, które wskazują, że zwłaszcza w zakresie różnorakich procedur znajomość przepisów nie jest jeszcze powszechna. Dlatego art. 5 k.p.c. nakłada na sąd obowiązek udzielania stronie występującej w sprawie bez adwokata potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczania ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach ich zaniedbań. Gdyby Sąd Wojewódzki miał przepis ten na uwadze, wówczas po otrzymaniu pisma powoda z 7 XI 1976 r. powinien był go zawiadomić, iż zgłoszenie żądania doręczenia wyroku z uzasadnieniem dokonanie przed wydaniem wyroku nie może być skuteczne w rozumieniu art. 371 § 1 k.p.c. Pouczenie takie było tym bardziej potrzebne, iż powód był zawiadomiony o terminie rozprawy w dniu 8 XI 1976 r. i składając wniosek z Zakładu Karnego nie mógł wiedzieć, że rozprawa ta została odroczona.W tych warunkach należało uznać, że wobec niedopełnienia przez sąd obowiązku z art. 5 k.p.c. powód uchybił terminu bez swej winy i termin ten przywrócić mu (art. 168 § 1 k.p.c.).